Houtkachel tips deel 1

Ik zie ze al voorbij komen: plaatjes van knapperende vuurtjes in kachel of openhaard.

Cosy, gezellig en lekker warm!

En nu het buiten kil en vochtig is, is het er echt tijd voor.

En tijd om dit blog - wat ik al heel lang heb liggen - eens af te maken.

Waar het in de zomer een stilleven was en ik allerlei flessen met vruchtenlikeur er op en om zette, 

staat de kachel nu weer in volle glorie klaar om te worden aangestoken.

De schoorsteen is geveegd, de kachel gepoetst, kleine reparaties zijn gedaan en de raampjes zijn schoon.

Maar het belangrijkste: het houthok is vol. Nou ja..... één houthok?

 We hebben er wel vier.

Wil je serieus stoken, dan moet je daar natuurlijk werk van maken!

Als je wilt weten hóe je eenvoudig dit ronde houthok zelf maakt, voor ongeveer 30 euro 

in plaats van 400 euro, klik dan hier!

Het gezegde klopt helemaal: van een kachel wordt je drie keer warm.

De eerste keer met bomen of takken zagen en verzamelen, 

de tweede keer met het hout kleiner hakken en stapelen 

en de derde keer - en daar geniet ik intens van mee - is als het brandt

 in de kachel.

Houtkachel: gratis stoken en verwarmen

Toen we de kachel - nu alweer vijf jaar geleden - kochten, namen we ons voor geen geld uit te geven om 'm te laten branden. Een beetje kachelpoets is goed voor de mooi, een goede schoorsteenveegset is onontbeerlijk, maar voor hout en aanmaakmateriaal houden we onze portemonnee dicht. 

 Soms ziet Peter een mooie aanbieding stookhout en help ik hem herinneren dat we niks zouden kopen.

 Bovendien liggen de houthokken vol...

De houtkachel is bij ons geen noodzaak, we hebben een goede, pas nagekeken ketel hangen die

 niet alleen de woonkamer, maar ook de badkamer en in de woonkeuken zelfs de vloer verwarmt. 

Echter past een houtkachel voor ons goed bij een duurzame leefstijl. 

Stoken met hout is een erkende en duurzame manier van verwarmen.

Een houtkachel geeft je de mogelijkheid te stoken met biomassa. 

Hierbij is het warmterendement belangrijk, want  een hoog rendement is niet alleen goed 

voor het milieu, tevens bespaart het stookkosten, omdat je meer warmte overhoud. 

Je bespaart geld door een lagere energierekening en dat is met de huidig stijgende gasprijzen goed nieuws!

Een houtkachel is duurzaam omdat het evenveel CO² uitstoot als dat er vrij komt bij het verrottingsproces in de natuur.

Duurzaam leven linkt ook aan onthaasten.

Het kost nog echt tijd om een kachel aan te maken, heel  wat anders dan een schakelaar omzetten.

Daar staat tegenover dat als de elektriciteit uitvalt, het  lekker warm blijft in huis......

Een houtkachel is passend bij een zelfvoorzienend leven. Hout als brandstof is relatief goedkoop: 

er is gemakkelijk en vaak gratis aan te komen. Uit mijn tuin kan ik snoeiafval gebruiken

 en na een herfststorm rijden we een rondje door de buurt en wordt ons houthok gratis gevuld!

Ook de juiste contacten zijn handig ;)

 

Wanneer de temperatuur binnenshuis onder de 19° C komt, steekt iemand hier in huis de houtkachel aan. Nou ja... het ligt een beetje eraan wat we gaan doen. 

Soms zijn een dikke trui en warme sloffen ook voldoende.

Ik werk veel thuis, dus 's morgens de kachel aansteken is even een dingetje....

(note to self: niet met lichte en goede kleding aan!)

Eigenlijk gebruiken we de gaskachel alleen om te verwarmen tussen december en februari 

en dan nog niet elke dag.

Natuurlijk helpt het dat ons huis goed geïsoleerd is, twee jaar terug hebben we extra geïnvesteerd in spouwmuurisolatie.  

Stoken en rekening houden met longklachten

Heb je last van COPD, astma of een andere longziekten, dan kun je erg tegen  het stookseizoen opzien.

Veel mensen vinden een houtkachel fijn, maar met een longziekte kun je er heel benauwd van worden.

Bij een brandende houtkachel of haard komt altijd fijnstof vrij, wat deze benauwdheid veroorzaakt.

De  manier van stoken maakt echter veel uit.

• Stoken bij mist of windstilte is niet gunstig, omdat de rook samen met het fijnstof neer valt.
• De hoogte van je schoorsteen is belangrijk: hoe hoger de schoorsteenpijp, hoe beter. De rook kan dan over de huizen heen oplossen.
• Let op dat het hout droog genoeg is. Hiervoor is zelfs een speciale thermometer te gebruiken, waarbij je de vochtigheidsgraad van het hout meet.
• Tot slot is het soort hout super belangrijk! Zorg voor goed stookhout, geen spaanplaat, mdf of ander geperst hout. Dit bevat altijd lijm en deze giftige stoffen komen bij verbranding vrij. Hetzelfde geldt voor hout waar verf- of lakresten op zitten.
  
