Kan ik het bij-houden?! (1)

"Kan ik het bij-houden?!" wordt de nieuwe titel van een serie over mijn bijen. 

En natuurlijk over mijn belevenissen en bezigheden als imker. 

Ik wil jullie het jaarrond mee nemen in het leven van de bij en het bijenvolk. 

Ook honing komt aan bod, gemaakt door bijen en al sinds de oudheid geliefd door de mens. 

En wát er zich momenteel ook in de mensenwereld afspeelt, de natuur gaat zijn gang. 

De planten, bomen en bloemen ontwaken en zo is het ook met de dieren: kleine en grote. 

De bijen zijn misschien zelfs extra blij met de rust buiten, want als er minder verkeer is, 

is er minder luchtvervuiling en dat is gunstig en gezond voor de bijen.

Even een raadsel aan het begin: wie weet het?

Vooraf wil ik Peter bedanken voor zijn steun, voor het maken van 5(!) mooie, stevige,

 houten bijenkasten, voor alle hulp als ik het niet alleen kan of durf of als ik niet sterk genoeg ben

 en voor het bedenken van de naam: "Kan ik het bij-houden?!"

Dank je wel!!

In mijn blog komt het volgende aan bod: eerst schrijf ik over het bijenvolk, dan noem ik enkele drachtplanten die je zelf ook in je tuin kunt zetten, dan schrijf ik over mijn imker-perikelen en als laatste over honing.

Het bijenvolk

Het is februari geweest....

In deze maand komt er in het bijenvolk een eind aan de wintertros.

De hele winter hebben de bijen binnen gezeten, in winterrust. Ze slapen niet, maar houden de warmte in het volk vast door dichtbij elkaar te kruipen. De buitenste bijen halen voedsel - honing!- uit de rest van de kast en geven dit door aan de andere bijen.

Ik heb hier meer over geschreven in mijn blog: imker in de winter  (klik)!

Begin februari toen ik even op de tuin was (mijn moestuin), zag ik ineens het begin 

van een nieuw bijenjaar. 

Als de zon recht op de kast schijnt, wordt de temperatuur hoog genoeg zodat de bijen
voorzichtig hun eerste poging wagen.

De eerste reinigingsvlucht van dit jaar vond onder mijn ogen plaats.
En door de wisselende temperaturen vonden er dit jaar meerdere reinigingsvluchten plaats. 

Een reinigingsvlucht betekent dat de bijen voor het eerst na hun lange winterzit,
weer buiten de kast komen. En wat ze dan als eerste doen is hun darmpjes ledigen.

De hele winter lang hebben ze hun ontlasting opgehouden tot de eerste reinigingsvlucht.

Bijen zijn schone dieren en bevuilen niet hun eigen woning.

Het mooie is dat na de reinigingsvlucht het leven goed op gang komt.

De eerste verkenningsvluchten worden door de 'verkenners' of 'speurbijen' uitgevoerd: 

op zoek naar voedsel en water.

En hoe kaal het er voor de kast ook uit ziet, de eerste bijen komen terug met voedsel!

Mijn kale moestuin ziet er vreselijk uit, maar gelukkig zit ik als imker midden in de stad.

Er is zoveel diversiteit aan planten en bomen in de stad en die grote verscheidenheid
bevat vaak meer dan voldoende voedsel voor honingbijen. 

De eerste bijen komen terug met duidelijk zichtbaar het stuifmeel bij zich.

 Aan de achterpoten hebben bijen een soort 'korfjes' die ze vullen met stuifmeelkorrels.

De kleur is vaak geel, maar ik heb ook wel eens rood, paars, wit en zelfs grijs stuifmeel gezien.

Afhankelijk van welke planten er bloeien en welke kleur stuifmeel die plant geeft.

Leuk, hè?!

In de winter wordt het bijenvolk soms bijna gedecimeerd. Dit komt omdat er geen nieuwe bijen bij komen. De koningin stopt met eitjes leggen. Als een gezond volk zo'n 50.000 bijen bevat, kunnen dat er in de winter zomaar zo'n 6000 bijen zijn.  Na de winter is het belangrijk dat de koningin gezond is en  begint met eitjes leggen. Zo gauw er vers voedsel binnenkomt, begint de koningin daar ook mee. De nesttemperatuur wordt verhoogd naar zo'n 35 graden en daarmee stijgt alle activiteit in het volk. In de zomer kan een moer zo'n 1000 tot 2000 eitjes per dag kan leggen, dat is in het prille voorjaar nog anders. Maar het is super belangrijk dat het volk weer groot en sterk wordt. 

Winterdrachtplanten

In januari en februari, als de allereerste bijen de kast uitgaan, is het belangrijk dat er na die lange winterzit voedsel te halen is. Als het goed is kunnen ze nog een tijdje teren op de opgeslagen honing en het stuifmeel in de kast, hoewel die in kwaliteit wel achteruit gaat. 

IJverig als bijen zijn, gaan ze op zoek naar nieuw voedsel.

Voedsel is te vinden bij de juiste drachtplanten: planten of bomen die voor de honingbij òf voldoende nectar òf voldoende pollen of stuifmeel leveren.

Foto: Joke

Van nectar maken de bijen honing, de pollen - wat trouwens het Amerikaanse woord voor stuifmeel is

 - leveren eiwitten: nodig voor de opbouw en stevigheid van het bijenlichaam.

Een geweldig hulpmiddel voor een imker is de 'drachtplantenkalender' die voor iedereen
toegankelijk is op Imkerpedia (klik)

Hier kun je de waarde vinden van een plant voor Nectar van  0 tot 5 en Pollen van 0 tot 5.

Nul betekent dat de plant helemaal geen nectar of pollen levert, één is een klein beetje, vijf is dat de plant heel veel nectar of pollen levert.

Met de zoekfunctie kun je (ook op de Nederlandse naam) zoeken en kijken welke planten of bomen
 goed zijn voor de honingbij.

Zeker in het voorjaar is het een goede tijd om na te denken over nieuwe planten in de tuin
en mee te wegen welke planten of struiken bijvriendelijk zijn.

Denk ook eens aan je werkplek: zit er een tuintje bij je kantoor of een groenstrookje naast je werkplek?

Misschien een goed idee om hier ook wat bijvriendelijke planten te zetten.

Al zet je alleen maar een grote bak of schaal met krokussen.

Foto: Joke

In de winter en het vroege voorjaar kunnen honingbijen het beste zowel nectar als pollen (stuifmeel) halen op:  

• Winterheide (Erica Carnea)
• Krokussen (Crocus Vernus)
• Gele Kornoelje (Cornus Mas)
• Winteraconiet (Eranthis Hyemalis)
• Kerstroos (Helleborus Niger)
• Wilg (Salix Caprea of Salex Smithiana)
• Klimop (Hedera Helix)
• Skimmia (Skimmia Japonica of Skimmia Reevesiana)
• Sneeuwklokjes (Galanthus Nivalis)

Deze lijst is niet compleet maar kijk eens rond in jouw omgeving hoe bijvriendelijk die is.

Alvast bedankt namens de bij :)

Imkerperikelen

Het mooie is dat bijen gewoon hun eigen gang gaan.
Ze weten wat ze moeten doen en wat er moet gebeuren.

Ze hebben mij niet zo hard nodig, hoor!

Het is voor mij als imker belangrijk dat mijn bijenkasten in een voedselrijke omgeving staan. 

Vooral stuifmeel is in het voorjaar super belangrijk voor de groei van het bijenvolk. 

Ik heb zelf wat krokussen en nieuwe struiken aangeplant. 

Maar gelukkig is er in de stad veel voedsel te vinden.

In een agrarische omgeving of een omgeving waar heel eenzijdige planten groeien 

(bijvoorbeeld de heide), is het belangrijk te zorgen voor variatie.

Het ontwaken van de wintertros, de reinigingsvlucht: het gaat allemaal zoals de natuur geregeld heeft.

Maar toen ik op een zonnige dag de mest uit het kippenhok haalde, hoorde ik ineens een hoop gezoem naast me.

Mijn zoon zag het als eerst: "Kijk, mam.... de bijen willen drinken!"

Natuurlijk.... naast eten hebben bijen ook water nodig om te drinken.

Dat zijn geen enorme hoeveelheden, maar alleen aan de dauwdruppels op de bladeren of
de nectar uit de bloemen, heeft een volk niet genoeg.
Bijen gebruiken water voor de vocht- en temperatuurregeling in het broednest en voor
 het voeden van het broed. Vocht is heel erg belangrijk!!
Maar het kan niet worden opgeslagen in de bijenkast.
Dagelijks water kunnen halen is belangrijk voor de bijen.

Mijn bijen waren afgekomen op het stilstaand water in een omgekeerd krukje
op mijn-nog-in-winterrust-verkerende-rommeltuin.

Maar wel zielig: een aantal bijen was al verdronken. 

Als er onvoldoende houvast van stokjes of steentjes in het water ligt,
dan kunnen bijen jammerlijk verdrinken.
Hoogste tijd dus om de bijenkroeg weer te maken en open te stellen voor de bijen.

Een vogeldrinkbakje is wat te klein, daaruit verdampt het water te snel.

De aardewerk schaal van vorig jaar gaat weer dienst doen. Erin een met mos begroeide baksteen, 

waarop de bijen kunnen uitrusten van het vliegen of drinken. Takjes en kiezelstenen half in het water,

 zodat de bijen daarop kunnen staan tijdens het drinken. 

Mochten ze onverhoopt in het water vallen, dan kunnen ze via deze stokjes en stenen ook weer

 snel uit het water klauteren.

Elke dag vul ik het water bij en controleer ik het op gevaarlijke situaties, zoals verdrinking. 

Dan pas ik het aan door bijvoorbeeld minder water of meer natuurlijke materialen in de kroeg te plaatsen. 

Vers en schoon drinkwater is een must,  vooral nu!

Elke imker maakt zo zijn eigen bijenkroeg, maar dit is de mijne! 

Bijen moeten 'wennen' aan een nieuwe plaats... ik zag ze de eerste dag gewoon terugvliegen 

naar het krukje met water. Maar nu zijn we een aantal dagen verder en hebben ze hun kroeg gevonden. 

Als ik het water nu goed fris en schoon houdt, wordt het vast hun stamkroeg!

Belangrijk voor de imker zijn 'waarnemingen doen'.

Dat doe ik door de bijen te observeren die naar buiten komen.

Ik kijk naar de activiteit op en rond de vliegplank: hoeveel bijen er vliegen, 

of ze met stuifmeel terugkomen, hoe de reactie is van de andere bijen.

Het vertelt me heel wat en het is interessant om te zien.

Waar aan de voorkant van de kast de vliegopening zit, zit aan de achterzijde 

- daar waar ik altijd sta wanneer ik de kast openmaak voor inspectie - de uitschuifbare bodemplaat.

Hierop kan ik informatie aflezen van hoe het er binnenin het volk aan toe gaat.

Belangrijke en interessante informatie.

Dit zag ik bij de twee bodemplaten.

Dit is bij het ene volk te zien. 

Dit is bij het tweede volk te zien.

Wat heeft die vlek nu weer te betekenen?

Wat je ziet zijn rijen met mul, dat zijn restanten afgeknaagde wasemulsie.

Bijen knagen aan was om bij opgeslagen voedsel te komen, of om nieuwe cellen klaar te maken 

voor verschillende doeleinden 

Je kunt op deze manier zien, waar de bijen het meest bezig zijn geweest.

Vooraan of juist aan de zijkant, je ziet de 'straatjes' waarin de bijen gelopen hebben....

Zie je het grote verschil?

Hoewel beide volken ongeveer even groot waren en ongeveer even veel honing hadden, 

is er toch iets in de groei van deze volken verandert.....

Ik ben benieuwd.....

De imkeropleiding die ik volgde, bracht ons als cursisten een jaar rond bij de bijen.

Hij startte in februari, de tijd van de reinigingsvlucht en ging door tot oktober, wanneer de bijen inwinteren.

 Met een terugkomdag in december.

Zo wil ik nu een bijenjaar beschrijven met deze serie.

Maar ook in de winter zat ik als imker niet helemaal stil.

Klusjes die ik kon doen, waren:

•  gereedschap schoonmaken
• reparaties aan kasten en ander materiaal uitvoeren
• raampjes vernieuwen
• was omsmelten
• studiedagen volgen....
• etc.

Een imker is van vele markten thuis.

En zelf dingen maken of oplossen, hoort er bij.

Ik zette nieuw elastiek in het bijengaas van mijn tropenhelm.

Belangrijk ter bescherming van mijn gezicht, want als bijen eronder door kunnen, 

wordt het gevaarlijk. Ik heb deze eens uitgeleend en dat is helaas niet helemaal goed gegaan.

Kortom.... met een nieuw elastiek erin, kan ik weer vooruit.

Ik gebruik deze tropenhelm met bijengaas vooral als ik in de moestuin vóór de bijenkasten werk.

Een bij in mijn haar raakt snel gedesoriënteerd en ik van de weeromstuit ook.

Het gevolg is niet altijd even leuk.....

De drukte in de bijenkasten voor mij als imker begint zo'n beetje in april.

Dit jaar heb ik de kasten nog niet opengemaakt.

Het was òf druk òf niet het juiste weer om de kast open te maken.

Maar nu ben ik wel erg nieuwsgierig. 

Morgen neem ik een eerste kijkje bij mijn drie volken.

Wat ik ga doen en waarom beschrijf ik de volgende keer.

Tot dan!

Imker in de winter

Ja, wat doet een imker eigenlijk in de winter?
Dat was voor mij nog een vraag, deze eerste winter als imker!

De bijen nemen namelijk rust, maar ze slapen niet!

Ik zal eerst wat meer vertellen over hoe bijen in de winter leven.

Het valt je vast op dat je bijen vooral in de zomer ziet vliegen.

Op warme, zonnige dagen vliegen ze ook in het voor- en najaar, maar niet in de winter.

Veel te koud en bovendien is er geen nectar en stuifmeel te vinden.

Maar bijen gaan niet in winterslaap, ze gaan in winterrust!

Ze laten de buitenste ramen voor wat het is en gaan tussen de ramen in, als groep bij elkaar hangen.

De bijen drukken hun kop krachtig naar binnen, zodat een compacte, kogelvormige tros ontstaat. 

Dit wordt de wintertros genoemd.

Hierin overleven bijen de koudste maanden van het jaar.

               En dat ziet er van bovenaf ongeveer zó uit!

De bijen moeten warm zien te blijven en dat doen ze niet in hun eentje.

Bijen functioneren als volk en zullen geen acties in hun eentje uitvoeren. 

Ze geven als het nodig is, hun leven in het belang van het volk.

Individualisme is niet doorgedrongen bij het bijenvolk en dat zal ook niet gebeuren.

Samen staan ze sterk en...... heel belangrijk in de winter: blijven ze warm!

De bijen die nu overwinteren zijn bijna een ander 'soort'. Het verschil zit 'm met name in de leeftijd.

Waar zomerbijen zo'n zes weken leven en passend bij hun leeftijd speciale taken en rollen vervullen, leeft een winterbij daarentegen wel 6 maanden! Ze hebben ook andere taken, want de moer of koningin legt in de winter geen eitjes. Er is dus geen broed te verzorgen.

De belangrijkste taken van de winterbij zijn warm blijven (en warmte afgeven), eten om in leven te blijven (en voedsel doorgeven aan de anderen) en de koningin beschermen.

Ach, de eerste twee zaken zijn niet zo verschillend van wat wij mensen in de winter doen, toch?

Warm blijven en eten....

Omdat ik nogal nieuwsgierig ben, heb ik afdekplaten van plexiglas laten maken. Ik hoef nu alleen het dak maar op te tillen en ik kan zien hoe het met het volk gaat en waar ze zich bevinden.

Wanneer de buitentemperatuur onder de 15 graden komt, is het niet goed om de kast open te maken.

Dan komt er veel kou binnen, terwijl de warmte die de bijen zelf produceren en vasthouden,  juist ontsnapt. Nieuwsgierigheid van een imker of onderzoeker kan noodlottige gevolgen krijgen.

Door het plexiglas kan ik genoeg zien.

Verdere informatie haal ik van de bodemplank.

Deze plank bevindt zich onder een bijenkast en is eruit te schuiven.

Daarop zie ik waar het volk zich als tros in de kast bevindt.

Want de bijen hebben wel minder taken in de winter, maar het knagen van was gaat altijd door.

En dat wasmul  (afval) valt op de bodemplank.

Bij dit bijenvolk bevindt de tros zich vooraan, bij de vlieggatopening, middenrechts.

Bijen kiezen voor hun wintertros de warmste plek in de kast uit.

Bij deze kast, die op het oosten staat, kan dat kloppen. De ochtendzon (en het licht) komt vanuit het oosten.

Ik schrok wel van de hoeveelheid vocht die aan de binnenkant van de plaat als condens blijft hangen.

Zou dit wel goed gaan? Ik stelde deze vraag aan mijn mede-cursisten van vorig jaar. Samen vormen we een soort intervisiegroep. We stellen elkaar vragen, houden elkaar scherp en moedigen elkaar aan. Want net als bij het halen van je rijbewijs, (je gaat pas echt leren rijden door het te doen) is het ook zo bij imkeren. Door het doen krijg je ervaring en je leert steeds bij.

Als er teveel vocht in de kast blijft, kan er schimmel ontstaan op het hout, de raten of zelfs het voedsel.

Maar een kleine hoeveelheid vocht hebben de bijen nodig om te drinken.

Ze gaan in de winter, onder de 12 graden, immers de kast niet uit.

Dus of het gaat schimmelen of niet, dat kan ik nu niet bekijken. Dus hoop ik maar dat het goed gaat.

Bijen houden dus warmte vast, produceren het zelfs. En dat gaat zó wonderlijk vernuftig in zijn werk.

Bijen kunnen, ook al vriest en sneeuwt het buiten, de temperatuur binnen in de kast op een constante temperatuur houden van zo'n 20 graden.

In de buitenste laag van de tros ontwikkelen bijen warmte door het ritmisch samentrekken van de vleugelspieren in het borststuk. Hierdoor produceren ze warmte en heerst er in het midden van de tros een temperatuur van zo'n 20 tot 22 graden Celsius.

Aan de buitenzijde van de wintertros zitten deze 'verwarmings'bijen dicht tegen elkaar aan zodat het in de kern van de tros 20 – 22 graden is. Maar ook aan de buitenzijde van de tros mag de temperatuur niet beneden de 7 à 8 graden zakken omdat dan deze bijen zullen verkleumen en sterven. Om dit te vermijden bewegen de bijen cirkelvormig van buiten naar binnen. De buitenste bijen bewegen zich langzaam en regelmatig naar binnen toe om warm te worden, waardoor een nieuwe buitenste laag van verwarmingsbijen de temperatuur vasthoudt en warmte produceert.

Wonderlijk, hè? Zó mooi!

Met voedsel halen en eten gaat dit op dezelfde manier.
De buitenste bijen gaan naar de voorraad opgeslagen honing die vooral aan de randen van de ramen zit of in de buitenste ramen is opgeslagen. Ze zuigen zich vol en geven dit vervolgens door aan de bijen in de tros. Dit gaat letterlijk van mond tot mond tot het in het binnenste van de wintertros aankomt. Daar in het midden zit de koningin of moer. Iedere bij krijgt op deze manier te eten en door de suikers (energie) houden de bijen de warmte vast.

Maar als de winter erg lang duurt of erg streng is,  kan het gebeuren dat de voedselvoorraad op raakt.
Dit kan ook gebeuren als de imker teveel honing heeft geoogst of als het volk zwak of te klein is.
Hier kan de imker helpen.
Er bestaat speciaal bijenvoedsel, een soort witte suikerpasta, die je kunt geven
Het voedsel zit in een plastic zak wat op de dekplank, de plank waarmee je de kast afsluit, direct boven het volk, gelegd wordt. In een dekplank zit altijd een cirkelvormig gat. Het afdekplaatje kan er af. De zak, waar de imker een grote snee in heeft gegeven, wordt er bovenop gelegd. Zo kunnen de bijen de zak binnenkruipen en het suikervoer opeten. Uiteraard eten ze niet alleen voor zichzelf, maar nemen ze in hun maagje ook weer voedsel mee voor de andere bijen in de tros.

Als imker weet ik echter niet precies wanneer de bijen nu wel of niet te weinig voedsel hebben. Je kunt dit 'voelen' door de kast op te tillen. Aan de hand van het gewicht (honing weegt zwaar!) kun je bedenken of ze nog genoeg of te weinig voer hebben. Ik heb deze methode niet toegepast, maar weet dat ik twee sterke volken heb, met aan het einde van de zomer een zeer ruime hoeveelheid voedsel. Waar ik niets van weggenomen heb;)

En ik heb twee kleine, zwakkere volken die waarschijnlijk niet genoeg voedsel hebben als de winter lang duurt. Deze twee volken heb ik bijgevoerd met Fondabee suikerpasta.

De zakken worden helemaal leeggegeten, dus de bijen hebben het wel nodig. Twee zakken op voorraad werden zelfs in mijn schuur al leeggegeten. Ook muizen blijken er dol op te zijn...... :(

Een imker doet de bijenkast in de winter niet open! We werken niet 'in de bijen'.
Maar er zijn nog genoeg dingen die een imker wel kan doen

Een aantal taken van de imker in de wintermaanden zet ik op een rij:

1. nieuwe kennis op doen via studiedagen, workshops, cursussen, vakbladen en boeken
2. inventariseren van de benodigdheden voor het komende jaar
3. schoonmaken en eventueel repareren van gereedschap en ander imkermateriaal
4. raampjes timmeren of klaarmaken voor het nieuwe seizoen
5. inventariseren van drachtplanten in de omgeving van de bijenvolken

1. Ik heb deze winter twee studiedagen gevolgd. Dit deed ik samen met de andere imkers van de cursus van afgelopen jaar. Op zo'n studiedag krijg je meestal een lunch, zijn er meerdere workshops en lezingen en allerlei stands.

Op de studiedag in Boskoop was er een stadsimker uit Rotterdam die vertelde hoe hij met 100 bijenvolken in de binnenstad van Rotterdam werkt. Zijn kasten staan op daktuinen en leegstaande terreinen. Hij werkt het liefst zonder beschermende kleding om mensen niet het gevoel te geven dat bijen gevaarlijk zijn. Op de Rotterdamse markt verkoopt hij zelf zijn stadse honing. In een workshop leerde ik wat over de koninginneteelt en dat ben ik ook gelijk weer vergeten. Ik geloof niet dat ik dit ooit ga doen.
Er was een speciale honingkeurmeester en mensen konden hun potje honing hiervoor aan het begin van de dag inleveren. Aan het eind van de dag werd over de kwaliteit wat verteld. In de pauze gingen we naar een geweldig grote tuin, waar niet alleen een complete kruidentuin, een uitgebreid insectenhotel en kippen rondscharrelden. Ook een moestuin, een ooievaarsnest en een vijver waren aanwezig. In de zomer, met een schoolklas kinderen, wil ik hier nog wel eens gaan kijken.  Tot slot was er een loterij met imkerbenodigdheden en Joke won een drachtplant.

De tweede studiedag was van de BD-imkers (biologisch dynamisch)  in Zeist. Het was een hele belevenis, er was een lezing in het Duits, er was heerlijke soep bij de lunch en de sfeer was heel relaxed. De workshops waren heel divers en gingen niet alleen over bijen. Er was een workshop over moestuinieren, tuingereedschap slijpen en creatief werken met was. Ik volgde een workshop over BD-imkeren en moestuinieren. Ik heb er niet veel van geleerd. Wel ga ik nadenken over de bestrijding van de varroamijt en of ik dat nog wel wil blijven doen.

Het allerleukste en meest intrigerende van de dag vond ik eigenlijk deze stand waar een bijzondere hangkorf te zien was. Een bevlogen mevrouw vertelde er van alles over. Ze vertelde over de natuurlijke neiging van de bijen tot rondbouw en hoe imkers met kasten juist hier tegenin gaan. Deze hangkorf is niet te koop, je moet 'm zelf maken. Maar eerst moet je al kunnen korfvlechten.  Ik vind deze hangkorf echt geweldig!
Volgende winter wil ik gaan leren korf vlechten en wie weet wanneer ik dan deze mooie korf ga leren maken.

2. De bijenwinkel in Naaldwijk waar ik regelmatig kwam, gaat ermee stoppen, hoorde ik. Dat is jammer! Ik heb er deze winter nog bijenvoeding gehaald en ik kocht er een tweede imkerpak speciaal voor Peter, die me af en toe wil helpen in de bijen. Ach, voorlopig heb ik genoeg benodigdheden en anders kan ik ook in Rotterdam of Wageningen terecht.

3. Het belangrijkste gereedschap van een imker bestaat uit een raampjesbeitel, een bijenveger en een beroker.

Met de beitel kun je de dekplank openen, die elke keer opnieuw weer vastzit. Bijen hebben namelijk de gewoonte om alle kieren en spleten van hun huis dicht te smeren met propolis. Met deze beitel worden ook de raampjes gelicht, oftewel opgetild bij een open kast inspectie.

Nu heb ik de beitel schoongebrand, zodat niet alleen de propolis, maar ook eventuele ziektekiemen of bacteriën verdwenen zijn.

De veger is bedoeld om de bijen met zachte dwang van een raampje of van jezelf af te vegen. De haren zijn zo zacht dat je de bijen niet beschadigd. Maar ook de wasmul kun je ermee van de bodemplaat vegen. Deze veger maak ik schoon in een sodasopje.

Mijn eens zo maagdelijk witte imkerjas, met witte hoed en kap eraan vastgeritst, moet in de was.

De hoed met metalen ring erin, kan in een sopje, mijn jas in de wasmachine.

Maarrrr......

helemaal wit krijg ik het niet meer. En ik ontdek dat propolis nergens meer uit gaat.
Dus een bolletje propolis in mijn zak stoppen, was niet zo'n handige actie ;).

4. Als je drie jaar dezelfde raampjes met was hebt gebruikt voor de bijen, kleurt het van zachtgeel naar donkerbruin. Er kunnen in oude was ziektes of ziekteverwekkers gaan zitten. Daarom is het belangrijk deze oude was regelmatig te vervangen. Omdat ik dit jaar pas begonnen ben, hoef ik nog geen wasraampjes te vervangen......  nieuwe raampjes timmeren is voorlopig ook niet nodig.

5. Op een studiedag hoorde ik meer over drachtplanten inventariseren. Drachtplanten zijn voor de bij aantrekkelijke planten, omdat ze òf nectar òf stuifmeel (pollen) òf beiden leveren. Hierdoor blijft een bijenvolk in leven. Dat er veel variatie is en genoeg voorraad is voor het aantal bijen, is hierbij belangrijk. Maar ja..... wat groeit er rondom de bijenkasten? Omdat ik een stadsimker ben en midden in een wijk zit, halen de bijtjes uit allerlei tuinen hun voedsel. Zij kennen geen grenzen. Om bij mensen aan te bellen en te vragen naar drachtplanten in hun tuin, gaat natuurlijk te ver. Gelukkig halen de bijen ook veel voedsel uit bomen en mijn moestuin en die van mijn twee medetuinders. Erg jammer dat er net vorige week zo'n vijftien (!) kastanjebomen zijn omgehakt hier vlakbij. En laten kastanjebomen nu net een geweldige leverancier van zowel nectar als pollen zijn. 

En in mijn eigen tuin staat de passiebloem die ook een geweldige drachtplant is. Maar of 't ie de vorst overleeft? Dat moet ik nog even afwachten......

Ach, ik ga niet alles in kaart brengen, ik merk het snel genoeg als de bijen genoeg voedsel binnenhalen. Ik moet ook maar een beetje vertrouwen hebben.

En nu maar hopen dat het spoedig echt voorjaar wordt!

Anders zitten zowel de bijen als ikzelf alleen maar binnen om warm te blijven.

En ondertussen, dat is dan weer het verschil tussen de bij en mij....

bak ik een heerlijk toepasselijke taart!