Brandnetelzalf

In deze tijd van het jaar staan er weer her en der potjes en flesjes in huis met een min of meer

 duistere inhoud. Sommige potjes staan bewust in het zonlicht op de vensterbank, 

anderen staan rondom de houtkachel - die in deze tijd van het jaar natuurlijk niet

 brandt - in de schaduw.

De inhoud moet 'trekken', 'fermenteren' of 'macereren'....

Zó ook mijn potje brandnetelolie. Deze keer geen brandnetelaftreksel om planten 

in de moestuin te besproeien, ook geen olie om aan de brandnetelsoep toe te voegen... 

Nee, dit keer wordt de brandnetel gebruikt in een verzorgingsproduct en maak ik brandnetelzalf..

Een zalf die al even op mijn to-do-lijstje staat en een prachtige werking heeft.

Alvast een teaser: straks lees je waarom brandnetelzalf  een must-have is in je EHBO kastje.

 Zou het zelfs helpen tegen jeuk van de brandnetel?! 

Het voorjaar is de beste tijd om verse, jonge brandnetelscheuten te plukken.

Nog voordat deze gaat bloeien en te groot wordt.

Ik at soep, omelet en romige pasta. Dronk brandnetelthee èn ik plukte brandnetels voor deze zalf!

Brandnetelzalf

       voor 3 zalfpotjes à 60 ml

• 50 g verse brandneteltoppen, 10 g gedroogde
• 100 ml amandelolie
• 100 ml zonnebloemolie

Hoe maak ik het klaar:

Deze zalf maak je in vier fases. Hoewel het niet veel werk kost, moet je er zo'n vier weken voor uittrekken. 

1. We beginnen bij het begin: pluk de jonge brandneteltoppen in het voorjaar - of juist het najaar - wanneer hij nog niet bloeit en

op een plek waar geen honden worden uitgelaten.Pluk ook niet langs een drukke autoweg. 

Pluk genoeg, brandnetel is veelzijdig in gebruik.

2. Tweede fase: droog de brandnetels! In deze tijd van het jaar kan dat prima 'aan de lucht'. Hang ze over een draadje wat je in de keuken of onder een afdak spant. Na drie tot vier dagen zijn de brandnetels voldoende ingedroogd. Ze moeten 'knisperig' droog aanvoelen. 

Je kunt ze ook drogen in een voedseldroger. Zet deze dan niet hoger dan 35 graden.

De hoeveelheid gedroogde brandnetel die je straks nodig hebt, is afhankelijk van de grootte van je potje. Heb je teveel gedroogd? Niks erg: bewaar deze brandnetel in een afgesloten pot als thee.

 

3. Fase drie: macereren.

Hier heb ik al vaker over geschreven. Kort gezegd betekent macereren dat de inhoudsstoffen 

van de bloem of plant die je gebruikt in de olie trekken. 

In het potje wat ik gebruik, past 10 gram gedroogde brandnetel, een beetje aangedrukt.

Overgiet de brandnetels met de olie

Om te macereren gebruik ik een mengsel van amandel-  en zonnebloemolie.

 Je kunt één soort olie gebruiken of een andere verhouding nemen.

Zorg dat alle brandnetels onder staan.

Sluit het potje  en zet het op een zonnige plek, bijvoorbeeld de vensterbank.

Laat het daar drie weken macereren, iets langer mag ook. 

De lipofiele (in vet oplosbare) inhoudsstoffen van de brandnetel trekken in de olie.

Dit is de langzame of koude vorm van macereren: goedkoop, klimaatneutraal en makkelijk!

4. Fase vier: de zalf bereiden.

Voor de zalf hebben we het oliemaceraat nodig en bijenwas.

Zó simpel is het maken van zalf eigenlijk!

Bijenwas is een zuiver en eetbaar natuurproduct wat kleine deeltjes stuifmeel,

propolis en honing kan bevatten waardoor ze antibacteriële, schimmelwerende en antioxidante eigenschappen bezit. 

Bijenwas geeft aan crèmes, zalf en balsems zijn stevigheid.

Giet de olie door een zeef met kaasdoek.

De gedroogde brandnetel kun je weggooien.

Weeg nauwkeurig de hoeveelheid olie die je hebt verkregen, af.

Neem op 8 delen olie 1 deel bijenwas, met de verhouding 8 : 1 dus.

Ik gebruik mijn eigen bijenwasblokjes die ik voor gebruik rasp.

Je kunt ook bijenwaspastilles online kopen.

Verhit de verkregen brandnetelolie au-bain-marie en voeg de bijenwas toe.

Roer af en toe tot de bijenwas gesmolten is.

Zet ondertussen zalfpotjes klaar. Zorg dat ze grondig schoon zijn,

spoel ze eventueel nog even om met kokend water en droog goed na.

Laat de vloeibare zalf een beetje afkoelen.

Voeg 10 druppels vitamine E olie toe, je mag dit ook weglaten.

Vitamine E werkt als een natuurlijke vochtinbrenger, ideaal voor een droge huid.

Schenk de zalf in potjes en laat stollen.

Bewaar ze op kamertemperatuur, maar niet in direct zonlicht.

Wanneer je schoon werkt is deze zalf ongeveer negen maanden tot een jaar houdbaar.

Om de houdbaarheid van de zalf te verlengen, kun je beter een houten spateltje

gebruiken in plaats van met je vingers in het potje te gaan.

Ik vind de zalf prettig smeerbaar, ze geeft een glanzend laagje op de huid,

maar trekt ook snel in. Wondjes waarop ik het uitprobeerde zijn mooi en snel

genezen.... 

Werking brandnetelzalf

Brandnetelzalf is bedoeld om de huid te beschermen en herstellen.

Het kan bij hitte de huid verkoelen, bij uitslag en insectenbeten verzacht het de huid èn 

ironisch maar waar: brandnetelzalf helpt zelfs tegen de jeuk van de brandnetel zelf!