• Zorg binnenshuis voor voldoende ventilatie
• Elke dag of de hele dag door stoken is niet nodig. Omdat een kachel moeilijk te reguleren is, kun je een kamer snel te warm stoken....  de kachel kan daarna uit, dat scheelt stookhout en rook. Het temperen van een kachel, zorgt voor onvolledige verbranding waardoor meer schadelijke stoffen vrijkomen.

Overigens produceert een houtkachel minder rook en fijnstof dan een open haard. 

Meer hierover heb ik ook geschreven in het blog over de aanschaf van onze houtkachel (klik).

Schoon hout mag overigens wel spijkers bevatten... die verbranden niet en vis je er na afloop weer uit.

Aanmaken

Natuurlijk willen winkels of stookbedrijven je laten geloven dat je aanmaakblokjes, spiritus en wat al niet meer nodig hebt om de kachel te laten ontbranden.

Niet waar! Vooral die witte aanmaakblokjes - die kerosine bevatten - stinken vreselijk.... 

Eerst maakten we de kachel  aan met proppen krantenpapier. Drie proppen met een sparappeltje erbij en je hebt geen aanmaakblokje meer nodig. Helemaal in het begin druppelden we nog spiritus over de kranten. Al doende leert men: dit was helemaal niet nodig.

Maar nog makkelijker en beter ontbrandt de kachel met houtkrullen en sparappels.

Met een simpele houtschaaf maak je houtkrullen van een stevig houtblok.

Deze houtkrullen ruiken niet alleen lekker, maar zijn super brandbaar. 

Ik rol ze als een balletje in elkaar, leg er twee sparappels naast 

en vervolgens bouw ik de houtstapel verder op.

Het brandt volledig natuurlijk, het ruikt lekker en het kost niks.

Ook fijn om de nee- nee sticker op de brievenbus te laten zitten waar 't ie zit,

 ik heb geen krant meer nodig.

Vorig jaar maakte ik natuurlijke aanmaakblokjes van sparappels

 voor in een buitenkachel.

Klik hier voor dit idee!

Reinigen

Om de gezelligheid van een houtkachel te beleven, zijn kachelruitjes belangrijk.

Maar elke keer worden deze roetzwart. Dit komt wanneer de verbranding onvolledig wordt wanneer de temperatuur zakt bij het uitgaan van de kachel.

Een fles kachelruitreiniger is niet nodig... gewoon met twee of drie velletjes keukenpapier krijg je de ruitjes weer schoon. 

Maak ze lichtvochtig, verfrommel tot een lichte bal en doop ze in de as. 

Hiermee veeg je makkelijk de roetaanslag weg en het kost je niets.

Ook een gebruikt theezakje of theewater werkt goed.

Voor een brandverzekering is het nodig dat een erkend schoorsteenveegbedrijf de schoorsteen één keer per jaar veegt. Wij doen het voor de zekerheid zelf twee keer per jaar omdat ons rookkanaal best smal is.

Een kap op de schoorsteen zodat er geen viezigheid in kan vallen of een vogel haar nest erin kan bouwen, is altijd handig.

Restproducten verwerken

Wanneer hout op een bepaalde manier wordt verhit, waar er weinig zuurstof bij komt, kan houtskool ontstaan. Het grootste deel van het hout verbrandt dan niet. Een groot deel van de vluchtige bestanddelen van hout verbranden, het hout verkoolt en wat overblijft noemen we houtskool.

Dit ontstaat bij mij in de kachel vaak wanneer deze uitgaat.

Wanneer ik de kachel na een stookbeurt schoon maak, vind ik regelmatig stukken houtskool.

Ik bewaar de houtskool in een zak.

Leuk om in enkele lijnen een grove schets of houtskooltekening mee te maken.

Om een houtskooltekening te kunnen bewaren, fixeer je 'm met wat hairspray,

anders blaas je het koolstof zo weer van het papier af.

Nadat ik flink wat houtskool had opgespaard,

stak ik hier in de zomer de tafelbarbecue mee aan....

Hóe leuk is dat? Je eigen houtskool 'gewonnen' in het stookseizoen

en daar op een warme zomerdag de resultaten van voelen en proeven!

Ook houtas bewaren we altijd in een emmer, weggooien is zonde.

We proberen het zó schoon mogelijk te bewaren,

spijkers van bijvoorbeeld pallets, vis ik er altijd uit....

Schoon houtas is perfect voor je composthoop en heel goed bruikbaar in de moestuin.

Houtas zit vol calcium en bevat kalium en fosfor.

Aan het begin van het groeiseizoen is dit voor vrijwel alle groenten en fruitplanten gezond.

Zo strooide ik het dit jaar direct na het frezen over de grond voor alle planten.

Strooi in maart rond fruitbomen en bij bessenstruik een paar handjes houtas.

