Mijn moestuin (40)

Alsof ik nog niet genoeg tuin heb om bij te houden, komt er een tuinproject bij..... nou ja, in het voorjaar! Namelijk de schoolmoestuin van de basisschool van mijn kinderen. De school is nog niet zo lang geleden verhuisd en met/na die verhuizing volgde ook de inrichting van het schoolplein en de schooltuin. Knappe, enthousiaste ouders, waaronder een architect,  hebben al heel wat werk verzet met als resultaat een mooie, afwisselende, groene schoolomgeving.  Een echte natuurtuin waarin kan worden gespeeld en waarin dingen ontdekt kunnen worden. Sinds een tweede school door nieuwbouw ook grenst aan het schoolplein, zijn er weer dingen gewijzigd.  

Maar wat ongewijzigd is, is het kleine, omheinde stukje schooltuin waarin moestuinbakken staan. Maar waarin helaas niet zovéél  groente staat....... en zonder duidelijk, werkbaar plan. Dit stukje, een meter of 10 in het vierkant, mag wat meer aandacht. En daar kom ik om de hoek kijken!
Als moeder met groene vingers, wat te lezen is op dit food- en moestuinblog, werd ik gevraagd.  Dat ik daarnaast zelf leerkracht ben en tuinlessen geef, is mooi meegenomen. En kook- of andere verwerkingslessen. .... ja, die zie ik ook al helemaal voor me, dat hoort erbij! Dat is leuk, lekker en  leerzaam!

De bedoeling is dat in de bakken getuinierd wordt door verschillende klassen.

In het midden zie je een aardbeientoren, een leeg (onkruid)vlak, waar ik volgende week wat in wil gaan zetten  en een vierkant vlak waar een kruidentoren in gebouwd gaat worden.

Stel je voor, volgend jaar op een mooie middag, gaan klassen vol  kinderen gezellig met elkaar muntthee drinken, van vers geplukte munt uit de schooltuin........ Ik zie het voor me!

En van de toekomstige munt uit de schooltuin, even naar mijn eigen moestuin.

Tussen al het onkruid en de groenbemester, groeide opeens een uitbundige bos citroenmelisse.

Ik liet het lekker staan tot deze week...... Mijn voorraad citroenmelissesiroop gaat hard en

ik maakte een nieuwe voorraad voor de winter. Voor het recept: zie hier Heerlijk weer zo'n 15 flessen siroop voor op mijn plank.

Ik kreeg een plant 'eeuwig moes' van mijn tuinbuurvrouw aangeboden.

Die heb ik deze week in mijn tuin overgeplant.

Eeuwig moes hoort bij de vergeten groentes en is een kool die nooit bloeit. Alleen vegetatief  vermeerdert deze kool zich, door stekken die in de oksels groeien. En daardoor blijft dezelfde plant eigenlijk eeuwig groeien. Zo zou je de naam kunnen verklaren. Eeuwig moes wordt als een van de eerste in cultuur gebrachte wilde kolen beschouwd. Het werd geselecteerd en geteeld voor blad en daardoor is er een variant ontstaan die niet – of zelden – bloeit.
Eeuwig moes komt uit Italië en is zeker tweeduizend jaar oud. De Romeinen brachten het naar onze streken. Ik had er nog niet eerder van gehoord, maar vindt het een aanwinst voor mijn tuin. De bladeren kun je gebruiken zoals je andere kool(bladeren) gebruikt.

Ik ben benieuwd naar de smaak èn ook of mijn tuin over een tijdje veel meer van deze planten bevat....

Dat heeft natuurlijk weer te maken met de ruimte in mijn tuin en de aarde.

En zo kom ik op de wormenbak, die mijn zoons deze week hebben gemaakt.

Het is erg nuttig en leerzaam om een wormenbak binnen te houden.

Je begint natuurlijk met niet bang-zijn om wormen op te pakken.;)

Wormen zijn echt onmisbaar in de tuin. Het is ongelooflijk wat ze voor de grond doen. Dag in dag uit verteren ze bladafval en plantenresten en draaien hier mineraalrijke drolletjes van. Regenwormen trekken 's nachts bladeren, mest en ander dood organisch materiaal de grond in om later als voedsel te gebruiken.  Met behulp van z'n keel zuigt de regenworm zich vast en trekt achteruitkruipend het blad de grond in. Met hun gegraaf maken regenwormen de grond luchtig en plakken ze gronddeeltjes aan elkaar zodat de grond kruimelig wordt en goed water en voedingsstoffen vast kan houden.

Zorg je goed voor de regenwormen in de tuin, dan hoef je zelfs niet te spitten, las ik.

We zullen zien..........

Maar naast ziekten en het dienen als voedsel voor andere organismen worden regenwormen bedreigd door het gebruik van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen.

Nog een sterke motivatie om biologisch te tuinieren.

Je kunt nu een wormenpot maken, om de wormen en hun manier van leven te bekijken en van te leren. Heel erg leuk voor kinderen ook!

Maar dat is niet het enige: in een wormenbak kunnen de wormen zich rustig en goed voortplanten, terwijl ze normaal gesproken in de winter dieper de grond in kruipen en in een soort winterslaap gaan.

Daarnaast, als je goed voor je wormenbak zorgt en geregeld vers voedsel toevoegt, krijg je prachtige, goede compost die voor je moestuin(tje) perfect is en mest overbodig maakt.

Hoe maak je een goede wormenbak?

Neem een glazen of doorzichtig plastic bak, zodat je kunt zien wat er binnenin gebeurt.

Doe de wormen in een laagje aarde en doe dit onderin de pot. Zorg voor vochtige aarde. Doe daarop een laag zand. Deze laagjes kun je herhalen en leg bovenop een laagje droge bladeren.

Zet de pot weg op een donkere plek.

Na één of meerdere dagen zie je wormengangen langs de wanden verschijnen en worden de laagjes aarde-zand door elkaar gehaald. Ook zie je dat de bladeren naar beneden gaan, door het werk van de wormen.

Na een paar dagen kun je vers keuken- en tuinafval toevoegen, wat de wormen ook kunnen gebruiken.

Misschien een leuke activiteit om met je kinderen te ondernemen in de komende herfstvakantie.....

Wat oogstte ik deze week?

Weer een heleboel natuurlijk, maar ook.....

de eerste bleekselderij!

Ik had zo'n 30 plantjes gezaaid, veel ervan zijn opgegeten, maar ik vond er een aantal staan  in de schaduw van grote snijbietbladeren. Doordat ze in het hoekje van de tuin staan, zijn ze goed gegroeid en door de schaduw zijn de stengels mooi gebleekt.

Immers, door gebrek aan zonlicht blijft fotosynthese uit en wordt blad niet groen,

 Hoewel ze veel dunner en kleiner zijn dan in de winkel, ben ik er blij mee. Ik at een heerlijke vegan sheperds pie  en ik maakte een selderijkaasroomsaus voor bij de pasta.

Ik voegde dan wat extra stengels toe, maar dat geeft niet. Het smaakte prima.

De overige stengels ga ik gebruiken om zelf bouillonpoeder te maken.

En ik oogstte deze week de eerste groene tomaten.

Kun je groene tomaten eten dan?

Groene gedeeltes zijn giftig, beweerde oma vroeger.

In onrijpe toestand, als een tomaat nog helemaal groen is, bevat de tomaat inderdaad het giftige alkaloïde solanine. Dit hittebestendige natuurlijke gif zit in alle nachtschadegewassen, en daarmee ook in aardappelen. Slechts 25 milligram solanine maakt zich al onaangenaam merkbaar: je krijgt er hoofdpijn en buikpijn van, en krijgt last van je darmen. Meer dan 400 milligram kan het lichaam niet aan en zou de dood tot gevolg hebben. Maar zo gevaarlijk zijn groene tomaten niet: bij onrijpe tomaten werd een solaninegehalte van maximaal 32 milligram per 100 gram vruchtvlees gemeten. Om vergiftigd te worden, zou men daarom kilo's groene tomaten moeten consumeren.

Ik heb niet de illusie dat de tomaten die nu nog aan mijn planten groeien, allemaal rijpen. Ook in het zonlicht op de vensterbank worden ze niet meer rood. En anders niet meer smaakvol.

Maar groene tomaten gooi ik niet weg. Ik maak ze in.

Vorig jaar heb ik dat voor het eerst gedaan en man, man....... Wat wás dat lekker!  Klik hier voor het recept.

En we leven nog!

Dus ik vind het niet erg dat ze niet allemaal meer rijpen.

Sterker nog, ik ga ze volgende week allemaal oogsten en er weer heerlijke potjes mee vullen.

Tot volgende week!

Wortellasagne

In het rijtje 'lievelingseten' van onze kids, staat naast patat en poffertjes deze wortellasagne in de top vijf. Wat zeg ik: bij drie kids staat het met stip op nummer 1!   Een favoriet!! 

Als we wortellasagne eten, wat ik meestal van tevoren aankondig, gaat er een heus gejuich op! Zó lekker vindt iedereen het.

Waarom ik niet eerder dit super recept gedeeld heb? 

Nou, ik wil niet cheaten: de wortels moeten uit eigen tuin komen! En ja, dat doen ze nu.

De wortels werden al bijna de grond uitgekeken, maar ik moest beoordelen of ze dik genoeg waren.

Ik had zomerwortelen gezaaid en ze zijn goed gegroeid! Zó goed dat het de hoogste tijd is om ze nu zo'n beetje allemaal te oogsten. 

Sommigen zijn mooi groot en recht, zoals je ze in de winkel koopt......

Andere wortels zijn een soort drieling gaan produceren of zijn opengebarsten. 

En soms bij het uit de grond halen, breek ik ze ook nog eens.

Weggooien is zonde, dus ik gebruik deze wortels gewoon.  Natuurlijk snijd ik datgene weg 

wat niet goed is, maar verder kan het prima gegeten worden. 

Zeker in de wortellasagne.

Ik maak ze bij de buitenkraan schoon, spoel het grond eraf, de vreemde plekken snijd ik weg 

en ik schrap alvast de meeste wortels...... 

Van het loof maak ik ook wel eens wortelsoep, klik hier voor het recept.

Volgens mij weet iedereen wel dat wortel of peen (Daucus Carota) gezond is, vooral voor je ogen. Dat komt omdat wortel veel vitamine A bevat. Beter gezegd: de wortel bevat veel carotine, dat in het lichaam wordt omgezet tot vitamine A. En vitamine A is een goed medicijn tegen nachtblindheid.
De wortel is verder bloedzuiverend en desinfecterend. Hij bevat ook vitamine B, C en E en allerlei mineralen. Onder de schil bevinden zich de meeste vitaminen en mineralen. Schil de wortels daarom niet, maar schrap ze.

