Ken jij het plantje zeepkruid?
Ik tot voor kort niet. Ja, de naam wel, maar hoe het eruit ziet en wat je ermee kunt niet.
Tot ik bij Archeon de akker mocht wieden om plaats te maken voor andere planten en
bloemen. Je raadt het al: zeepkruid moest eruit. Niet alles, hoor.
Heb ik al genoemd dat ik tegenwoordig boerin bij Archeon ben?
En medeverantwoordelijk voor alle akkers rond de boerderijen?
En juist daar groeit zeepkruid als onkruid...
Hoewel ik een hekel aan de term onkruid heb, begrijp je vast wat ik bedoel.
Het zeepkruid woekert en groeit ook op plaatsen waar het niet gewenst en geplant is.
Zoals de naam doet vermoeden kun je van dit plantje zeep maken.
En.... dát blijkt verrassend eenvoudig!
Maar eerst iets meer over...
Zeepkruid
Zeepkruid groeit het beste op een zonnige plek in de tuin op kalkhoudende, lichtvochtige zandgrond.
Je komt ze dan ook tegen in rivierduinen en wegbermen.
Ze is te koop bij tuincentra, heeft sterk geurende roze bloemen en bloeit van juni tot oktober.
Eenmaal aangeplant blijft zeepkruid graag in je tuin. Het is een vaste plant
die wortelstokken vormt, waardoor de plant zich elk jaar uitbreidt, te vergelijken met munt.
De Latijnse naam voor zeepkruid is Saponoria Officinalis waarbij de toevoeging
officinalis betekent dat ze geneeskrachtig is.
Nu is deze plant niet eetbaar, giftig zelfs wat komt door de hoge concentratie saponinen.
Saponinen
Saponinen worden ook wel zeepstoffen genoemd en zijn een speciale groep secundaire plantenstoffen die tot de glycosiden behoren. Men vermoedt dat planten saponinen produceren als bescherming tegen insectenvraat en groei van bacteriën en schimmels.
De naam saponine is afkomstig van het Latijnse woord sapo dat zeep betekent.
Dit verwijst naar de eigenschap van saponinen om opgelost in water (na schudden)
een zeepachtig schuim te veroorzaken. Bij saponinen is dit zachter dan bij gewone zeep en
heeft het een reinigende werking, iets minder dan die van zeep.
Saponinen zijn zowel in water als in vet oplosbaar.
Saponinen komen wijdverbreid voor in het plantenrijk. Men schat dat in drie van de vier
plantensoorten saponinen voorkomen. Men vindt ze zelfs in groenten als sojabonen, erwten,
spinazie, tomaten, aardappels en knoflook. Heb het gelukkig nog nooit in mijn pan zien schuimen ;)
Het gehalte saponinen kan variëren van 0,1 tot zelfs 30%!
In lage concentraties zoals in groenten, zijn saponinen eetbaar. Ze kunnen helpen
het cholestrolgehalte te verlagen en het immuunsysteem te ondersteunen.
Planten waarin saponinen in hoge concentraties voorkomen, zijn onder andere lelies, agaven,
zeepkruid [Saponaria officinalis] paardenkastanje en in de vruchten van de zeepnotenboom
die in India en Nepal groeit. De bast van de Zuid-Amerikaanse zeepboom [Quillaja saponaria]
is één van de allerrijkste bronnen. Deze planten zijn niet eetbaar, maar er valt goed
op plantaardige wijze mee te wassen, voor mensen over de hele wereld!
Wasmiddel van zeepkruid
Zeepkruid is een geweldig inheems plantje wat al duizenden jaren geleden voorkwam in Nederland. Al in de prehistorie werd het gebruikt voor het wassen van wollen en linnen kleding. Want reinigen doet het! Puur uit de natuur...