Strooi houtas over je gazon voor een fijne compost.

En rond kleine plantjes in de tuin gestrooid, houdt het slakken op afstand.

Kalium is heel goed voor de knolvorming en de vruchtzetting.

Ook bevat houtas spore elementen zoals koper, zink en ijzer.

Een top product dus, gewoon uit de houtkachel!

Misschien steek ik morgen de kachel weer aan... vandaag was de temperatuur te zacht 

en bleef het in ons goed geïsoleerde huis zo'n 20 graden.

Gelukkig... de winter moet nog komen..... 
:)

Hazelnootchocoladepasta

Vergeet die Nutella reclame uit de supermarkt. 

Hazelnootchocoladepasta gaan we dit najaar zélf maken!

En zó moeilijk is dat niet, bovendien is het een super hazelnotenjaar. 

In no-time raapte ik zo'n twee kilo bij elkaar. 

En dan heb ik het over wildplukken of in dit geval wildrapen....

Want er groeien zoveel hazelaars in de buurt, gewoon midden in de stad. 

 

Twee jaar geleden maakte ik twee hazelnootchocoladepasta varianten,

 maar oh jee.... kom niet aan de chocopasta hier in huis!!

Ineens had iedereen er een mening over en die was ten gunste van de supermarktchocopasta....

Dit jaar maak ik een betere versie: een echt smeuïge pasta.

Oordeel zelf!

Hazelnootchocoladepasta

    voldoende voor een pot van  250 g

Ingrediënten:

• 100 g hazelnoten, gekraakt
• 15 g cacaopoeder
• 30 ml agavesiroop
• 20 g poedersuiker
• 30 ml notenolie
• 1 tl vanille-extract, maak eens zelf (klik)
• 30 ml sojaroom
• versgemalen zeezout

Hoe maak ik het klaar:

Als je alle zelf gevonden hazelnoten hebt gekraakt, ben je vast lekker ontspannen.... en is het bijna tijd voor een lekker crackertje met je zelfgemaakte hazelnootpasta.

Rooster de hazelnoten in een droge koekenpan goudbruin 

voor een uitgesproken notensmaak. Let op dat de hazelnoten niet aanbranden. 

Blijf erbij en schep regelmatig om.

Laat afkoelen en doe ze in een keukenmachine of speciale hakmolen voor noten 

en maal fijn.

Wanneer je langer dan 3 minuten mixt, komt de olie vrij 

uit de noten en krijg je zonder toevoegingen een smeuïge pasta. 

Helaas! De vorige keer dat ik dit met noten deed, 

ging dit ten koste van mijn - niet professionele -  hakmolen.

Toen de noten fijngemalen waren, stopte ik en voegde zelf notenolie toe. 

Ik gebruikte walnotenolie, maar als je hazelnootolie hebt staan is dit nog beter. 

Je kunt ook zonnebloemolie gebruiken.

Voeg alle ingrediënten toe en mix kort tot een echte pasta.

Schep de hazelnootpasta in een schone pot en proef wat je er van vindt.

Bewaar het potje buiten de koelkast, anders wordt de pasta te hard.

Houdbaar ongeveer drie maanden, maar dat gaat dit potje niet meemaken!

 

Deze hazelnootpasta is leuk om te maken. 

 De smaak is puur en lekker zacht tegelijk. De hazelnoten proef je goed.

Ik vind de hazelnootchocoladepasta dit keer goed gelukt!

De echte chocolovers hier in huis vinden dat er wat meer chocolade in kan.

Maar ik ben tevreden, want jongste dochter wilde nog een crackertje met pasta.

Waar mijn vorige recept wat weg had van choco-hazelnootzand,

is deze hazelnootchocoladepasta een goede concurrent van Nutella.

Inmiddels uitgeprobeerd en goedgekeurd door de kinderen.

Héérlijk!

Zelf veel hazelnoten geraapt en nog inspiratie nodig?

Wat te denken van deze toffe ideeën?

• Appelloempia
• Granola
• Hazelnootkoekjes
• Hazelnootrotsjes
• Knolselderijrösti met hazelnoten
• Lunch: komkommer met noten
• Pompoen met hazelnoten en spaghetti

Binnenkort ga ik met mijn lekkere, zelfgemaakte hazelnootpasta aan het bakken. 

Blijf me volgen voor lekkere recepten!

 

Courgettebootjes: oneindig te variëren!

Dit is zó lekker en leuk: je eigen courgettebootje bedenken, maken en vullen. 

Niks smaakt lekkerder dan dat je het zelf maakt. 

Jongste dochter - absoluut geen groentejunk - vroeg hier al een paar keer naar. 

En tja, wat zeg je  dan als moeder?!

Dit is nog eens reuze gezond: het bootje zelf is groen, de vulling bevat groente.

Zo krijg je ongemerkt veel vitamines binnen.

Eigenlijk is dit een feestje op je bord, waarbij je zelf de roeiriemen vasthoudt!!

Ik maakte twee variaties klaar, die ik allebei deel, maar waarop je nog veel meer kunt variëren.

Het ligt eraan wie er tijdens het koken in de keuken staat en helpt kiezen.

Wat te denken van deze enorme variatie aan ingrediënten.

En dat staat meestal gewoon in mijn keukenkastje of koeling....

Courgettebootjes met gekruide rijst en granen

    voor 2 - 4 personen

Ingrediënten:

• 2 rechte, lange courgettes
• 100 g quinoa
• 100 g zilvervliesrijst
• zeezout naar smaak
• 2 el olie
• 1 rode peper
• 1/2 paprika
• 75 g vegetarisch gehakt
• 4 zongedroogde tomaatjes
• 100 g geraspte (geiten)kaas of feta
• 1 rode ui
• 1 teentje knoflook
• 2 el verse oregano
• 1 takje verse tijm
• 3 el pijnboompitjes

Hoe maak ik het klaar:

Kook de rijst en de quinoa samen in 400 ml water met zout droog.

Zet apart en laat afkoelen.

Was de courgettes en snijd overlangs door zodat je twee helften krijgt.

Schep met een lepel de zaadlijsten eruit. Maak met de punt van een mes een inkeping

langs de schil, houdt ongeveer 1 cm aan, zodat het bootje wel stevig blijft.

Schep nu het overige vruchtvlees uit de courgette. Bewaar dit.

Verwarm de oven voor op 200 graden C.

Maak de ui, de rode peper en de knoflook schoon en snipper fijn.

Verhit de olie in een hapjespan en fruit deze twee minuten. Zorg dat het niet bruin kleurt.

Was de paprika en snijd in blokjes en voeg toe, samen met het vegetarisch gehakt. 

Roerbak drie minuten.

Snijd ondertussen de inhoud van de courgette in kleinere stukjes en voeg deze ook toen aan de andere groentes in de pan. Snijd de zongedroogde tomaatjes in stukjes en voeg toe.

Bak nog 2 minuten mee op hoog vuur. Voeg vervolgens de verse kruiden toe. Heb je geen vers? Neem dan gedroogde kruiden en vervang een eetlepel vers voor een theelepel gedroogd.

Voeg daarna de droge en afgekoelde quinoa en rijst toe. Roerbak mee tot het warm is.

Vul nu de courgettehelften met dit groente-graanmengsel.

Verdeel de geraspte kaas erover heen of snijd de feta in heel kleine stukjes die je erover verdeelt.

Strooi daarover de pijnboompitjes.

Leg de courgettebootjes naast elkaar in een wijde, ruime ovenschaal of leg ze op een met bakpapier beklede bakplaat.

Schuif in de voorverwarmde oven en laat in 20 minuten gaar worden, de kaas smelten en de pijnboompitjes goudbruin kleuren.

Serveer deze courgettebootjes meteen.

Natuurlijk kun je bij deze bootjes enorm variëren. Want lust iemand geen kaas, dan doe je er geen kaas overheen. Heeft iemand er graag champignons doorheen en liever geen zongedroogde tomaatjes, dan wissel je deze ingrediënten om. De basis blijft de rijst met graan en courgette, alle andere ingrediënten zijn variabel.

Een tweede variatie recept....

Courgettebootjes met zoet-pittige couscous

  voor 2 - 4 personen

Ingrediënten:

• 2 rechte, lange courgettes
• 200 g couscous
• 2 tl komijnpoeder
• 1/2 tl chilipoeder
• 1 bouillonblokje of 1 el bouillonpasta
• 1 ui
• 1 groene peper
• 2 el chili-olie
• 120 g vega wokreepjes of kipstuckjes
• 50 g rozijnen
• 50 g gemengde noten zoals walnoten en hazelnoten
• 12 zwarte olijven of 4 zongedroogde tomaatjes
• 2 bollen mozzarella
• versgemalen zwarte peper naar smaak
• 4 el zonnebloempitjes

Hoe maak ik het klaar:

Doe de couscous in een grote, ruime kom, roer hier de rozijnen door en de gemalen komijn en chilipoeder.

Giet er 400 ml heet water waaraan je bouillon hebt toegevoegd, overheen.

Zet apart en laat afkoelen.

Was de courgettes en snijd overlangs door en hol deze uit. Bewaar de courgettestukjes.

Verwarm de oven voor op 200 graden C.

Maak de ui en de groene peper schoon en snipper fijn.

Verhit de chiliolie in een hapjespan en fruit deze twee minuten. Zorg dat het niet bruin kleurt.

Was de paprika en snijd in blokjes. Voeg deze toe samen met de vega wokstukjes. Bak 3 minuten.

Snijd de courgette in kleinere blokjes en doe ze in de pan. Roerbak 3 minuten mee.

Zet het vuur uit en roer de roerbakgroente met wokstukjes door de couscous. Voeg de olijven of gedroogde tomaatjes in stukjes toe en roer goed door.

Roer ook de noten er door.

Schep de vulling in de uitgeholde courgettes.

Beleg met plakken mozzarella en bestrooi met zwarte peper naar smaak 

en vervolgens met de zonnebloempitten.

Schuif de courgettes in een grote ruime ovenschaal of op de bakplaat, in de voorverwarmde oven.

Bak in 20 minuten gaar en goed warm.

Serveer de courgettebootjes in zijn geheel.

Eén bootje voor een kind, twee voor een volwassene.....

De courgettetijd is bijna voorbij in mijn tuin, maar wat hebben we lekker 

van deze courgettebootjes gesmuld!!

Geniet ervan!

Echinacea tinctuur

Inmiddels bloeit ze niet meer uitbundig, maar misschien zie je er - net als ik - nog wel eentje staan.

Ik heb het over de prachtige Rode Zonnehoed [Echinacea Purpurea] waarvan ik tinctuur maakte,

 die vandaag moest worden gezeefd!

De beste tijd om deze mooie bloemen te plukken is in juli.

Wanneer je dan de tinctuur bereid, is deze precies op tijd klaar wanneer de 'R' in de maand verschijnt. 

 De Echinacea Purpurea is vooral bekend geworden door Dr Vogel met zijn Euchinaforce.

Maar dit gezondheidsondersteunende drankje oftewel deze tinctuur is heel makkelijk zelf te maken.

Jantine heeft deze bijzonder mooie en vaste plant al jaren in de tuin staan. 

De bijen zijn er dol op en ik geniet mee.... maar er iets mee doen, zeker als een plant medicinale

- oftewel gezondheidsondersteunende - eigenschappen heeft,  vind ik een uitdaging!

Waar komt de Rode Zonnehoed vandaan?

Oorspronkelijk komt ze uit Noord Amerika.

Het gebruik is al eeuwenlang bekend bij de Indianen uit Noord Amerika. Zij gebruikten het onder andere als middel tegen slangen-, honden-  en insectenbeten. Ze wasten er wonden mee en gaven het aan zieken met hoest, koorts, opgezwollen klieren of andere infectieziekten. Sioux en Delaware Indianen gebruikten de wortel om op te kauwen bij tandpijn, abcessen of keelpijn.

Toen het in Europa terecht kwam heeft vooral Alfred Vogel dit kruid bekend en populair gemaakt.

De wortel bevat de meeste etherische oliën en  is het meest voedzaam.

Wat is de werking van deze Echinacea tinctuur?

Echinacea is weerstandsverhogend en verkort de klachten bij griep of verkoudheid zoals keelpijn, hoesten en koorts. Het helpt deze klachten te verminderen en het wordt ook gebruikt om infecties te bestrijden.

Kijk met me mee hoe ik het deed en trek je plan voor volgende zomer....

Echinacea tinctuur 

Ingrediënten:

• bloemen, stelen, wortels en bladeren van de Rode Zonnehoed
• alcohol zoals jenever of wodka van 40%

Hoe maak ik het klaar:

Eigenlijk kun je alle plantdelen gebruiken als je er maar voor zorgt dat ze goed schoon zijn. Met name  bij de wortels moet je hier extra op letten.

Knip of snijd de plantdelen en bloemen in stukjes.

Kijk hoe mooi de binnenkant eruit ziet!

Wist je dat Echinacea van het Latijnse woord echinos afgeleid is, wat 'egel' betekent....

Doe de plantdelen in een schone pot of fles en overgiet ze met de alcohol.

De hoeveelheid alcohol is afhankelijk van je hoeveelheid plantmateriaal en de grootte van je pot.

Laat de pot met de Echinacea plantdelen en alcohol op een zonnige plek zes weken trekken.

Schud af en toe.

Na zes weken zeef je de bloem- en plantdelen eruit. De tinctuur is nu heel donker van kleur geworden.

Zorg dat je schone glazen potjes of flesjes, liefst met donker glas, hebt klaar staan.

Ik heb speciaal om de bruine kleur te laten zien, foto's gemaakt met flesjes van doorschijnend glas...

Niet dus! Ik had geen bruine glazen flesjes meer.... ;)

Doe de tinctuur in flesjes en bewaar op een donkere, koele plek.

Hoe gebruik je de tinctuur?

Wanneer de 'R' in de maand zit, let dan extra goed op beginnende klachten van verkoudheid.

Gebruik preventief ongeveer 6 druppels per dag die je oplost in een glas water.

Gebruik hiervoor een druppelpipet of druppelflesje.

Wanneer je merkt dat je weerstand lager wordt of je ontdekt de eerste verschijnselen van verkoudheid, neem dan drie keer daags 10 druppels in een glas water.

Voor kinderen vanaf 3 jaar is deze tinctuur al geschikt. Geef bij verkoudheid drie keer daags 3 druppels.

Vanaf 6 jaar kun je drie keer daags 5 druppels geven.

12 jarigen kunnen dezelfde hoeveelheid gebruiken die ook voor volwassenen geschikt is.

Let op! Om de werking optimaal te laten zijn, slik je de druppels niet de hele winter door.

Wanneer je zo'n zes weken deze tinctuur hebt ingenomen, neem dan minstens

een pauze van zo'n 10 dagen.

Luister goed naar je eigen lichaam.

De tinctuur kun je ook op de huid gebruiken bij bijvoorbeeld steenpuisten,

acné, eczeem of koortsblaasjes.

In plaats van een tinctuur is ook het sap van de rode Zonnehoed hier geschikt voor.

De geur en smaak van deze tinctuur lijkt heel erg op de Euchinaforce van Dr. Vogel. 

Verdun je voldoende dan is het niet zo 'vies' als ik me kan herinneren....

Koop je een flesje tinctuur in de drogisterij of apotheek dan betaal je ruim 15 euro voor een flesje

van zo'n 30 ml. Deze vaste plant met de prachtige bloemen staat heel mooi in je border 

en dan maak je de tinctuur makkelijk zelf. Dat scheelt niet alleen geld, het is ook fijn

dat je precies weet wat er in zit en hoe het gemaakt is.

Jantine... bedankt voor de bloemen. Er komt een flesje tinctuur jouw kant op.

En lucky me: de rode Zonnehoed heeft zich bij haar uitgezaaid 

en ik mag een stek overplanten in mijn tuin.

Woon je in de buurt en heb je klachten, kom eens wat druppels proberen.....

Ik heb nu een voorraadje en volgend jaar kan ik weer maken!

Mijn moestuin in september

En een mooie nazomer krégen we!!

Ik riep het al ter bemoediging toen we op vakantie in augustus in truien rond liepen

 en bijna wegwaaiden met die harde, koude wind.

Die mooie nazomer zorgt ervoor dat ik deze prachtige mini zonnebloempjes 

in de tuin heb. Ze komen van de Jerusalem artisjok oftewel de Aardpeer.

De knolletjes oogst ik in de winter, maar nu geniet ik van deze zonnetjes!

Ook een boeketje?!

Yes! Het is een prachtige nazomer en ik geniet er met volle teugen van!

Kinderen en manlief mopperen (een beetje) dat ze naar school en werk moeten, 

maar ze hoefden in ieder geval niet door de regen te fietsen.

Deze nazomer mag van mij eindeloos duren....  

Vanuit de moestuin deze keer veel jaloersmakende plaatjes van mijn geweldige oogst. 

Overigens.... wordt niet jaloers, leg gewoon zelf een moestuin aan! 

Niet alles lukt goed, ook bij mij niet.

En het is soms hard werken. Maar hier doe je het voor: die verse oogst 

en de heerlijke producten die je ervan kunt maken.

Kijk mee bij de supertoffe, leerzame en lekkere schooltuinlessen!!

Wat is dát genieten! En wat heb ik toch een geweldig leuk werk!

Wees gewaarschuwd door mijn blunder(s) en..... doe ze niet na!

En tot slot een raadsel.... het antwoord komt volgende maand.

Lees je mee?!

Oogsten

Wát een geweldige oogstmaand is september! 

Nu is het met een moestuin nooit handig om in de zomer op vakantie te gaan, maar nog erger is het om de overvloedige moestuin in september in de steek te laten. En toch is dat precies wat tuinbuurman Teun èn de buren met hun grote kas deden in de eerste helft van september. 

Aan mij de taak - ik noem het een eer - om de honneurs in hun tuin respectievelijk kas waar te nemen. Wat ik moest doen? Oogsten, oogsten, oogsten....

Dus naast mijn eigen oogst van snijbonen, augurken, sperzieboontjes, courgettes en snijbiet, kreeg ik er een heleboel komkommers, courgettes, spekbonen, tomaten, 

zonnebloemen en kousenband bij.

Daartegen zeg ik geen nee! Het was wel hard doorwerken. Courgettes uitdelen, in zoetzuur inmaken,

 bakken, drogen, invriezen, bonen wassen, snijden en invriezen, komkommersoep koken, 

komkommersalades maken, tomatensap en tomatenpuree maken..... Héérlijk!

Mijn vriezer en kelder staan al vol en nog is het einde niet in zicht!

Kijk je mee in mijn kas? Ik heb er twee.... in nummer één op de moestuin zijn de  tomaten al lang

 gerooid in verband met de aardappel- oftewel tomatenziekte.

In kas nummer twee bij huis, heb ik de tomaten op hoop van zegen nog laten staan. 

Nu is het wel duidelijk dat hier ook de tomatenziekte in zit, maar gelukkig kan ik heel wat tomaten

 oogsten. Ik was alweer vergeten dat ik verschillende rassen had gezet en kom allerlei soorten zoals 

roma en cherry tomaten, tegen. Ik gebruik ze vooral in gerechten, lekker op brood 

of ze gaan mee naar school in de lunchtrommel.

En ook de pepers en puntpaprika's kleuren snel rood met het zonnetje stralend warm.

Overigens kun je paprika's en pepers prima groen oogsten en eten. 

Deze onrijpe variant smaakt goed, hoewel iets scherper en een tikje bitter...

