Moestuinblunders

Ik zit wel even te twijfelen over deze blog. Zal ik wel...... zal ik niet......
Ach,  ik kan natuurlijk doen of ik alles weet, of ik een geweldige tuinder ben en dat alles goed gaat in mijn moestuintje, maar ja...... ik doe soms gewoon de stomste dingen.
En dan?  Ja, ik kan in een hoekje gaan zitten balen, maar ik kan het ook hier delen.
Ik leer van mijn eigen fouten en in iets mindere mate leer ik ook van de fouten van een ander.  Jij ook?   Zó kun je deze blog lezen èn je kunt ook gewoon lekker leedvermaak hebben........

Hoe dan ook, ik deel het gewoon!

Een prachtig blogbericht schreef ik over het enten van fruitbomen en daarin verwerkte ik mijn eigen ervaringen. Vorig jaar in februari had ik namelijk zelf geprobeerd een appelboompje te enten, onder deskundige leiding tijdens een workshop. Dit  enten heb ik in drievoud geprobeerd en de uitdaging was om drie verschillende rassen op één onderstam te enten. Dat het kan bewees de Intratuin dit voorjaar, die zulke boompjes aanbood.
Ik kon het dus niet! Maar ik was al heel blij dat er überhaupt resultaat uit kwam. Eén ent, op één boompje, was aangeslagen. Jippie! Niet al het werk was voor niks geweest. En in maart kwam het boompje naar ons toe. Ik had een prachtig plekje uitgezocht in mijn moestuin, met zon en schaduw.......  Daar zou het boompje het wel gaan doen.
Maar..... als beginnende enter (is dat een woord??) heb ik de ent min of meer naar beneden wijzend  bevestigd. En dus groeit de ent recht van de stam af en richting de grond. In plaats van fier en fruitig, met opgeheven blaadjes naar omhoog.
Om een lang verhaal kort te maken: er moest een stok of paaltje naast. Ik vond een zeer geschikt paaltje in de schuur. Uit de schuur een moker geleend van mijn lief en vervolgens het paaltje keurig, zonder op mijn duim te slaan, in de grond geslagen.
Maar het eigenwijze entje, bleef stug naar beneden wijzen, gewoon langs de paal heen.
Geen probleem, met een touwtje leid ik het takje omhoog langs de paal. Eén touwtje is niet genoeg, dus ik doe er nog één omheen en nog één. Goed geleiden noem je dat..... opeens krijg ik wel heel veel speling om de tak omhoog te leiden.
Ik kijk langs het takje naar beneden....

O jee! Zie ik het goed?

De ent is los!  Heb ik gewoon te hard getrokken!

Wat stom van me.....

Je ziet het plakband nog zitten, maar natuurlijk blijft dit een kwetsbaar, zwak punt.

Arme enttak..... hij begon zo goed te groeien. Zonder levenssappen ziet hij er na een paar uur al zó uit:

Paaltje voor niks in de grond geslagen.

Voor niks het boompje geplant.

Voor niks geënt, anderhalf jaar geleden.....

En dan zijn mijn kinderen, als ik deze blunder 's avonds aan tafel vertel, zo héérlijk optimistisch.

"Maar mam, dan ent je toch gewoon opnieuw een appelboompje?!"

Ja, ja...... over een jaar of twee!

En dit was nog niet alles. Nu mijn augurkenblunder nog.

De planten waren groot en stonden trots op de vensterbank te popelen tot ze overgeplant zouden worden. En ik dacht...... dat gaan we doen.

Ondanks de regen, mogen ze lekker buiten de tuin in. Het waren 10 mooie, grote planten. De wortels waren al behoorlijk in elkaar gegroeid, dus tijd voor een fijn plekje in de moestuin.

Twee dingen zag ik gemakshalve over het hoofd.

1. de planten waren niet afgehard.

2. ik gaf ze geen water

1. Ik schreef erover: het is na ijsheiligen, dus alle planten kunnen de grond in. Maar het is wel een dingetje: vanaf de vensterbank naar buiten, of vanuit de kas. Bovendien was het begin vorige week behoorlijk koud. Niks geen blote voeten weer: dikke zomerjas aan, lange broek aan! De schok was vast te groot.

2. Het regende: onhandig om doorheen te fietsen, maar 'wát handig om dan geen water te hoeven geven', dacht ik.

Bij het planten zijn de wortels meestal behoorlijk droog en ze hebben altijd een extra boost nodig, met een goed nat plantgat. De zachte miezerregen zorgde niet voor natte wortelvoeten en de worteltjes konden niet goed vastklinken in de aarde. Zelfs een paar mestkorrels gaf ik pas een dag later.....

Deze twee domme fouten zorgen ervoor dat alle augurkenplanten er armetierig, mager en

wit-uitgeslagen uitzien.

En ik maar zoeken naar slakkensporen en vogelvraat......

Helaas, helaas! Dit jaar geen augurken, wat zónde!