De meeste saponine (tot wel 20%) zit in de wortels. Voor het wassen van kleding kun je de volgende gebruiksaanwijzing aanhouden:
Ingrediënten:
- 75 g zeepkruid (wortels, stengels en blad)
- 500 ml water
- 1 el appelazijn
- facultatief 3 dr etherische olie
Hoe maak ik het:
Was de stengels, bladeren en vooral de wortels goed. Snijd in kleine stukken.
Doe ze in een ruime pan met een halve liter water. Breng aan de kook en
laat zo'n tien tot vijftien minuten koken.
Laat afkoelen en zeef het zeepkruid door een met kaasdoek bekleed zeef.
Schenk het aftreksel in een glazen fles.
Voeg de appelazijn toe en de etherische olie.
Ruikt het anders? Zeker! Maar geloof me, je wasgoed is nog nooit zo fris groen geweest.
Met lemon of citronella krijg je een fris ruikende was.
Lavendel is rustgeven en ylang ylang geeft ook een fijne geur aan de was.
Met zeepkruid ruikt je was niet naar een chemische bloementuin uit de fabriek,
maar wel naar een frisse boswandeling!
En dan... lekker wassen!
Eerder al schreef ik over het maken van een natuurlijk wasmiddel
gemaakt van paaardekastanjes of wilde kastanjes klik! en
wasmiddel gemaakt van hedera, oftewel klimop klik!
Hang de was lekker fris buiten te drogen...
Waarom zou je kiezen voor wassen met zeepkruid?
Laat me je een paar redenen geven:
- Het is gratis, dus goed voor je portemonnee in deze dure tijden!
- Het is goed voor het milieu: er komen geen wasactieve stoffen, ontharders, vulmiddelen, geurstoffen (parfum), bleekmiddel en schuimregelaars in het afvoerwater terecht en je koopt geen plastic fles.
- Je kunt op alle programma's, alle temperaturen en alle standen wassen
- Om het te verzamelen, kom je lekker buiten in de frisse lucht: goed voor je!
- Je snoeit het zeepkruid en houdt je tuin netjes wanneer je het oogst voor de was
- Je kunt het van van april tot oktober vers oogsten
- Het is alternatief en inspirerend om mensen te vertellen dat je met zeepkruid wast
Shampoo van zeepkruid
Ingrediënten:
- twee handen vol zeepkruid
- 1/2 l water
- 5 dr etherische rozemarijnolie
Hoe maak ik het:
Oogst de wortels van het zeepkruid liefst in het voorjaar voor de bloei (nu dus) of in het najaar na de bloei. Blad of stengels kun je ook gebruiken, maar deze bevatten minder saponinen.
Na het grondig wassen snijd je stengels, wortels en blad fijn.
Doe ze in een pan met kokend water en laat 15 tot 20 minuten doorkoken.
Laat afkoelen en zeef alle plantdelen eruit.
Doe de vloeibare shampoo in een kleine flesje(s) en voeg de rozemarijnolie toe.
Rozemarijn is facultatief, maar wel heel helpend. Het bevordert de haargroei,
voorkomt haarverlies/haaruitval, helpt bij de doorbloeding en
stimulering van de hoofdhuid, verstevigt het haar en bevordert de haargroei.
Het zou hoofdhuidklachten als roos of jeuk kunnen voorkomen.
Geen gewone shampoo gebruiken, maar lekker deze zeepkruidshampoo
in het haar masseren en goed uitspoelen.
Eventueel na het spoelen nog een keer naspoelen met appelazijn verdund met water.
Dit is sowieso een goed idee, omdat het de hoofdhuid reinigt
De appelazijn sluit namelijk de haarschubben en laat het haar glanzen.
Over het wassen van je haar zonder shampoo volgt nog meer.
En of zeepkruid je haar goed reinigt?
Oudste dochter en ik testten het voor je uit.
Dus: ben je op zoek naar een 'clean' look?
Laat de natuur haar werk doen en geniet van een zeepkruid frisse coupe!
Durf jij?!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten