We vieren het in Nederland misschien niet zo groots, maar in veel zuid-Europese landen
is het een belangrijke feestdag: Driekoningen.
Het feest wordt ook wel Epifanie genoemd en op 6 januari - 13 dagen na Kerst - gevierd.
Epifanie betekent 'lichtverschijning uit de hoge' wat verwijst naar de heldere ster
die de wijzen uit het Oosten naar de geboorteplek van Jezus leidden.
Vanwege hun geschenken - goud, mirre en wierook - worden de wijzen
in de derde eeuw 'koningen' genoemd.
In Rooms Katholieke kringen werd vroeger de kerststal op kerstavond neergezet.
De wijzen uit het Oosten waren dan letterlijk nog heel ver weg,
want ze kregen een plekje aan de andere kant van de kamer en kwamen
naarmate Driekoningen dichterbij kwam, dichterbij de stal. Op 6 januari kwamen ze aan.
Met Driekoningen gingen vroeger in veel dorpen de kinderen verkleed als wijzen
zingend langs de deur om snoep en geld op te halen. Sterrenzingen genaamd,
omdat het gaat over de ster van Bethelehem. Hoog op een stok werd een ster bevestigd en
meegenomen. Zowel kinderen als volwassenen deden hieraan mee.
Met Driekoningen wordt ook vaak een driekoningenkoek gebakken,
waarin vroeger een geldstuk verstopt was om de zoektocht van de wijzen uit te beelden.
Tegenwoordig worden vooral in Frankrijk driekoningenkoeken,
Gallete des Rois, gebakken met daarin een klein porceleinen figuurtje
- soms een waar collectorsitem - of een boon.
Compleet met kroon koop je deze koek en er staan de mooiste exemplaren
in de vitrines van de patissiers. De boon in het gebak heeft alles te maken met
het koningsspel, maar daarover lees je onder het recept meer...
Bij gebrek aan Franse bakkers bak ik dit jaar mijn eigen Driekoningen koek
en met het recept laat ik je graag meegenieten van dit bijzondere en
symbolische bladerdeeggebak. Natuurlijk hierbij mijn eigen variant op het recept!
Hoewel we niet katholiek zijn en niet in een zuid-Europees land wonen,
vieren wij al jarenlang groot feest op 6 januari. De belangrijkste reden
is jongste zoon die vandaag precies 18 wordt!
Groot feest dus, maar vandaag is het dubbel feest en combineer ik het met Driekoningen.
Dit jaar bak ik een Driekoningenkoek. Sterker nog, dit jaar bak ik er drie,
om het ook op school met de kinderen te vieren.
Driekoningenkoek
voor 12 stukken
Ingrediënten:
- 2 rollen vers bladerdeeg
- 300 g hazelnootspijs of amandelspijs
- 1 ei
- 1 (kidney)boon
ook nodig - papieren kroon
- poedersuiker
Hoe maak ik het:
Vers bladerdeeg op rol vind je tegenwoordig in elke supermarkt.
Breng op kamertemperatuur om goed te kunnen verwerken. Rol uit en neem een bord van ongeveer 27 cm doorsnede als mal en snijd uit de vellen bladerdeeg een cirkel. Snijd de ene cirkel ongeveer een cm groter uit dan de ander. Bewaar de restjes bladerdeeg voor decoratie.
Verwarm de oven voor op 175°C.
In Frankrijk wordt frangipane gebruikt voor deze speciale driekoningentaart, die je kunt vervangen door amandelspijs. Ik gebruikte hazelnootspijs, homemade van zelfgeraapte hazelnoten.
Klop het ei los in een kom. Houd een halve eetlepel van het geklopte ei apart.
Meng de rest van het ei door de hazelnootspijs zodat deze smeuïg wordt.
Verdeel de spijsvulling over één van de bladerdeegbodems. Laat een cm vrij van de kant.
Stop een (rode) boon in de spijs.
Leg de andere bladerdeegcirkel erover en plak de randen vast met wat water.
Maak van de restjes van het deeg een kroon wat je op het midden van de taart legt.
Kerf met een scherp mes een rand erin zodat hier de stoom uit kan ontsnappen.
Met een ander restant kun je een vlecht maken en dit om de buitenrand leggen.
Of versier naar eigen inzicht.
Vermeng het restje losgeklopt ei met wat water of sojamelk en bestrijk
hiermee de bovenkant.
Schuif de taart in het midden van de voorverwarmde oven
en bak in ongeveer 40 minuten goudbruin.
Haal de taart uit de oven en laat afkoelen.
In de tussentijd heb je van goudpapier een kroon gemaakt of er eentje gekocht.
Zet het kroontje op de taart.
bestrooi de randen met poedersuiker.
En dan begint het Koningsspel,
want ergens in deze taart zit natuurlijk nog die meegebakken boon.
Maar waar?
Koningsspel met kinderen
Benodigdheden:
- driekoningenkoek met boon of porceleinen figuurtje
- gouden kroontje
Hoe gaan we spelen:
Laat het jongste kind onder tafel zitten waar de driekoningenkoek op staat.
Wanneer de koek wordt aangesneden mag het jongste kind zeggen naar welke persoon het stuk
koek gaat voor een eerlijke verdeling.
In één van deze stukken zit natuurlijk de boon verstopt.
Wie de boon in zijn koek vindt, mag de rest van de dag (of de les) koning of koningin zijn.
De anderen moeten hem of haar gehoorzamen. Thuis mag deze persoon bijvoorbeeld kiezen
wat je gaat eten of waar en op school kan het kind bijvoorbeeld een spel kiezen.
Vroeger werd het koningsspel door volwassenen gespeeld en werden
maatschappelijke verhoudingen omgedraaid.
In plaats van een boon zat er een geldstuk in de driekoningenkoek verstopt
die de zoektocht van de wijzen uit het Oosten uitbeeldt.
En wij? We nemen deze dag een stukje driekoningenkoek, waar ik
- hoera! - de boon in vind. Maar natuurlijk geef ik de kroon graag door
aan onze jarige, de koning van deze dag!
Vanavond gaan we uit eten en zaterdag vieren we zijn verjaardag groot!
Al vier je normaal gesproken Driekoningen niet, het is een bijzonder
feest met eeuwenoude tradities, waarin je eigen keuzes kunt maken.
Mooi om in je gezin een nieuwe traditie te starten of kinderen op school
ermee bekend te maken. Sla op voor volgend jaar en
blaas Driekoningen nieuw leven in: zinvol en mooi om te vieren.
Bron:
Van feest naar feest; S. vd Gugten, T. Lous, A. Noordhof; Boekencentrum Z,meer,2003