Afgerijpt overheerst de zoete smaak.

Alles wat in de kas groeit, rijpt prachtig af!

Van de pepers heb ik al chili-olie (klik) gemaakt en lekkere zoetzure chilisaus (klik) !

Zou ik nog genoeg hebben voor sambal?!

Ook de kousenband groeit goed met het zonnetje op de kas. Ik oogst dagelijks twee tot drie lange

peulen, deze snijd ik in stukjes en vries ze in.

Heb ik een zakje vol, dan weet ik dat het bijna tijd is voor roti!!

Alleen de aubergine doet het dit jaar niet zo goed. Ik denk dat ze te weinig ruimte hebben in de kas.

Want ondanks goede voornemens heb ik 'm weer eens te vol gezet. ;)

Wat het heel goed en overvloedig doet in de tuin zijn de frambozen.

Ze groeien elk jaar vanuit kleine stengels van 4 cm hoog, uit tot wilde woekerstruiken 

van enkele meters. Daarnaast groeien de wortels ondergronds door,

zodat de planten vanzelf vermeerderen. Zo heb ik inmiddels op zo'n drie plekken

 frambozenbossen staan.....

Mij hoor je niet klagen!

De maïsplant spreekt altijd tot mijn verbeelding: zo groot en mooi...

maar hoewel ik zo'n vijf kolfjes heb geoogst, ga ik ze volgend jaar niet meer

zetten. Ze nemen veel ruimte in en hele grote, mooie kolven krijg ik niet.

Ook waren de korrels melig qua smaak. Ze zitten vol zetmeel en dat proefde je iets te goed.

Het moment van oogsten let nauw: te vroeg levert onrijpe korrels op en te kleine kolven,

 te laat oogsten geeft uitgedroogde korrels... lekker voor de kippen, maar niet voor ons.

Over gedroogd gesproken:

De officiële droogbonen - prachtig rode kidneybonen - had ik vorige maand al geoogst.

In een mandje drogen ze verder na en ik heb er al van gegeten. 

Bijzonder hoor! Mijn eigen kidneybonen.

Daarnaast in een mandje liggen snijbonen, haricot verts en kousenband.

Ook droog, omdat ze te ver zijn doorgegroeid en niet lekker meer zijn.

Deze bewaar ik voor het zaad. Ze kunnen komende maand worden opgeborgen op een 

droge, donkere en koele plek. Ik denk dat ik ze in enveloppen stop, die in een Tupperware bakje doe

en  dan kan het in kelder of schuur bewaard worden....

Schooltuinlessen

Wat een feest, de schooltuinlessen startten na de zomervakantie weer!

De kinderen zijn in de zomervakantie flink gegroeid en het onkruid in de tuintjes ook! Het steekt op sommige plekken boven de kinderen uit. De tuintjes moeten in oktober winterklaar gemaakt worden, maar eerst gaan we lekker aan de slag met de oogst!

In de tuintjes staan nog aardappelen en krootjes en in mijn hoekje staat een grote tijmplant.

Met deze drie soorten planten gaan we ook in de keuken aan de slag!

Als eerste moesten de late aardappelen er uit. De kinderen waren al bang dat er geen aardappel meer groeide, want het loof was verdord en bijna verdwenen.... maar wát een verrassing: onder de grond zaten hele grote aardappelen, echte bonken. Dit was echt de leukste les - hoorde ik om me heen - met

deze bijzondere, ondergrondse verrassing. Ondanks meer kans op aardappelziekte, 

ga ik toch vaker een laat aardappelras proberen! 

De oogst is geweldig!!

Les twee ná de vakantie was de aardappels veranderen in chips!

En dat lukte niet alleen heel goed, maar kon ook rekenen op veel enthousiasme!!

Ik werkte met een to-do lijstje en omdat ik de kinderen al behoorlijk goed ken, 

deelde ik hun namen in bij alle taken die ik kon bedenken....

Zo doet ieder iets!

Zelfgemaakte chips.... niks smaakt lekkerder op een schooldag!!

De derde schooltuinles maakten we tijm hoestsiroop (klik).

Een heel leerzame les, waarbij ik de kinderen liet nadenken over 

hoe je weerstand krijgt, kruiden uit de natuur en geld besparen.

Uiteindelijk maakten we ruim een liter hoestsiroop met elkaar en staan er nu 

twee flesjes in de koelkast op school, voor wanneer een kind met een zere keel 

of kriebelhoest op school komt.

En de vierde les liep niet in de soep... het was een soeples!!

Leuk, hoor!

Met elkaar kookten we een enorme hoeveelheid krootjessoep

die de kinderen als lunch bij hun brood kregen. (klik)

De regel bij een kookles is dat je mag proeven, het moet niet!

Veel kinderen probeerden het en dat vergroot hun smaak.

Ook werd er nog een keer kruidenboter gemaakt en op toastjes erbij geserveerd. 

Dát durfde iedereen proberen en was echt smullen!

Soep die over was, werd aan de andere juffen uitgedeeld en die zeiden 

geen nee tegen een verwarmend, dieprood, heerlijk kopje soep!!

De tuin is bijna leeg, voor de herfstvakantie krijgen de kinderen van groep 

zes hun tuindiploma. Ze hebben veel geleerd, veel gedaan en het waren supertoffe lessen.

Allerlei

Ik schreef het zelfs in augustus al, hoewel het moestuinseizoen nog niet echt voorbij is, heb ik toch al niet meer zoveel frisse moed om nieuwe dingen te zaaien. Ook een luizenplaag - in mijn kousenband - of een verdwaald Koolwitje laat ik maar.....

Het helpt niet mee dat al mijn sla is opgevreten door de slakken... alle acht (!) plantjes. Misschien komt er nog wat andijvie.... daar staan er nog drie van.

Ook de pompoenen, die ik twee keer moest zaaien, schieten niet echt op met groeien.

Veel blad wel, wat bloemen al, maar vruchten... hó maar!

Waar ik overal grote pompoenen op foto's voorbij zie komen, vrees ik het 

ergste voor mijn oogst dit jaar. En ik hóud zoveel van pompoenen!

Dat ik ze zo laat zaaide, kwam weer door te weinig ruimte in de tuin....

Ik moest wachten tot er ergens een gaatje kwam....

Iemand die zelfgekweekte, biologische pompoenen wil ruilen tegen wat anders?!

Ik kwam nog een vreemd rood bietje  of krootje tegen...

zou dit komen door de stress waar ik vorige keer over schreef??  (klik)

Het lijkt wel een mannetje....

Grappig hoor! Hij smaakte er niet minder om.

De rest groeit nog lekker door en kan geoogst worden tot in de winter (als het zacht blijft).

Het hoopvolle plaatje linksboven deelde ik in april: prachtige bloesems van mijn kweeperenboompje.

En nu zag ik twee prachtige kweeperen groeien.

De één op de kop en met mooi dons, de andere gewoon hangend aan z'n steeltje.

Twee is niet veel maar wel een leuk begin! Volgend jaar meer kweeperen?!

Ik ga van de pitjes in ieder geval weer klovengel maken.(klik)

Daar heb ik niet zoveel peren voor nodig.

Blunders

Niet één maar wel twee blunders kan ik deze maand beschrijven.

De  - vier van de twaalf - courgetteplanten doen het goed.

Ik had zoveel geoogst dat ik ze in stro stopte om te bewaren.

Dit moet je beslist niet nadoen...

Toen ik vorige week stro nodig had om de kippenhokken van vers stro te voorzien, 

waren niet alleen de helft van de courgettes zacht/rot/verdwenen....

Ook het stro was vochtig en vies geworden.

Leuk geprobeerd, maar helaas.... het werkt niet.

Misschien kun je het proberen in een echte, grote, open hooiberg maar

ik begin er niet meer aan!

Courgettes ga ik toch maar verder drogen en invriezen!

Tja... eind september is het niet meer de meest goede tijd om te snoeien.

Vruchtbomen verdeel je onder in pitvruchten - appels en peren - en steenvruchten zoals kersen, pruimen,

perzikboom en abrikoos.

Je snoeit ze ook op verschillende tijden.

De pitvruchten snoei je vooral in januari - maart, steenvruchten op twee momenten:

net na de bloei (april- mei) en net na de pluk (augustus).

Bessenstruiken snoei je in het vroege voorjaar (februari - maart) of direct na het plukken (juni - augustus).

Wat je ook voor vruchtboom hebt, in september snoei je dus niet meer!

Maar ja... ik heb een laurierboompje en een olijfboompje

die ik mooi in een ronde bolvorm wil hebben.

En nu is er met de beste wil van de wereld geen bolvorm in te ontdekken.

Laurier kun je twee keer per jaar snoeien: van maart tot april en vanaf de langste dag (21 juni)

 tot half september.

Olijfbomen snoei je alleen in maart en april.

Toch ging ik aan het snoeien. Het was er eerder nog niet van gekomen.

En dan groeiden er ook nog eens veel nieuwe scheuten naast de stam direct vanuit de wortelkluit.

Had ik beter ook eerder kunnen snoeien.....

want nu is het dus niet de goede tijd...

Hoewel het nooit een goede tijd is om je vingertopje mee te snoeien. Auwww!

Dom hoor! Net bij het laatste takje...

Raadsel

Ik heb een nieuwe struik in de tuin, gekregen van vrienden. 

Nou ja, struik...  het groeit wild en uitbundig en zonder dat het goed rechtop blijft staan. 

Dit jaar heb ik er voor het eerst vruchtjes aan zitten....  ik kan ze nu oogsten en nog de hele maand oktober.

Ik zag er vorige week nog bloempjes aan zitten, die er zó uit zien.

Raad jij welke struik ik heb staan?

Volgende maand laat ik de vruchtjes zien die op een wel heel speciale manier geoogst moeten worden.

Geniet van de herfst!

Tot volgende maand in mijn moestuin :)