En hier komt 'ie!

Wortellasagne

       voor 6 personen

Ingrediënten:

• 75 g roomboter
• 75 g biologische bloem/meel
• 750 ml ongezoete sojamelk
• 150 ml dikke (soja)yoghurt
• 1 tl versgemalen peper
• 325 g geraspte kaas
• 5 kleine eieren
• 3 el pesto
• 1350 g wortels
• 400 g lasagnebladen

Hoe maak ik het klaar:

Maak de wortels goed schoon en schrap ze.

Verwarm de boter in een middelgrote pan voor de saus. Voeg, als de boter gesmolten is, de bloem toe. Roer goed door. Vermeng de sojamelk met de yoghurt en de peper en voeg in scheuten toe. Roer met een garde goed door, voordat je een volgende scheut vocht toevoegt. Zorg dat het een gladde saus wordt.  Breng deze saus langzaam aan de kook en laat het 1 minuut zachtjes doorkoken. Zet het vuur uit. Roer dan 150 g geraspte kaas door de saus en laat even afkoelen. Klop de eieren los en voeg ze al roerend in scheutjes aan de saus toe. Goed mengen en laten staan.

Verwarm de oven voor op 180 graden.

Rasp de schoongemaakte wortels.

Natuurlijk is niet alleen het eten lekker, ook het helpen is leuk.

Want de schoongemaakte wortels worden allemaal geraspt, in de keukenmachine.

Doe de geraspte wortels in een grote schaal en schep de pesto erdoorheen. Neem twee derde van de saus en roer deze goed door de wortels.

Neem een grote ovenschotel van ongeveer 20 x 30 cm en vet deze in met wat boter.

Begin met een laag wortelmengsel en daarna een laag lasagnebladen.

Laagje voor laagje wordt gestapeld, totdat je drie of vier lagen van elk hebt.

Eindig met een laag pasta.

Verdeel de achtergehouden saus hierover heen.

Strooi de overgebleven geraspte kaas eroverheen.

Zet de schaal in de voorverwarmde oven en laat het 40 minuten bakken tot de lasagne stevig is.

Als de bovenkant licht goudbruin is, is de wortellasagne  gaar en klaar om te eten.

Dek de lasagne af en laat nog tien minuten staan om het beter te kunnen snijden.

En dan....... eet smakelijk!

Er wordt soms tot drie keer opgeschept, zó lekker is het!!

Mjammie!

De wortels zijn natuurlijk lekker zoet en de pesto en de kaas zijn daarbij de hartig-kruidige tegenhanger.

De zachte bechamelsaus maakt het geheel smeuïg en mild van smaak.

Niet verwonderlijk dat dit een echte kinderfavoriet is!

Kleine waarschuwing:

één keer bereiden is niet genoeg; dit móet je vaker klaarmaken!!

De was: 100% bio

Wassen, het komt elke keer terug! Meestal gaat het vanzelf, soms gaat het anders.....
Mijn 'gewone' wasritme ziet er als volgt uit:
Ik zoek altijd 's avonds mijn was uit, die al grof voorgesorteerd is in twee wasmanden en stop hem in de wasmachine die beneden staat in de gang (op de plek waar de vorige bewoners een toilet hadden). Ik draai mijn was 's nachts. Met de speciale tijduitstelknop, stel ik de begintijd vast, zodat hij tijdens de 'goedkope stroom' draait. Zo goedkoop is dat tegenwoordig niet meer, maar ja.... die dubbele tariefmeter hebben we nu eenmaal nog.  's Nachts hoort niemand de machine, omdat er een deur voor zit en 's morgens, als ik uit bed kom, haal ik eerst mijn was uit de trommel om hem vervolgens net na of tijdens het ontbijt van de kinderen op te hangen in de tuin. Er hangt een lange lijn dwars door de hele tuin heen. Die gebruik ik voornamelijk voor lakens en handdoeken. Ik hang de was niet boven het terras, waar we altijd zitten. Vlakbij de keukendeur hangen vijf uitschuifbare lijnen, lekker in de ochtendzon, waar ik kleding en ander kleingoed ophang. En onder een afdakje zijn nog een aantal lijnen gespannen om zwem- en regenkleding te drogen.
Meestal hang ik de was zo vroeg mogelijk op, zodat hij de hele dag in de zon en de wind kan wapperen. Halverwege de middag of tegen etenstijd haal ik de was binnen en omdat ik hem gesorteerd op hang, vouw ik hem gelijk de 'opvouwbare waskrat' in. Die komt bovenaan de trap te staan en tijdens de was- en tandenpoetsrituelen van de kinderen, berg ik alle stapeltjes kleding zó de kast in.  Strijken doe ik heel weinig. De overhemden en jurkjes/rokjes die gestreken moeten worden, gaan in de strijkmand en eens per twee maanden komen die daar weer eens uit.
Alleen in de winter gebruik ik het gemak van de droger, die bovenop mijn wasmachine staat. Wel fijn om hem te hebben, want in huis drogen kan ik niet. Het trapgat zit dicht en voor wasrekjes is in huis geen plaats.
Ja, iedereen heeft zo zijn eigen gewoontes en rituelen voor de was.
En ik kom nu bij het punt dat de was bij mij niet meer zó gewoon ging.

Want:

Mijn wasmachine centrifugeerde niet goed of waste soms helemaal niet. Daar kunnen zelfs de buren over meepraten. Zowel voor de zomer, als vorige maand, heb ik verschillende keren bij de buren mijn was gecentrifugeerd en bij de buurvrouw een paar keer een complete was gedraaid.  Voor de zomer besloten we maar een nieuwe wasmachine te kopen. Na veel wikken en wegen wilde ik dan wel een keer voor een Miele gaan. Die had mijn moeder vroeger immers ook. Dus we bestelden hem bij een internetbedrijf, waarvan ik de naam even niet zal noemen. Door onbekende oorzaak werd de wasmachine echter niet geleverd. Wij hadden al het volledige bedrag aanbetaald en de wasmachine was ook 'verplaatst' alleen in de verkeerde richting. Als ik de telefonist moest geloven was hij in een depot terecht gekomen en op onverklaarbare wijze, kwam hij daar ook niet zo één, twee drie meer uit. We moesten maar geduld hebben..... Vreemde werkwijze natuurlijk! Mijn was hoopte zich op en mijn hoop was weg.........

Uiteindelijk besloten we de hele koop maar weer af te blazen en vroegen ons geld terug. Dit kregen we drie (!) dagen later.  
Want...... ondertussen had mijn lief ontdekt dat het wel eens iets met de koolborstels te maken kan hebben. Een koolborstel is een onderdeel van een elektromotor of een generator, bevestigd aan het statische deel (stator) en bedoeld om via de commutator het elektrische contact met het roterende deel (anker) te verzorgen. Wanneer een elektromotor koolborstels heeft, zijn dat er ten minste twee. Zijn die kapot of versleten, dan werkt oftewel draait, de motor dus niet meer.
Hij koolborstels besteld......  en die kwamen maar niet binnen. Het bedrijf reageerde niet op mail of telefoon.....  Tsjonge, het zat ons niet mee! Maar goed, dit ging om een bedrag van rond de 10 euro. Die Miele wasmachine was spannender, dat was bijna 900 euro.

Mijn lief liep de Handyman even binnen en.... ja hoor! Daar hadden ze koolborstels. Gelukkig!

Het erin zetten was een eitje en daarna deed mijn wasmachine het weer! Drieënhalve week later kwam er een pakketje over de post. Jawel: de bestelde koolborstels! Ha, ha, aan terugsturen gaan we maar niet beginnen, dus heeft iemand koolborstels nodig? Hier liggen ze op voorraad.... :)

Even tussendoor, hoor.... maar wat heeft dit hele verhaal over een wasmachine nou te zoeken op een food- en moestuinblog?! Nog even geduld...... soms ben ik wat lang van stof, maar er komt straks een duidelijke link......

De wasmachine deed het weer goed. Tot vorige maand. Na twee keer moeilijk centrifugeren (gelukkig was het heerlijk weer en de was droogde toch wel buiten!) deed de wasmachine het de volgende keer helemaal niet meer. De band (?) was eraf gelopen....... en tegelijk zichtbaar versleten. De vraag drong zich op: vervangen en herstellen? Of een andere wasmachine?  Nu heb ik het geluk dat mijn lief gouden handen heeft, dus hij doet alles zelf. Geen dure voorrijdkosten en dito monteur..... maar toch. Na het één komt het ander. Eerst de koolborstels, nu de band, straks het uurwerk of...... Is mijn Bosch gewoon versleten? Inmiddels was de aankoopbon en garantie weggegooid, maar hoe oud was dat ding ook al weer?  Dat wilden we graag weten. Met veel gereken komen we op een voorzichtige schatting van ongeveer 10 jaar.....  Is dat oud voor een wasmachine, die overigens dagelijks draait......? Het zou langer mee mogen gaan, vind ik.

Om een lang verhaal kort te maken. We zouden voor een nieuwe gaan. Geen tweedehands, hoewel onze tweedehands droger prima bevalt......   Deze keer kiezen we voor nieuw!

Maar welke?
Dat gooide ik maar eens in de groep. Twee van mijn zussen wassen met een AEG wasmachine. Mijn moeder wast inmiddels met een Siemens. Niemand heeft een Miele, de BMW onder de wasmachines qua prijs.
Goede raad is duur! Deugdelijke machines ook. Mijn zus heeft haar AEG al 18 jaar!! Dat is lang!
Uiteindelijk bedenk ik dat ik op Teunies blog een keer iets over wasmachines heb gelezen.
En Teunie heeft 10 kinderen, dus zij weet wel wat wassen is!! Even zoeken op 'eenvoudig leven'.
En ja hoor! In maart heeft Teunie een nieuwe wasmachine gekocht. Ik lees haar verhaal, zoektocht en review en besluit dat ik blind op haar vaar.
We gaan speciaal voor een Bosch, sports edition uit serie 6 en natuurlijk is hij 'Exclusiv'........
De prijs is er wel naar, maar als je eerst naar een Miele hebt gekeken, valt het ook wel weer mee.
Zo gezegd, zo gedaan: de wasmachine besteld bij "Witgoedhandel" en deze keer ging het heel voorspoedig.
Een bedplaswas werd nog gauw even bij de buurvrouw gedraaid, maar toen werd de wasmachine keurig op de afgesproken dag, vroeg in de ochtend, geleverd. Omdat ik van tevoren (.....) niet betaald had, betaalde ik aan de leverancier met de mobiele pin. Toch een heel bedrag! Nu maar hopen dat Teunie een goede heeft uitgezocht, die héél lang meegaat.......

De oude werd meegenomen en......

daar had ik hem dan: een splinternieuwe, luxe wasmachine!