Alsof  het een goedmakertje is ;)

Kort gezegd helpt het onzuiverheden en vuil uit de huid te halen en hierdoor

is brandnetelzalf heel geschikt bij (jeugd)puistjes.

De werking van de brandnetelzalf is onderzocht en beschreven door Weleda, 

die Urtica zalf verkoopt.  Natuurlijk hangt hier een prijskaartje aan, 

voor 25 gram betaal je ruim 8 euro.

Voor ongeveer vijfenhalve euro vul je zelf drie potjes zalf, ongeveer zeven keer zoveel.

En je weet precies wát erin gaat en waar het vandaan komt!

Deze zalf kan niet ontbreken in je huisapotheek.

Wanneer ga jij 'm maken?!

Tip:

Vind je het lastig om zelf brandnetels te plukken?  Koop gedroogde brandnetelthee bij de supermarkt van Zonnatura, of bij een speciale theewinkel. Gebruik de thee zonder zakjes en start bij fase drie.

Succes!

Meer lezen over:

• verschillende soorten zalf, crèmes en andere verzorgingsproducten maken?
  Lees meer op mijn pagina over persoonlijke verzorging: klik!
• brandnetel en wat je er allemaal mee kunt? 
  Check dan deze pagina bij de - b -  van brandnetel

Verzorgende voetencrème

Rennen, hollen, vliegen, stilstaan en weer doorgaan....

Tja... die trouwe onderdanen van ons hebben heel wat te verduren.

Zeker in deze drukke decembermaand!

Er wordt wel eens gezegd dat je op je tandvlees kunt lopen, maar het zijn 

 je voeten die je overal heendragen.

Waarderen we die genoeg?

Hoe verzorgen we die voeten eigenlijk? Of zijn ze letterlijk het sluitstuk qua verzorging?

Denk na een drukke dag eens aan een voetenbadje, met of zonder massage ;)

Of geef je voeten een oppepper en goede verzorging in één met de

 volgende prachtige voetencrème.

Ik maakte een fijne voetencrème met pure ingrediënten die goed 'werken'

 voor die trouwe onderdanen, die de hele dag voor jou werken.

Mijn pedicure verzekerde me: ureum mag niet ontbreken in een voetenzalf! 

Dus dat was voorwaarde nummer één! 

Meer over ureum vind je onderaan dit blog.

Ureum moet voor gebruik in water opgelost worden.

Hierdoor kwam ik voor een paar uitdagingen te staan.

Van water en olie samen kun je geen zalf maken, alleen een crème. 

Ik heb al veel soorten zalf gemaakt, maar nog nooit een crème!

Een zalf is een vet smeersel en bevat alleen oliehoudende stoffen. 

Een crème is een smeersel met oliehoudende stoffen (vetten) èn toegevoegd water. 

De uitdaging bij het maken van een crème is dat water en olie niet met elkaar te mengen zijn.

Ze blijven als losse laagjes op elkaar drijven.

Het toevoegen van een emulgator is een must. Maar welke? En hoeveel? 

Ik zocht het voor je uit, exerimenteerde volop, met als gevolg dat ik eerst 

een crème met klontjes kreeg, maar nu heb ik een geweldige voetencrème. 

Samen met alle benodigdheden heb ik 'm  stap voor stap voor je uitgeschreven!

Vorig jaar zomer werd ik letterlijk stilgezet, doordat ik twee weken niet kon lopen. 

Mijn voeten leken een soort van ontploft: rood, opgezwollen tot twee keer het gewone formaat. 

Ik kon zelfs geen slippers aan: het was vreselijk! 

Al jarenlang had ik last van schilfers en loszittende velletjes. Ik leek wel een slang

die steeds aan het vervellen is. Een schimmel is echter de oorzaak.

Vlak voor de zomervakantie schreef de huisarts me 

de verkeerde zalf voor. Een zalf tegen eczeem. In het begin leek deze goed te helpen, 

tot ik nog een paar dagen doorsmeerde voor de laatste loszittende velletjes en toen 

kwam de schimmel terug, in alle hevigheid.

Inmiddels was mijn afweersysteem platgelegd door de eczeemzalf.

De foto's zal ik je besparen, maar neem gerust van me aan dat het er vreselijk uit zag.

En pijnlijk dat het was!

Oei.... wat voelde ik me ellendig en wat miste ik de vanzelfsprekendheid 

om overal te kunnen gaan en staan waar ik wilde.

Gelukkig, na een tijd van rust, de deskundige blik van een dermatoloog en een juiste 

- zij het heel heftige -  zalf, werd ik verlost van mijn schimmel. En als bijkomend voordeel 

ook van mijn kalknagels. Daar ben ik tot op de dag van vandaag blij mee.

Maar nu wil ik voorkomen dat zoiets ooit nog eens gebeurd!

Je begrijpt: deze prachtige, zelfgemaakte voetencrème is met zorg samengesteld. 

Ik voegde niet alleen ureum toe, maar deed ook onderzoek naar de werking 

van verschillende (etherische) olieën en  kruiden.

Het resultaat  mag er wezen en ik ben er trots op!

Deze crème is zo mooi en puur geworden, dat 'ie zelfs eetbaar is.

Verzorgende voetencrème

     voor 2 zalfpotjes

Benodigdheden:

• 6 g ureum
• 20 ml water
• 10 ml kamille olie (maceraat)
• 10 ml castorolie
• 40 ml sesamolie
• 40 ml amandelolie
• 15 g bijenwas
• 5 dr e.o.  lavendel
• 5 dr e.o. tea tree
• 5 dr e.o. rozemarijn
• 5 dt e.o. citroen
• 1 tl sojalecithine ( 1 gram)

Hoe maak ik het:

Schrik niet van de lange lijst met benodigdheden. Hieronder leg ik uit waarom ik voor deze ingrediënten heb gekozen en geef ik aan welke je eventueel kunt weglaten of wat je kunt vervangen.

Doe de ureum in een schaaltje en voeg 20 ml koud water toe. 

Roer door zodat de ureum in het water oplost.

Meet de olieën af en doe ze bij elkaar in een schaaltje wat je rustig au-bain-marie verwarmt. 

Ik verwarm dit vaak in een pannetje binnen in een stoompan, vind ik zelf makkelijk.

Voeg de bijenwas in stukjes geraspt of gehakt toe. Wanneer je ze online koopt, 

heb je vaak al pastilles in kleine stukjes.

Als alle bijenwas gesmolten is, haal je het pannetje of schaaltje met vloeibare vetten 

van de warmtebron af. Schenk over in een ruime kom.

Laat 3 minuten afkoelen en voeg dan de etherische olieën toe. Roer goed door.

Voeg het water met de daarin opgeloste ureum toe.

   Let op! De zalf begint onmiddelijk te stollen na het toevoegen van het water.

Roer onmiddelijk krachtig door en stop niet met roeren tot je een min of meer egale pasta hebt. 

Je zult merken dat het water zich afscheidt van de olie en bijenwas.

Tijd voor de emulgator...

 Roer de sojalecithine door de zalf en roer opnieuw krachtig door 

net zolang tot de crème een homogene samenstelling heeft bereikt. 

De sojalecithine zorgt ervoor dat water en olie zich wel met elkaar binden. 

Je voegt dit pas toe als de zalf bijna koud is, anders verliest het zijn werking.

De eerste keer tijdens het maken van deze crème werd ik even afgeleid,

bovendien was mijn schaaltje te klein, waardoor ik niet goed kon roeren.

Mijn crème werd niet egaal, maar bleef kleine klontjes houden. 

Voor een keertje niet zo erg als het voor eigen gebruik is, maar de bedoeling is zonder!

En dat kan!

Doe de crème in goed schoongewassen, liefst glazen zalfpotjes.

Deze kun je online kopen, maar je kunt ook gebruikte potjes recyclen. 

Ik heb een paar mensen die speciaal zalfpotjes voor me sparen. Handig, hoor!

De dikte van deze crème is goed. Ik heb dan ook flink zitten rekenen en puzzelen 

op de samenstelling van deze crème.

Yes! Mijn eerste crème is een feit.

Overigens bevat deze crème geen conserveringsmiddelen.

Je kunt ze het beste koel bewaren. Dan is ze ongeveer een half jaar houdbaar.

Met twee potjes crème doe ik ongeveer anderhalf tot twee maanden.

Let op! Dit is geen voetencrème met een medicinale werking.  Heb je klachten, 

ga naar een arts of dermatoloog. 

Neem geen genoegen met het laten beoordelen van een foto - zoals mijn huisarts

 deed - maar ga langs en laat je voeten zien.

Het is een verzorgende, helende, preventief werkende crème. 

En de velletjes van mijn voeten? Die blijven weg....

 Want wat je niet krijgt, hoef je ook niet te behandelen!

Gehwohl is een fijn merk voor voetverzorging. Ik gebruikte regelmatig 

de klovengel. Alleen schrok ik van de lange lijst met ingrediënten.

Ingredients: Aqua (Water), Paraffinum Liquidum (Mineral Oil), Potassium Stearate, Glyceryl Stearate, Propylene Glycol, Lanolin, Rosmarinus Officinalis (Rosmary) Leaf Oil, Eucalyptus Globulus (Eucalyptus) Leaf Oil, Lavandula Angustifolia (Lavender) Oil, Camphor, Menthol, Sodium Caproyl/Lauryol Lactylate, Thriethyl Citrate, Salvia Officinalis (Sage) Oil, Phenoxyethanol, Methylparaben, Cymbopogon Nardus (Citronella) Oil, Lavandula Hybrida (Lavandin) Oil, Thymus Vulgaris (Thyme) Flower/Leaf Oil, Parfum (Fragrance), Ethylparaben, Caprylyl Glycol, Citral, Citronellol, Coumarin, Geraniol, Limonene, Linalool, Aqua-Isomethyl Ionone.

Daar valt mijn ingrediëntenlijst bij in het niet. En ook de prijs is een stuk lager 

als je je eigen verzorgingsproducten maakt....Een tube Gehowhl van 125 ml kost

 tegenwoordig 18,49 bij de Kruidvat

 Ik deed onderzoek naar de werking van alle afzonderlijke ingrediënten die

ik gebruikte voor mijn voetencrème. Variëren hierop is mogelijk.

Neem in totaal 100 ml olie, de verhouding en samenstelling van de oliën kun je aanpassen.

Laat wel de overige verhoudingen overeind, anders sta ik niet in voor de dikte 

en klontvrijheid van je crème ;)

Uitleg gebruikte ingrediënten:

Elke crème bestaat uit een aantal vaste basisingrediënten: water, olie, emulgator en een verdikkingsmiddel. Verder kun je je uitleven met ingrediënten die je graag in je crème wil. Dit kan etherische olie of een hydrosol zijn en ik koos voor ureum wat in water opgelost moet worden. Daarnaast kun je variëren met de soort olieën. Kijk op dit blog klik!  waar ik een opsomming geef van de verschillende soorten oliën en hun werking.

Ureum

Ureum is het middel wat mijn pedicure aanraadde. Een zeer goed middel om vocht in de huid vast te houden. Het wordt bij een droge en verhoornde (eelt) huid gebruikt. 

Het is jeukstillend, helpt huidschilfers verdwijnen en is anti microbieel.

Het kan via een natuurlijke manier uit urine gewonnen worden, maar wordt meestal synthetisch bereid uit ammoniak en kooldioxide. Ik bestelde het online in mooie witte korrels.

Het grappige is dat mijn huisarts deze week bevestigde dat ureum in mijn zelfgemaakte crème goed helpt tegen loszittende schilfers en dat deze hierdoor zullen verdwijnen. Ik merk dit zelf zeker!

Kamille olie 

Deze maakte ik zelf van gedroogde kamille (klik) en is kalmerend en rustgevend. Fijn om te gebruiken voor allerlei doeleinden

Castorolie

Castorolie wordt ook wel wonderolie genoemd en heeft een natuurlijke, vochtinbrengende werking. Ze is ontstekingsremmend en - ja, ja - heeft een anti schimmel werking. Voor deze toepassingen gebruik ik haar graag in mijn voetencrème.

Sesamolie

Sesamolie bevat veel anti-oxidanten en vitamine E. Ze voedt en beschermt de huid en trekt lekker snel in. Werkt vooral fijn bij een beschadigde en droge huid

Amandelolie

Amandelolie is één van de meest veelzijdige oliën om te gebruiken. Je kunt het  puur op je huid aanbrengen, het is voedend en vooral geschikt voor een droge of jeukende huid. Het trekt redelijk makkelijk in al laat het de huid enigszins vettig aanvoelen. Let op!

Heb je een notenallergie, dan kun je amandelolie beter laten staan.

Bijenwas

Een heerlijk natuurproduct wat ik uit mijn eigen bijenkasten haal. Bijenwas verleent zalven en crèmes hun stevigheid. Lees alles en nog meer over bijenwas op de volgende pagina: klik! Wil je liever een puur plantaardige zalf?  Je kunt de bijenwas vervangen door candelillawas, afkomstig uit de bladeren van een Mexicaanse plant. Of gebruik een synthetische was. Let op! De verhoudingen moeten dan wellicht aangepast worden,

Etherische oliën

Je voegt ze niet alleen toe voor de geur, maar vooral voor hun bijzondere werking. Ik gebruik de pure, natuurlijke olieën van DoTerra, maar ook Farfalle, Jacob Hooy, Chi en Zenful schijnen goede merken te zijn.

Lavendel: kalmerend, rustgevend, 

Tea tree: bacteriedodend en schimmelwerend

Rozemarijn: anti bacterieel, ontstekingsremmend, pijnverdovend, opwekkend

Citroen: verfrissend, stimulerend, anti bacterieel, desinfecterend, zuiverend

Soja-lecithine

Dit is dus de emulgator die olie en water met elkaar mengt. Ik heb een dure, eetbare pot soja lecithine gekocht bij de biowinkel. Ze kan ook in smoothies en muesli worden gegeten.

Eigenlijk is deze voetencrème zo puur, zonder giftige bestanddelen, dat ze eetbaar is. 

Alle ingrediënten kun je innemen, ook de etherische oliën en zelfs de ureum.

Kijk! Dáár houd ik van... als je zelf crèmes en andere verzorgingsproducten maakt, 

weet je precies wat erin gaat. Je gebruikt geen rommel.

En dan is het niet erg wanneer je er wat van binnen krijgt.

Ik ben benieuwd wanneer jij deze voetencrème gaat uitproberen en hoe die van jou 

eruit komt te zien. Leuk als je dit laat weten. En delen mag natuurlijk ook! 

Vermeldt dan wel even mijn blog erbij, alsjeblieft.

Wees lief voor je onderdanen en verzorg ze goed.

 Je hebt er maar twee van en ze moeten een levenlang mee.

Super smeerwortelzalf

Net toen ik dacht dat mijn huisapotheek wat betreft zalfjes compleet was,

stootte ik keihard mijn knie... AU!!

En jongste dochter had niet alleen een bal tegen haar hoofd gekregen op het schoolplein, 

maar ook een grote blauwe plek op d'r arm.

Blauwe plekken dus.... en een zalf voor blauwe plekken had ik niet.

Want daar smeer je geen:

•  zalf voor brand- en schaafwonden ..... klik!
•  een rescue-zalf van smalle weegbree klik!
• of een massagebalsem...klik!

....op!

In dit rijtje mist een zalf tegen blauwe plekken, onderhuidse pijn en kneuzingen.

En daar heb ik nu wat aan gedaan.....

Ik maakte zalf van smeerwortel!

Dit jaar heb ik een hoekje moestuin erbij gekregen waar smeerwortel was geplant door

de vorige moestuinder. 

De smeerwortel

Smeerwortel [Symphythum Officinale]  is een veel voorkomende weideplant die 

naast de halfschaduw plek in mijn tuin veel gezien wordt in bermen, langs dijken en bosranden.

 Ze groeit graag op vochtige plaatsen in een humusrijke bodem.

Smeerwortel  hoort bij de familie van de ruwbladigen [Boraginacea].

De plant kan tot 80 cm hoog worden en is een winterharde plant.

Dit houdt in dat ze bovengronds wel af kan sterven, maar na de winter weer zal uitlopen.

Ze bloeit met prachtige witte of  paarse bloempjes.

De gecultiveerde Russische smeerwortel [Symphythum Uplandica] bloeit met blauwe bloempjes. 

Deze is te koop in tuincentra en ook deze plant bezit gezonde, geneeskrachtige eigenschappen.

Het blad bevat veel Kalium wat ervoor zorgt dat Smeerwortelbladeren gezond  en goed

voor de bodem zijn. Ze worden in de tuin niet alleen als bodembedekker gebruikt, maar 

ook als mulchmateriaal en in compost.

Hiervoor had mijn tuinbuurvrouw de plant(en) ook aangeplant....

Maar er kan zóveel meer!

Het wordt niet aangeraden deze plant te eten door het hoge gehalte aan 

alkaloïden die misschien leverschade kunnen toebrengen.

Zoals de naam zegt, is Smeerwortel heel goed uitwendig te gebruiken: om te smeren dus!

Hiervoor moet je de wortels hebben en die kun je het best in het voorjaar of 

nog beter in het najaar oogsten. In ieder geval vóórdat de plant (opnieuw) bloeit,

want dan is de concentratie allantoïne het hoogst.

Trek of beter schep de wortels uit de grond. Wees niet bang als er een stukje wortel afbreekt,

dan komt de plant vanzelf weer terug.

Eenmaal in je tuin geplant, blijkt het een enorme woekeraar te zijn die je moeilijk kwijt raakt.

De smeerwortel is een fantastische plant.

De botanische naam Symphythum Officinales legt het al grotendeels uit... 

In het Grieks betekent Sym-phyteuoo zoiets als 'ik doe samen groeien'.

Officinales is de toevoeging bij veel planten als ze een 'bewezen' geneeskrachtige werking hebben.

Zo heb ik al eerder (recepten bij)  Salvia Officinales (Salie), Calendula Officinalis (Goudsbloem),  Rosmarinus Officinalis (Rozemarijn) en Zingiber Officinalis (Gember) beschreven.

Al eeuwenlang wordt smeerwortel gebruikt om zijn medicinale eigenschappen.

In smeerwortel zitten de volgende stoffen:

looistoffen, slijmstoffen, kiezelzuur, etherische oliën, pyrrolizidine alkaloïden, choline en allantoïne.

Allantoïne staat bekend om haar helend vermogen, het prikkelt beschadigd weefsel tot 

het vormen van nieuw weefsel, bovendien stimuleert het de celdeling.

Smeerwortel is daardoor een wondhelend middel, een slijmvormer en doet bloedvaatjes samentrekken.

Daarom wordt smeerwortelzalf bij allerlei soorten wonden gebruikt.

Vooral bij kneuzingen, chronische aandoeningen bij gewrichten, bij ontstoken spataders

en zelfs bij botbreuken.

Wonden helen sneller omdat de celvorming zowel in- als uitwendig wordt bevorderd en 

littekenvorming wordt sterk verminderderd.

Bij botbreuken is het goed om smeerwortel onder een pleister op de betreffende plek te leggen.

Al vele eeuwen voor Christus was bij de Grieken bekend dat smeerwortel hielp

bij het aaneengroeien van beenbreuken en dat het wondranden aan elkaar kon laten groeien.

Ook de Romeinen wisten dat de plant een heel goed middel was bij breuken en wonden.

Naast de wortels kun je ook de bladeren gebruiken bijvoorbeeld als een kompres.

De wortels kun je ook drogen zodat ze goed bewaard blijven en je smeerwortelzalf kunt maken

wanneer je maar wilt. Snijd de wortel in plakjes, droog in een voedseldroger niet warmer

dan 55 graden tot de stukjes wortel hard en droog aanvoelen.

Dan nu de werkwijze voor het maken van de zalf.....

Super smeerwortelzalf

   voldoende voor 4 - 5 zalfpotjes

Ingredienten:

• 100 g smeerwortelm (schoon gewicht)
• 250 ml biologische zonnebloemolie of sesamolie
• 37,5 gr  bijenwas
• naar keuze etherische lavendelolie (Do Terra)

Verder nodig:

• kookthermometer

Hoe maak ik het:

De zalven die ik maak van (geneeskrachtige) kruiden heb ik tot nog toe allemaal volgens de koude maceratie  methode gemaakt. Maar je hebt ook een warme maceratie methode.

Het verschil is niet alleen de tijd en de temperatuur.

Ik leg er kort iets over uit:

Macereren is het oplossen van inhoudsstoffen in olie. Je gebruikt verse of gedroogde kruiden of bloemen en laat ze in olie weken. De vetoplosbare stoffen trekken gedurende die tijd in de olie.

Denk hierbij aan vitamine A, E, D en K, etherische olieën, vetten, flavonoïden etc.

Bij de koude methode laat je een pot met kruiden en olie zo'n drie weken staan om te trekken.

Een groot voordeel is dat de inhoudsstoffen onveranderd blijven omdat je de olie niet verhit.

Bij de warme methode worden de kruiden samen met de basisolie enkele uren lang au-bain-marie verwarmd bij 50° tot 60°C.

De warme methode is vooral geschikt voor planten met een hoog vochtgehalte of voor harde, verhoute plantdelen zoals schors en wortels. 

En de warme methode gaat sneller...   in plaats van weken kost het je uren, handig als je minder tijd hebt.

Bij deze zalf maak ik gebruik van de warme maceratie methode. 

Hoe gaan we te werk?

     

Maak de smeerwortel goed schoon door de wortels af te wassen en de grond eraf te wrijven.

Schil oneffenheden en zachte plekken weg....

Wanneer je dit doet, voel je aan je handen waar de naam vandaan komt:

De wortel is glibberig en slijmerig... verkoelend op de huid.

Snijd de wortels in gelijke stukjes of plakjes.

Doe ze in een hittebestendige kom samen met de zonnebloemolie, dit is de draagolie.

Je kunt overigens elke olie of combinatie van oliën gebruiken die je wilt....

Sesamolie trekt snel in de huid en is daardoor een waardevolle toevoeging voor deze zalf.

Plaats de kom in een pannetje die iets groter is en die je vult met heet water.

Zet de pan op het vuur.

Neem een kookthermometer en zorg 

dat de temperatuur van de olie tussen de 40° en 60°C blijft.

Niet daarboven. Laat de olie met de smeerwortelplakjes nu zo'n 7 uur macereren

volgends de au-bain-marie methode.

Dit is behoorlijk lang en daarom mijn bespaartip!

Zet het pannetje op een theelichtje en laat staan. Houd de temperatuur in de gaten.

Wordt het te koud dan zet je de pan weer even op het vuur.

Bij mij bleef de temperatuur heel mooi constant tot het waxinelichtje op was.

Laat na het macereren de olie volledig afkoelen.

Zeef de stukjes smeerwortel uit de olie. Laat de olie hiervoor door 

 een zeef met kaasdoek of passeerdoek lopen.

Je hebt nu smeerwortelolie!

Meet de olie af... ik kwam uit op 300 ml

De verhouding bijenwas - olie is 1 : 8.