En dan nog mijn 'inschattingsfout', helaas niet alleen van toepassing op de tuin:

"het overschatten van mijn kunnen" èn  "het onderschatten van hoeveel tijd iets kost".

Zo heb ik vrijwel elke dag wel een paar uur tekort, elke week bijna een dag te weinig en elke maand mis ik zo ongeveer een halve week......

Maar dit is vast niet herkenbaar bij jullie.

Strikt persoonlijk, hoor!

Kan ik leren van mijn fouten?!

Ja, oh ja!

Ik wil graag leren en ik ga er vanuit dat ik elke dag wel iets nieuws leer.

Dus leer ik zeker van mijn fouten.

Dus,  zo dom is het nog niet, die fouten van mij.

Ze bieden me weer een 'mooie' gelegenheid!

En door het hier te delen, krijg jij diezelfde gelegenheid!

Alsjeblieft.

Nu jij.......

 

 

 

 

 

 

Appelboom zelf enten

Vorig jaar februari deed ik mee met een workshop bomen enten.
Heel bijzonder, want zoiets had ik niet alleen nooit eerder gedaan, ik wist er ook helemaal niets van. Eerlijk gezegd zag ik ook niet echt het nut van bomen enten in. Als ik in de tuin werk, wil ik liefst alles biologisch doen en het zo natuurlijk mogelijk houden. Enten is toch behoorlijk gekunsteld. Het is het ingrijpen van de mens in de groei van bomen en planten. Hoewel het al duizenden jaren gedaan wordt, trouwens. Zelfs in de Bijbel komt het begrip 'enten' al voor.
Toch hen ik van deze workshop  een heleboel  geleerd!

Bessen- en druivenstruiken kun je bijvoorbeeld gemakkelijk vermeerderen door ze te stekken. Takje in de grond en het vormt vrij snel wortels. Bij appels of peren lukt dit niet.
Je kunt natuurlijk zelf een appelboom zaaien, door de appelpitten hiervoor te gebruiken. Dit heet een zaailing. Maar de opbrengst is zeer wisselvallig. Je kunt grote, kleine, lekkere of wrange appels krijgen. Maar dit is vrijwel onvoorspelbaar.
Er is een professor geweest die zijn hele leven kruisingen heeft gemaakt en nooit een goed ras kon krijgen.
Bij zaailingen gaat het altijd om grote bomen en soms duurt het wel 30 jaar voordat zo'n boom vrucht gaat dragen. In die dertig jaar groeit een zaailing heel hoog. Maar deze grote bomen zijn lastig (en gevaarlijk!) te snoeien en te oogsten.

Enten is een methode van vermeerderen, waarbij een goed worteldragend deel wordt verenigd met een goed ras die lekkere, smaakvolle appels geeft. Bij enten kan je optimaal gebruik maken van de genetische eigenschappen van twee verschillende planten of bomen. De onderste plant heeft de optimale eigenschappen voor het wortelgestel terwijl de bovenste optimale eigenschappen met betrekking tot de vrucht heeft.  Zo vormen ze samen een nieuwe plant. In de fruitteelt (dit gebeurt bij appels, peren, pruimen en nectarines) worden zo onderling verschillende rassen met elkaar gecombineerd, zodat de beste eigenschappen van elk ras samen een optimaal resultaat geven.
Dit is voor een fruitteler goedkoper en vergroot de mogelijkheden.
Er wordt vrijwel altijd gebruik gemaakt van zwakgroeiende onderstammen. Dit betekent dat de appelbomen niet zo hoog en groot worden. Daardoor hoeft er bijvoorbeeld niet meer met ladders gewerkt worden.

Je hebt allerlei verschillende benamingen voor deze onderstammen.
Ik heb bijvoorbeeld geënt op een M27 (nee, niet het wapen wat door Amerikaanse mariniers wordt gebruikt). Dit is één van de zwakst groeiende onderstammen. Dit houdt in dat de boom waarschijnlijk niet veel hoger wordt dan zo'n tweeënhalve meter. (de meest linkse boom op het plaatje).
Mijn lief heeft een iets minder zwakker groeiende onderstam gekozen, die boom wordt als het goed is zo'n 4 meter hoog. Een boom, gegroeid uit een zaailing zal zo'n 5,5 - 6 m hoog worden.....
Deze geënte bomen dragen veel sneller vrucht. Sommigen al na één tot twee jaar. Ook interessant en leuk voor de hobbytuinder, die natuurlijk geen -tig jaar wil wachten tot er eindelijk een appeltje voor de dorst gaat groeien.

We gingen enten bij iemand die fruitbomen enten als hobby heeft. Hij heeft de hogere tuinbouwschool gedaan en halverwege zijn studietijd leerde hij over enten bij de fruitteelt. Bij een studievriend met een fruitteeltbedrijf kwam hij de praktijk van het enten tegen. Na vele jaren zelf jammerlijke pogingen ondernomen te hebben, kocht hij uiteindelijk professionele spullen, zoals diverse, juiste onderstammen. Het is echt een hobby voor hem, die hij echter graag aan anderen uitlegt en met anderen deelt.



Wat heb je nodig om te enten?

• Entmateriaal: een goed gegroeide éénjarige tak
• Een onderstam die precies even dik is
• Snoeischaar of goed scherp mes
• Een labeltje om je resultaat te markeren
• Was
• Waxinelichtje (om de was te laten smelten)
• Afdekmateriaal (entwas, plastic band, plakband)

Het is heel belangrijk om iets te weten over de opbouw van een boomtak. Het grootste deel van een tak of stam bestaat namelijk uit dood hout. Het aaneengroeien kan dus alleen maar plaatsvinden als de levende delen van de onderstam en de ent met elkaar in contact komen.

Daarom is de cellaag, het cambium, belangrijk voor het enten. De cambium-laag is een dunne, levende, zich voortdurend delende laag van waaruit de boom groeit. Naar binnen toe maakt het cambium houtcellen aan, die langzaam afsterven. Naar buiten toe produceert het cambium bastcellen. Ook die sterven af en maken zo de schors, de beschermlaag voor de boom. Het grootste gedeelte van de stam is dus dood hout.

Aan weerszijden van het cambium liggen vaatbundels voor water- en voedseltransport vanuit de wortels omhoog, door de hele boom. Aan de buitenkant van het cambium liggen de bastvaten die voedingsstoffen uit de bladeren tot in de wortels van de boom transporteren.  Deze actieve cambiumcellen spelen een belangrijke rol in het aaneengroeien van de onderstam en de ent.

Bij het enten is een goed contact tussen het cambium van de onderstam en van de ent absoluut noodzakelijk.

De groeilaag is het bruine laagje, tussen bast en hout, van maar enkele cellen dik. Het is cruciaal dat dit van de onderstam en de ent op elkaar aansluit. Dit is een heel precies werkje. Je zoekt twee takken die ongeveer even dik zijn en dan snijd je ze op bovenstaande wijze schuin, zodat de raakvlakken zo groot mogelijk worden.

Ik heb het zogenaamde plakenten geleerd. Je verwarmt met het waxinelichtje een beetje entwas op een schoteltje. Heb je de takken precies op elkaar, zodat de cambiumlagen elkaar raken, dan zet je het vast met de enttape. De entwas gebruik je op afgeknipte takken als 'pleister'.

We mochten drie appelrassen: een Elstar, een Goudreinet en nog een James Grieves of zoiets, op onze onderstam proberen te enten.

We mochten dit op drie verschillende onderstammen proberen. Wat een precies werkje in die koude kas, zeg! Ik heb dus 9 pogingen gedaan, omdat veel pogingen, zeker bij een beginneling, niet gelijk aanslaan.

En ach, het is altijd afwachten wat aanslaat.

En dat afwachten duurde erg lang. De enten zijn erg kwetsbaar en blijven in de kas staan. Pas na een jaar, zie je het resultaat.

En het beste resultaat: één boompje zouden we een jaar later krijgen.

Hier staan drie geënte appelboompjes klaar voor vervoer naar de tuin. Enneh.... dit kan gewoon in de bakfiets!

Dat was dus een paar weken geleden. Van de drie geënte takken is er bij mij één aangeslagen op de onderstam. Bij mijn lief zijn er twee geënte takken aangeslagen. Hij heeft als het goed is twee appelrassen aan één boom.

We weten uiteraard niet meer welk ras nu precies welke ent was. Dus dat is nog een verrassing en zullen we pas aan de vruchten kunnen zien. En dat duurt weer even. Maar..... het zal geen 30 jaar duren..... Want de twee afzonderlijke bomen, zijn tot elkaar gekomen en samen vormen ze nu één geschikte, goed groeiende boom, die ook nog eens lekkere vruchten zal gaan dragen.

Groot plantgat voor de boom.

En dan de grond in. Even draaien om te kijken of de takken niet tegen de schutting of de kas aan gaan groeien. Ze staan wel scheef in de pot (....).

Dan twee emmers water erbij, ondanks de natte periode. En wat mestkorrels.

Deze onderstammen hebben veel mest en een goede grond nodig.

Grappig dat ik vorig jaar in een folder van Intratuin een appelboompje te koop zag staan  met daarop drie verschillende appelrassen geënt. Toen dacht ik nog: "wie wil dat nou hebben?" Maar er is blijkbaar vraag naar.

Zou jij ook zo'n 'bijzonder' boompje willen hebben?

Ik heb van mijn workshop enten geleerd dat enten echt een specialistisch werkje is. Je hebt er ook heel veel geduld voor nodig. Ik zal het denk ik niet zomaar weer eens doen. Je moet echt kennis van zaken hebben en ook over goede spullen beschikken. Maar het was heel leerzaam en interessant om  een keer gedaan te hebben. Ik hoop er de vruchten van te plukken.