Nu  goed de gebruiksaanwijzing doorlezen, want er zijn veel nieuwe mogelijkheden!

Deze wasmachine is sowieso zuiniger dan mijn oude exemplaar, maar er is ook nog eens een speciale eco-stand. Ook kan ik extra snel wassen, er is een programma speciaal voor de nacht en speciaal voor de donkere was..... Wow!
Het wordt elke avond spannend met kiezen.........

Inmiddels was ik al weer even met mijn nieuwe Bosch en ik heb ontdekt dat de nieuwe wasmachine veel schoner wast, dan mijn oude. Waarschijnlijk was die toch al langer niet helemaal goed meer. Vooral als ik de donkere was draaide, rook het wasgoed na het wassen niet fris. Ik dacht, dat dat kwam, doordat er hier iemand rondloopt met stinkende werkkleding en een paar kinderen van die zweetvoeten hebben. Je weet wel,  zo'n doordringende, zurige zweetlucht die je al ruikt als je alleen de schoenen maar ziet staan. Ik mopper dan, dat die lucht er zelfs na het wassen nog niet uit gaat. Ik experimenteerde met een ander wasmiddel. Gebruikte de laatste tijd zelfs wasverzachter. Dat heb ik meestal niet in huis, maar nu hoopte ik op een lekker geurige was. Het blijkt nu dus aan mijn oude wasmachientje te hebben gelegen! Het wasgoed wat nu uit m´n nieuwe apparaat komt, ruikt frisser dan fris. 

Maar weet je wat stiekem mee besliste dat ik een nieuwe wasmachine wilde?
Ik wilde, zonder oude zeepresten, zonder viezigheid in trommel, filters of zeepbakjes, eens opnieuw beginnen. Beginnen met volledig natuurlijk wassen. [Ja, hier komt 'ie!]
Een wasmiddel, helemaal  biologisch en 100% natuurlijk!!
Bestaat dit?
Werkt dit?

Terwijl ik in het voorjaar een sjaal zocht voor de bruiloft met dresscode (!) van mijn zusje,  liep ik de Wereldwinkel binnen. Ik shop weinig en ik weet nu weer waarom, want ik kwam naar buiten met compleet iets anders dan in mijn hoofd zat.
Maar wat ik kocht, maakte me wel heel enthousiast en ik zag dit bericht al voor me.....
Ik kocht namelijk: Seepje!  Huh? 
Ik had er nog nooit van gehoord, hoewel het al langer bestaat. Jij?

Seepje is een zuiver plantaardig wasmiddel. Sterker nog: naast plant zit er niks anders aan of in. Waar je de was mee doet, zijn doppen of schillen van de Sapindus Mukorossi boom uit Nepal. "Zodra ze water zien, maken ze een natuurlijke vorm van zeep aan. Hypo allergeen en zonder chemische gribussen, fijn voor je huid dus! Daarbij werken de Seepje schillen ook nog eens als wasverzachter. En wordt door de aankoop gezorgd voor het natuurbehoud in Nepal, waardoor daar direct de leef- en werkomstandigheden verbeteren."
Dit is te lezen op de verpakking van deze Superschillen met waskracht.  Je begrijpt: dat kon ik niet laten liggen. Wat spannend om eens uit te proberen. 150 gram schillen zijn goed voor wel 30 wasbeurten! Nou,  dan kan ik ze eens goed testen! En dit heb ik gedaan.
In mijn oude machine begon ik hiermee. En......... ik was niet echt tevreden. De was rook na het wassen niet fris, bleef zelfs stinken. Maar ja, lag dat aan de schillen of aan de wasmachine?

Vandaar dat ik het nu eens goed wil uittesten in mijn nieuwe wasmachine!!
Laat ik eerst even uitleggen hoe het werkt.
In de verpakking zit een klein linnen zakje bijgesloten. Hierin doe je 4 hele doppen of 8 halve schillen uit de verpakking. Op elke temperatuur kun je ze meewassen. Of dit nu 20 of 90 graden is!

Ze maken sop aan, wat je ook duidelijk in mijn wasmachine kan zien.
En vervolgens draai je het gewone programma.
Het geeft  geen lekkere geur af, dus je kunt als extra optie wat etherische olie in het bakje voor de wasverzachter druppelen. Dat heb ik er niet bij gekocht, want voor het maken van mijn handzeep, had ik al een flesje pepermuntolie en lavendelolie staan.
Ga ik gewoon erbij proberen. Ik gebruik 8 tot 10 druppels
Nu, de was ruikt niet naar rozengeur en viooltjes, maar dat is de geur van de olie ook niet. Niet uitgesproken lekker, maar wel fris. Wat zijn we ook veel kunstmatige, sterk geparfumeerde geurtjes gewend, hè?!

De was wordt schoon. Wit of bont, 60 of 40 graden!
Echte vlekken gaan er (helaas) niet uit, maar gewoon vuil, grijzige vegen, zijn weg!
Maar laat ik eerlijk zijn over die vlekken. Ik ben daarin een beetje lui. Ik behandel vlekken niet gelijk en doe er alleen vlak voor het wassen wat ossengalzeep op. Dus ook met 'standaard' wasmiddel krijg ik verschillende vlekken er niet uit.

Nu wil ik best de mensen in Nepal steunen met dit wasmiddel van de zeepboom, maar is er dichterbij huis niet ook iets te vinden? Want ja..... die brandstofkilometers zijn ook niet zo best voor het milieu.

Ja hoor, je hebt het zogenaamde Zeepkruid en dat groeit gewoon hier!
Het zeepkruid (Saponaria officinalis) is een vaste plant. De Nederlandse naam is afgeleid van de giftige stof saponine die de plant bevat, vooral in de wortel. Saponine  gaat schuimen bij contact met water. De soortaanduiding officinalis geeft aan dat de plant medicinaal werd gebruikt
De wortels van de plant werden vroeger gebruik om wasgoed te bleken. Een aftreksel van de wortels werd daarom schuimig geklopt en het schuim werd gesprenkeld over het wasgoed dat op een bleekveld uitgespreid lag. Na droging in de zon werd het gedroogde schuim afgeborsteld. Vandaar de naam. Er is echter in oude geschriften niets te vinden over deze toepassing. Wel staat Zeepkruid al eeuwen bekend om zijn waskracht, vooral gebruikt bij tere stoffen en bij het verwijderen van vetvlekken.

Zou ik dit eens in mijn kruidentuin planten??
Of zou je het als gedroogde wortel  kunnen kopen?
Na een rondje googlen vond ik inderdaad wat.
Naast zaad van de plant, die je op veel plaatsen kan bestellen, heb ik zeepkruid als 'thee'  gevonden. Beetje raar want ik zie overal waarschuwingen staan om zeepkruid(wortel) niet inwendig te gebruiken. Nare bijwerkingen zijn dan het gevolg, omdat saponine giftig is.
Maar ik vond  hier een plek waar je zeepkruid als shampoo (en zelfs wasmiddel?!) kan bestellen.

Wie weet, als mijn Nepalese schillen op zijn.....


Nog dichter bij huis, groeiend rondom ons hele hui vind ik de Hedera, oftewel klimop, waar ik laatst een voetenbadje mee nam. Dit bevat ook Saponine, precies dat plantbestanddeel dat sop en schuimvormend werkt.

Nog even verder rondneuzen levert de volgende informatie op:

Saponinen, ook wel zeepstoffen genoemd, zijn een speciale groep secundaire plantenstoffen die tot de glycosiden behoort. Men vermoedt dat de plant saponinen produceert als bescherming tegen insectenvraat en groei van bacteriën en schimmels. 

  De naam saponine is afkomstig van het Latijnse woord sapo dat zeep betekent (vergelijk ook het Franse woord savon). Dit verwijst naar de eigenschap van saponinen om opgelost in water (na schudden) een zeepachtig schuim te veroorzaken. Bij sommige saponinen is dit zachter dan van gewone zeep en heeft het een reinigende werking, die echter wel minder is dan die van zeep.

Saponinen komen wijdverbreid voor in het plantenrijk. Men schat dat in drie van de vier plantensoorten saponinen voorkomen. Men vindt ze zelfs in groenten als sojabonen, erwten, spinazie, tomaten, aardappels en knoflook. Nooit geweten! Heb het gelukkig ook nog nooit in mijn pan zien schuimen ;)  Saponinen zijn bovendien werkzame bestanddelen van veel kruiden.
Het gehalte saponinen kan variëren van 0,1 tot zelfs 30%!
Kruiden waarin saponinen in hoge concentraties voorkomen zijn onder andere lelies, agaven, zeepkruid (Saponaria officinalis) dus, paardenkastanje en in de vruchten van de zeepnotenboom die in India en Nepal groeit. Deze heb ik dus gekocht, hoewel er nog betere bronnen zijn.  De bast van de Zuid-Amerikaanse zeepboom (Quillaja saponaria) is één van de allerrijkste bronnen. De meeste saponinen vindt men echter in de (Yucca Schidigera), welke in Baja California groeit.

Er valt dus genoeg op plantaardige wijze te wassen, voor mensen over de hele wereld!
Maar waarom zou je dit doen?

Wasmiddel bestaat uit wasactieve stoffen, ontharders, vulmiddelen, geurstoffen (parfum), bleekmiddel en schuimregelaars. Al deze stoffen belasten het milieu. Vooral synthetische tensiden op basis van aardolie die erg in trek zijn, zijn moeilijk afbreekbaar.

Ach ja, we wisten wel dat wasmiddelen niet zo goed voor het milieu zijn. Een alternatief is dus voorhanden.  Heb je geen zin in noten of schillen of andere ecologische producten in je wasmachine?
Houd je het liever bij reguliere middelen?
Hieronder toch een paar tips hoe ook jij aan het milieu kunt denken:

• Let op dat er geen sulfaten of NTA in je wasmiddel zit. Sulfaat tast rioolbuizen aan en NTA lost zware metalen in slib op. Kies voor zeoliet, sasil (NAS), citraat of soda.
• Neem geen totaalwasmiddel. Vaak bevat die bleekmiddel op basis van het voor het waterleven agressieve perboraat en schadelijke hulpstoffen zoals fosfonaten en EDTA. Percarbonaat is wel oké.
• Kies voor compactpoeder in plaats van wasmiddel in een fles. Vloeibaar wasmiddel heeft een hoog gehalte aan synthetische tensiden en zit in een plastic fles wat weer extra afval geeft.

Ik ga nog eens experimenteren met zelf een wasmiddel maken, zoals mijn schoonzusje.

Niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor je portemonnee.

 

En ondertussen hangt mijn was op dit moment, met dank aan mijn nieuwe wasmachine, heerlijk fris te wapperen aan de lijn.

Boven zich een strakblauwe lucht, een stevige herfstbries erbij.

Het is nu al droog.

Heerlijk, schone was!

Mijn favoriete recept met..... pompoen

Het is herfst! En daar horen pompoenen bij. Héérlijk vind ik ze!
Mijn pompoenen oogst dit jaar was bedroevend: drie kleine mini pompoentjes. Maar het was wel precies genoeg voor dit overheerlijke Peruaanse gerecht: Locro de Zapallo!

Ik weet niet meer hoe ik aan dit recept kom, ik ken niemand uit Peru, maar op deze wijze kook ik al jaren een heerlijke herfststoofpot.  Je eet pompoen, bonen, mais en aardappels, maar proeft daarin ook de smaken: munt, peper en kaas: zó lekker!!

Dit is absoluut mijn favoriete recept met pompoen!

Locro de Zappollo

Ingrediënten:

• 2 kleine uien
• 3 teentjes knoflook
• 1 grote groene peper
• 3 grote aardappels
• 750 g pompoen
• 180 g biologische maiskorrels 
• 1 bouillonblokje
• 400 g gemengde bonen (bijv. witte bonen, bruine bonen, kidney bonen, sperziebonen)
• twee takjes munt
• 225 g geraspte (geiten)kaas
• versgemalen peper
• versgemalen zeezout
• 4 el olijfolie

Hoe maak ik het klaar:

Heb je een oranje Hokkaido pompoen zoals ik, dan kun je die gerust met schil en al eten. Met het stoven of koken wordt de schil zacht en is het prima eetbaar. Snijd de pompoen middendoor en daarna in schijven. Zo maak je het jezelf gemakkelijker om het zaad eruit te halen. Sommige mensen vinden dit zó moeilijk, maar dat hoeft het niet te zijn. Of je snijdt het zoals je een klokhuis uit een appel snijdt of je gebruikt een lepel om het zaad en zachte binnenste eruit te schrapen. Et voilà! Klaar!

Schil de aardappel en snijd deze, evenals de pompoen, in kleine blokjes ter grootte van een vierkante centimeter. Snipper de ui en pers de knoflook. Snijd de peper in fijne stukjes en verwijder de zaadjes.

Verwarm de olie in een hapjespan en fruit hierin de ui, knoflook en de peper. Voeg daarna de aardappel- en pompoenblokjes toe. Na drie minuten zachtjes bakken voeg je het bouillonblokje en 2 dl water toe. Doe het deksel op de pan en laat het geheel zachtjes stoven. Na ongeveer een kwartier, als de groenten bijna gaar zijn, voeg je de gaargekookte bonen en de mais toe. Je kunt zelf bonen voorweken, koken en een mengsel maken. Dat doe ik meestal, maar je kunt bij de Natuurwinkel ook een kant en klaar potje kopen met daarin een mix van diverse bonen. Ik gebruikte nog wat sperzieboontjes uit de tuin erbij. Voeg die tegelijk met de aardappels toe, zodat ze goed garen. Laat de bonen en de mais goed doorwarmen.

Voeg tenslotte de geraspte kaas toe. Snijd de munt in stukjes en voeg ook toe. Bewaar een paar blaadjes als garnering. 

Laat de kaas smelten op het vuur. Breng het geheel op smaak met versgemalen zeezout en peper.

En serveer direct.

Serveer er een lekker graan bij zoals quinoa (de hype is alweer een beetje over, maar het blijft een gezond en voedzaam graan!)  of gierst. Natuurlijk kan rijst ook.

Dit recept is genoeg voor 4 - 6 personen.

Mjum! Zó lekker!

Je zult mij nooit een gezichtje zien snijden in een pompoen; niet alleen omdat ik Halloween nooit vier, maar ook omdat het zonde is van zo'n lekkere pompoen. 

Ik ga weer een jaar wachten, totdat ik dit heerlijke gerecht, met pompoen uit eigen tuin, kan klaarmaken.

Laat je het me weten als je dit een keer hebt klaargemaakt?

Vind ik leuk om te horen....

 

 

Mijn moestuin (39)

Eindelijk, eindelijk konden we die heerlijke, goudgele sappige maïskolven oogsten.

En loste ik de belofte aan mijn dochter in. We aten als lunch, direct uit de tuin, een hele maiskolf.  Wát smaakte dat goed!

En wat bijzonder toch wel, dat ik mijn kinderen, midden in de randstad, kan meegeven dat ze zelf in de tuin, hun eigen maiskolf kunnen uitkiezen. Erop lettend dat de kolf dik en groot is en dat de haren uitgedroogd en al wat bruin zien.

De bladeren halen we er bij het compostvat af en kijken dan gelijk of het inderdaad een volle, goede maiskolf is die er is gekozen. Spannend, maar deze week waren ze inderdaad goed!

Wat hebben de kinderen er lang op gewacht en wat hebben we gesmuld!! Een maiskolf als lunch!

En waar heb ik dat ook alweer gelezen? Dat de haren van een maiskolf  gezond en geneeskrachtig zijn?! Je kunt er thee van trekken, maar waar is dat ook alweer goed voor........ ?

Ik heb de 'gezonde' haren aan de cavia's gegeven (....). Als ik deze informatie weer vindt, zal ik het hier vermelden.

Ik at maiskolven voor het eerst bij mijn schoonvader op de volgende manier: 20 minuutjes gekookt,

aan de beide uiteinden prik je een vork in de maiskolf, één rijtje besmeer je met roomboter en bestrooi je vervolgens met (zee)zout. En vervolgens draai en knabbel je verder. Hij heeft gelijk: dit is dé lekkerste manier om een maiskolf  te eten! 

Mjammie!

Ja, hoewel ik al maanden uit de tuin oogst, is oktober toch wel echt dé oogstmaand!

En wat oogst ik het meest? Het allermeest?

Courgette.....

Hier zie je mijn vijf planten, die enorm doorgegroeid zijn en een groot veld vormen.

Zo groot dat ze zelfs bonen en spruitkool min of meer overwoekeren, met hun enorme bladeren.

En ze staan er nog zo frisgroen bij!

Er lijkt geen einde aan de oogst te komen......

Genieten van deze heerlijke, veelzijdige vruchtgroente.....

Genieten doe ik ook van mijn tomaatjes.

Er komen er niet genoeg om in te maken als bijvoorbeeld pastasaus of ketchup, maar dat bespaart me ook weer werk.

Mondjesmaat rijpen ze.

Dán weer een grote vleestomaat, hier een handje cherrytomaatjes.

En wat zijn die heerlijk zoet!

Hier spies ik er een paar in de klassieke combi: tomaatje, blaadje basilicum (groeit ook nog goed in de kas) en een mini bolletje mozzarella.

Lekkere amuse!

En zou de mest iets geholpen hebben? Worden de broccoli stronkjes nog wat?

Het lijkt hier zeker wel wat te worden..... De kunst is nu om op tijd te oogsten, maar het liefst ook genoeg voor een hele maaltijd....

In ieder geval kunnen ze in kleine hoeveelheden en lekker gecombineerd, altijd in een groentetosti.

Klik hier voor het idee of recept.

Déze zien er dan weer niet zo appetijtelijk uit. Dit waren snijbonen: veel te weinig voor een maaltje en hoewel ik geduldig wilde zijn, kwamen er maar niet genoeg. Tót ik moest oogsten. Een paar gingen er in de groentetosti, de rest is nu verdroogd en bewaar ik voor het zaad.

Nog méér geduld dus....... een jaar rond wel!

En wat bloeien die aardpeerbloemen prachtig. Néé, ze staan niet in de tuin voor de bloemen, maar het is wel mooi meegenomen. Net kleine sterretjes, deze mini-zonnebloemetjes.

Om de paar dagen snijd ik er een aantal af voor op de vaas. Ze staan niet zo lang, maar wel heel vrolijk!

Deze week gaf ik weer een tuinles aan een onrustige, niet al te ernstig gemotiveerde groep kinderen.

Hopelijk hebben ze er wat van opgestoken, want het thema 'grond, compost en bodemdiertjes' is erg belangrijk. Zelf leer ik nog elke keer bij over het belang hiervan.

Maar het is logisch: wil je goede, gezonde planten krijgen, dan moeten ze in een goede, gezonde voedingsbodem staan. Biologische aarde, gezonde grond.

Bodemdiertjes zijn daarbij onmisbaar. Grond zonder wormen bijvoorbeeld is erg arm en ongezond.

Wormen zorgen niet alleen voor luchtige aarde, maar eten ook allerlei plantafval op, waardoor er compost ontstaat.

Wel moest ik de kinderen waarschuwen: hoewel een worm zich ongeslachtelijk kan voortplanten, kun je een worm niet in tweeën hakken en dan twee wormen 'maken'. Nee, dan gaat die worm gewoon dood!

Respect voor het leven, of dat nu groot of klein is, boven of onder de grond, dát is een belangrijke les.

Niet alleen voor kinderen........

En ik heb gewerkt! Wat een hoog onkruid stond er op mijn stukje waar eens aardappelen en uien stonden.

Ik had het plan om er groenbemester op te zaaien, goed voor volgend jaar, maar dat plan kwam iets te laat.

Ik wilde het stukje laten frezen, maar dat plan ging ook niet door.

Dus..... ik pakte emmers, een kruiwagen, schaar en trok het onkruid, vooral het hoge, bloeiende onkruid eruit.

Over een paar weken moet de hele tuin kaal opgeleverd worden.

Dan ga ik er nog een keer goed overheen.......

Voor nu is dit het!

Soms kom je deze witte bolletjes tegen.  Dit zijn slakkeneitjes. Eitjes van de naaktslak.

Over respect voor beestjes gesproken..........  oei! Ik maak voor slakken wel eens een uitzondering.

Liever niet in mijn tuin!

 Wat per ongeluk is overgeslagen door die slakken is deze bleekselderij.

Doordat het in de schaduw van de grote snijbietbladeren groeit, is het ook nog behoorlijk 'gebleekt'.

Planten die in zonlicht groeien, worden groen. Groeien ze in het donker, in dit geval in de schaduw, dan bleken ze. Denk ook aan witlof en molsla.

Maar ik ben er blij mee. Bleekselderij combineert bij tal van gerechten en smaakt zo heerlijk fris.

Wist je trouwens dat bleekselderij zó weinig caloriën bevat, dat het verteren van het eten van die bleekselderijstengel, meer energie kost dan dat je binnen krijgt?! Oftewel: je wordt er slank van, hoe meer je er van eet!

En dan, na al die weken van warmte en droogte van die heerlijke nazomer......

 

  ......... viel er eindelijk weer regen.

Het was gewoon weer even wennen!

Maar...... er bestaat geen slecht weer,

alleen verschillende soorten goed weer.

Toch?!

Tot volgende week.....