Dit houdt in - ik leg het even uit voor mezelf, want ik raak altijd in de war van verhoudingen -

 8 delen olie en 1 deel bijenwas. 

In mijn voorbeeld is dat 300 ml olie en 37,5 gram pure bijenwas.

Rasp de bijenwasblokjes of gebruik bijenwaspastilles en roer ze door het oliemaceraat.

Doe dit (weer) in een warmtebestendige kom en verhit au-bain-marie.

De smelttemperatuur van bijenwas is tussen de 62°C en 64°C.

Roer regelmatig door en zorg dat de bijenwas volledig smelt.

Haal het schaaltje uit het hete water.

Laat twee minuten staan en voeg dan de druppels lavendelolie toe.

Lavendelolie is kalmerend en rustgevend voor je gemoed en huid.

Zorg dat er goed schoongemaakte zalfpotjes klaar staan.

Schenk de nog vloeibare zalf via een trechter in de potjes.

Laat staan tot het is gestold en doe de deksels erop.

De zalf is op een droge, donkere plaats ongeveer een jaar houdbaar.

Ik heb behoorlijk veel gemaakt, dus gaf ik een potje aan mijn oude tuinbuurvrouw

die deze smeerwortel ooit had aangeplant.

En een potje aan een vriendin die een ontsteking in haar pols heeft door overbelasting.

Een potje voor in mijn tas, een potje voor in de badkamer en een potje voor beneden....

Dan zijn ze overal onder handbereik en grijp ik niet meer mis.

Zó... nu ben ik goed voorbereid en volgens mij is mijn huisapotheek min of meer compleet!

Als het zelfs bij botbreuken helpend is!!!

Wat is het toch bijzonder dat we onze gezondheid met de juiste kennis 

gewoon uit de  natuur kunnen halen!!

Plantengeneeskunde of kruidengeneeswijze is al stokoud.

Hippocratus - die 460 - 377 voor Christus  leefde en de grondlegger van de moderne geneeskunde is - wist het al en onderwierp allerlei soorten kruiden aan observaties en experimenten.

Duizenden jaren lang vormden planten de enige bron van medicatie 

en in kruidenboeken werd deze informatie van generatie op generatie overgedragen.

Gelukkig is deze informatie ook voor ons beschikbaar en bereikbaar!

Ik ben er dankbaar voor.....

En ga deze zalf vast voor veel doeleinden gebruiken.

Heb jij ervaring met het gebruik van smeerwortel(zalf)?

Rescue zalf met weegbree

Her en der in huis hangen dit voorjaar weer bosjes kruiden en staan 

potten en flessen met mysterieuze kruidenmengsels. 

Potten waaruit welriekende of minder welriekende geuren ontsnappen....

Het is tijd voor nieuwe experimenten of om aloude beproefde middelen

 opnieuw het levenslicht te laten zien!

In één van de potten op de vensterbank, zit olie met daarin reepjes 

smalle weegbree [Plantago Lancealato],

een zogeheten maceraat om de heilzame stoffen van de weegbree in de olie te laten trekken.

Van deze weegbree-olie wil ik zalf maken en dat deed ik afgelopen week.

Smalle weegbree is een heel geneeskrachtig plantje en ineens dit voorjaar zag ik 'm overal groeien.

Zo gauw je iets (her)kent, ontdek je er meer van, valt dit jullie ook op?!

En dit (on)kruid dat in bijna alle wegbermen te vinden is, blijkt super krachtige, 

heilzame eigenschappen te bezitten. 

Zo is  smalle weegbree goed voor je:

1. Huid: het is helpend bij insectenbeten, snijwonden, het werkt desinfecterend en weefselherstellend en is ook nog eens bloedstelpend
   
   
2. Bloed: het is bloedreinigend, anti-allergisch en bloed verrijkend en werkt bij ontstekingen, hooikoorts en bloedarmoede
   
   
3. Luchtwegen: het is slijmoplossend, en werkt antibacterieel bij verkoudheden, middenoorontstekingen en het reinigt de luchtwegen
   
   
4. Spijsvertering: het is ontstekingsremmend en kan het darmslijmvlies helpen herstellen. Kan werken bij de ziekte van Crohn en helpt bij verstopping

Een geweldig kruid dus met vele toepassingen en deze kennis is niet nieuw.... 

al duizenden jaren voor Christus werd de weegbree gebruikt om insecten-, spinnen-

 en slangenbeten mee te behandelen evenals slecht genezende wonden, 

vermoeide ogen en oorontstekingen.

Hiervoor werden de weegbreebladeren over wonden gelegd. 

Ook kun je bladeren kneuzen en over wondjes en insectenbeten wrijven 

of er als een kompres op leggen.

De bladeren kunnen als thee worden gedronken, wat goed is voor de luchtwegen bij hoest

en ook helpt bij allergische klachten als hooikoorts. 

 De jonge bladeren kun je prima in een salade verwerken.

Je kunt de bladeren ook bereiden als groente en bijvoorbeeld stoven of roerbakken.

Smalle weegbree groeit van half april tot oktober.

Weegbree is een veelvoorkomende plant die groeit in gebieden met gras en langs paden of wegen. 

Hier komt de naam vandaan: ze groeit breeduit langs wegen.

De Latijnse naam Plantago betekent zoveel als: 'voetzool gelijkend' en Lanceolato betekent 'lansvormig'.

De smalle, lansvormige bladeren hebben 7 nerven en groeien in een rozet. 

De 'bloem' is een bruine aar die later kleine witgele bloempjes krijgt.

Naast smalle weegbree heb je ook de grote weegbree. 

Deze bladeren groeien als een ellipsvorm tot bijna cirkelvormig. 

Het is familie van de smalle weegbree en ook deze bladeren zijn een prima middel 

bij jeuk en huidirritaties.

Wat betreft de werking voor de huid is het een echt EHBO-kruid 

en daarom maakte ik de volgende fijne rescue zalf van de smalle weegbree...

    

Zalf van smalle weegbree

Benodigdheden:

• blad van de smalle weegbree
• amandelolie
• brede pot
• bijenwas van de imker
• etherische olie citroen
• etherische olie sinaasappel
• vitamine E olie
• zalfpotjes

Hoe maak ik het klaar:

Deze zalf maak je in twee fases en hoewel het weinig werk is, moet je er wel een paar weken voor uit trekken!

We beginnen bij het begin. Pluk bladeren van de smalle weegbree op een 'schone' plek, oftewel: geen uitlaatveld en niet langs een drukke autoweg.

Pluk zoveel bladeren als er in je pot passen. Was de bladeren goed schoon en snijd ze in stukjes van ongeveer 1 cm breed. Doe ze in een pot en overgiet met amandelolie. 

Zorg dat al het blad onder de olie staat. 

Heb je te veel bladeren geplukt, zet er dan thee van of verwerk jong blad in een salade.

Zet de pot op een warme, zonnige plek - denk aan een vensterbank op het zuiden - en 

laat zo'n drie weken macereren oftewel trekken.

Zeef de olie door een netel- of kaasdoek. Je kunt deze olie al gebruiken bij huidklachten

of 'm bewaren, maar wij gaan er zalf van maken.

En dat is fase twee.

Meet de olie die je hebt verkregen af.

Ik had echt ontzettend veel olie, zo'n 500 ml.

Neem nu een achtste deel aan bijenwas in de verhouding 8 : 1

Op de één of andere manier raak ik met verhoudingen altijd een beetje de weg kwijt,

 maar voor een goed smeerbare zalf neem je dus 8 delen olie (maceraat) en 1 deel bijenwas. 

In mijn voorbeeld was dit 500 ml olie en 62 gram bijenwas.

Heb je een blok bijenwas, rasp deze dan fijn(er).

Verwarm een deel van de olie au-bain-marie en voeg hier de bijenwas aan toe.

 Laat de bijenwas volledig smelten. Voeg alle olie toe en meng.

Haal uit de pan waarin je de zalf au-bain-marie verwarmde en laat vijf minuten afkoelen.

Voeg nu 10 druppels vitamine E toe voor deze hoeveelheid. 

Vitamine E ondersteunt het herstellend vermogen van de huid.

En voeg etherische olie naar keuze toe. Dit geeft een fijne geur, 

maar is vooral belangrijk voor de ondersteunende, extra werking.

Ik koos voor citroen omdat dit een desinfecterende en antibacteriële werking heeft 

en lekker verfrissend ruikt. Want het is heel leuk om zalf te maken, 

maar deze olie met weegbree vond ik toch echt niet lekker ruiken.  

Daarom voegde ik ook etherische olie van sinaasappel toe die verzorgend,

 kalmerend en ontspannend werkt en vooral lekker ruikt.  

Lavendel heeft dezelfde werking en kun je ook toevoegen in plaats van de citrusoliën. 

Ben je geen fan van etherische oliën, laat dit dan weg.

Zorg dat er goed schoongemaakte zalfpotjes klaar staan en vul deze met de nog vloeibare zalf.

Laat de potjes open staan totdat de zalf gestold is.

Met deze hoeveelheid vulde ik zo'n acht potjes zalf.

Je kunt dus wel wat minder maken!!

Ze is nu klaar voor gebruik en je hebt een fijne, goed smeerbare zalf 

die je voor heel veel dingen kunt gebruiken.

Je kunt deze zalf gebruiken bij insectenbeten, brandnetelprik, een koortslip, 

acne en (jeugd)puistjes en winterhanden. 

Vandaar dat ik het rescue zalf heb genoemd.

Terwijl ik dit aan het schrijven ben, belde de huisarts me net terug omdat ik me zorgen maak 

over de steeds heftigere (allergische) reacties die ik krijg op insectenbeten. 

Als imker ben ik de afgelopen vijf jaar regelmatig - zo'n 10 keer per jaar - gestoken door bijen

 en in plaats van er steeds minder last van te hebben en er immuun voor te worden, 

krijg ik een steeds heftiger reactie. Een enorm rode, dikke zwelling die jeukt en warm aanvoelt,

 is tegenwoordig normaal, maar nu ik ook op dezelfde manier op 'gewone' muggensteken 

reageer, is het tijd om me beter te beschermen.

De dokter schrijft me een pilletje voor, maar ik ga deze smalle weegbree zalf gebruiken!

Afgelopen weekend was het weer raak: ik werd in mijn arm en in mijn been gestoken, 

gewoon tijdens een wandeling. Na drie dagen jeuk en rode, opgezwollen schijven, 

 heb ik deze zalf gemaakt en al tijdens het maken ingezet!!

Na drie keer smeren was de jeuk, de zwelling en de plek weg.

Misschien was het muggengif net vanzelf uit  mijn lichaam getrokken, maar toch....

Ook jongste dochter is enorm aantrekkelijk voor muggen en heeft lang en

veel last van de jeuk. Ook bij haar is de jeuk na drie keer smeren weg.

Doordat je deze zalf zelf maakt, weet je precies wat er in gaat.

Hoe minder, hoe puurder. Deze zalf is ook heel mild voor een jonge huid.

Natuurlijk kun je variëren met de olie die je gebruikt. 

Kies sowieso een andere olie als je een notenallergie hebt.

En toen kregen we nog meer kans om de zalf uit te proberen.

Jisca kreeg binnen 24 uur drie grote verwondingen op één been.

Vallen in de speeltuin èn met de fiets, de zalf wordt gelijk goed gebruikt.... én werkt!!

 

Zelf schaafde ik mijn been open en heb twee vervelende, trekkende schaafwonden vlak

boven mijn enkel.

Lekker smeren maar....  en wat verzacht het fijn.

Ik heb sowieso een langzame wondgenezing en deze zalf is geen magisch wondermiddel,

maar verzachten doet het wel.

Zo kan het best dat deze zalf bij jou veel sneller werkt.

Gelukkig heb ik nu een grote voorraad die ik deze zomer kan inzetten!

Ik ga deze rescue zalf met weegbree voortaan overal mee naar toe nemen.

Het is echt een zalf die je als eerste gebruikt bij ongelukken.

En waarschijnlijk ga ik nog wat zalf uitdelen, want eigenlijk heb ik wel wat veel gemaakt.

Goed nieuws moet je immers delen en niet voor jezelf houden.....

Ga jij 'm maken nu je dit weet?!

 

Lavendelzalf of nachtcrème maken

De tijd voor bloeiende en heerlijk geurende lavendel komt er weer aan!

En je kunt van alles doen met lavendel.

Bekend zijn natuurlijk de geurzakjes, ontspannings(voeten)bad en het drogen van lavendel in een boeketje of een krans.

Ik besluit om lavendelzalf oftewel nachtcrème ervan te maken!

Ik heb nog wat boeketjes gedroogde lavendel in huis hangen en een magere krans die uitvalt.

Het past niet echt in mijn 'echt - niet - landelijke- interieur';)!

Dus ik besluit om lavendelzalf te maken en de krans zo een tweede leven te bieden.

Ik maak al een paar jaar Calendulazalf van goudsbloemen  en op bijna dezelfde manier kan ik ook lavendelzalf maken. Waarom ook niet?!  Waar de goudsbloem herstellende en genezende eigenschappen bezit, daar bevat lavendel ontspannende eigenschappen.

Stiekem gebruikte ik mijn Calendulazalf ook steeds vaker als dagcrème.  Heerlijk! Maar als ik de ontspannende werking van lavendel benut, krijg ik een fijne nachtcrème!

Ik maakte lavendelzalf van gedroogde bloemetjes van vorig jaar, maar nu de lavendel binnenkort bloeit, kun je met de verse bloemetjes aan de slag gaan.

Nachtcrème of lavendelzalf

Wat heb je nodig:

• twee bosjes lavendel
• amandelolie
• bijenwas
• etherische lavendelolie

Hoe maak je het:

Pluk de lavendel, liefst 's morgens, op een droge dag. 's Morgens bevatten bloemen de hoogste concentratie stoffen.

Haal de bloemetjes van de steeltjes en leg de losse 'knopjes' op een zonnige plek om in te drogen.

Het huis zal heerlijk gaan geuren naar de lavendel.

Je kunt er ook voor kiezen om de lavendel in een bosje op te hangen en pas na het drogen de steeltjes te verwijderen.

Bij een buurvrouw, een paar huizen verderop, mag ik altijd haar lavendelplanten kortwieken en zovéél lavendel plukken, als ik wil.

Doe de gedroogde bloemetjes in een potje. Schenk hier de amandelolie bij zodat de bloemetjes net onder staan.

Je kunt ook een ander soort olie gebruiken. Welke olie je gebruikt heeft weer invloed op de zalf die je maakt. Verschillende soorten olie, hebben verschillende eigenschappen. Op dit blog kun je nog veel meer lezen over de werking van de verschillende oliën, het verschil tussen crème en zalf, kortom: erg informatief.

Nu krijg je een maceraat, oftewel: de bloemblaadjes worden geweekt in de olie. Je kunt koud of warm, snel of langzaam macereren.

De snelle manier is ook de warme manier: je verwarmt het potje met bloemetjes en olie au-bain-marie een uur of drie, vier. Door de warmte komen de werkzame stoffen uit de bloemetjes in de olie.

De langzame of koude manier is de meest krachtige manier. Zet het potje met bloemetjes en olie op een zonnige, warme plek voor ongeveer drie tot vier weken.

Door de warmte en kracht van de zon komen de inhoudsstoffen vrij en worden opgenomen door de olie.

Na drie tot vier weken zeef je de blaadjes eruit. Ik filter de olie door een kaasdoek. Giet de geïnfuseerde olie, oftewel het maceraat, over in een goed schoongemaakt flesje.

Deze lavendelolie kun je ongeveer een jaar bewaren.

Neem voor het maken van een potje goed smeerbare zalf een verhouding van 6 : 1 voor het maceraat en de bijenwas.

Ik gebruikte  90 ml geïnfuseerde olie en 15 gram bijenwas.

Hoe kom je aan bijenwas?

Vraag een bevriende imker of die restjes was verkoopt of over heeft, neem zelf bijen, zoals mij (ha, ha) of bestel het via internet. Een oud kaarsje van bijenwas, kun je ook prima hiervoor gebruiken.

Rasp de bijenwas op een grove rasp.

Doe de olie met de geraspte bijenwas in een klein pannetje en verwarm dit op een stoompan of au-bain-marie. Roer regelmatig tot de bijenwas is opgelost.

Dit duurt ongeveer een kwartier.

Haal het pannetje bij de warmtebron weg en laat de zalf een beetje afkoelen.

Let op! Dit gaat snel.

Voeg 15 druppels etherische lavendelolie toe.

Roer kort door en schenk de nog warme zalf in een goed schoongemaakt potje.

Zo is de zalf ongeveer een half jaar houdbaar.

Wat een heerlijk pure zalf, met maar vier ingrediënten.

Want zelfgemaakt weet je precies wat er in zit en dat is géén rommel.  

Geen ingrediënten met namen waarover je je tong breekt.

Ik had gehoopt dat ik een prachtige, lavendelkléurige zalf zou krijgen, maar dat is het niet geworden.

Ook de olie had maar een vleugje lila......

Maar als ik de zalf gebruik, ruik ik duidelijk de ontspannen geur van lavendel.

Het smeert heerlijk weg en ondanks korte nachtjes die ik regelmatig maak, vind ik mezelf er uitgerust uitzien, na het gebruik van deze heerlijk geurende lavendelzalf.

Een aanrader!