Mijn moestuin in oktober

Nog 12 blogs te gaan en dan verschijnt mijn 1000ste blog!!

Tijd voor een feestje en wie houd daar nu niet van! Blijf vooral lekker meelezen....

In de tuin ziet het er wat minder feestelijk uit, zo eind oktober. Maar dat komt omdat

 dan ook bijna alles geoogst is.... 

Na een heerlijk lange, warme nazomer is het nu echt herfst geworden!

Octobre, it's harvest time!!

Ik neem je nog even mee naar het begin van oktober en naast oogsten, 

keek ik deze maand alweer vooruit naar volgend jaar. 

Een tuin aanleggen is immers geloven in morgen!

Oogst

Vroeger hing er in mijn slaapkamer een groot geborduurd wandkleed met de maanden van het jaar erop.

Elke maand had zijn eigen thema. Zo was februari de sprokkelmaand, augustus de oogstmaand en

 oktober de wijnmaand.... een lieflijk tafereeltje van grote druiventrossen sierde de maand oktober. 

Dit jaar maak ik geen wijn... en gelukkig is het niet alleen tijd om te oogsten in augustus. 

Met onze prachtige nazomer viel er nog van alles te ontdekken en oogsten uit de moestuin. 

It's pumpkin season.

En dit was nog maar de helft van de oogst.

Dit jaar had ik niet zoveel tomaten....

maar wel hele bijzondere! 

Zoals deze eyecatcher! Geel en paars gestreept aan de buitenkant en

  binnenin violet paars met geel. 

En de smaak? Dat is  'gewoon' tomaat.

En dan de vijgen.....

De zomeroogst duurde dit jaar kort. Net toen het een beetje op gang kwam, 

 begin juli, stopte het ook weer. Maar met de hoge temperaturen 

in de nazomer komt er nu een fantastische winteroogst.

Kilo's en kilo's vijgen oogst ik.

Ze zijn wat kleiner, meer blauwpaars van kleur en wat steviger

dan hun zomerse zusjes, maar smaken prima!

Mijn droogoventje draait overuren.... 

gedroogde vijgen kunnen namelijk lang bewaard blijven.

En van gedroogde vijgen zijn allerlei heerlijkheden te maken.

Wat te denken van lekkere granola, vijgenbrood, muffins met vijgen, 

energieballetjes, mueslirepen etc. etc.

Kijk hóe bijzonder!

De eerste krokusjes bloeien bij  mij niet in het voorjaar, maar in oktober.

Het zijn dan ook de echte, officiële saffraankrokussen.

Vorig jaar bloeide er één, dit jaar waren dat er twee.

en ik oogstte wat steeltjes echte saffraan!

Is het niet prachtig?! Gedroogd kun je deze kostbare saffraan

heel lang bewaren. Binnenkort een recept met saffraan!

Opruimen

In opruimen ben ik niet zo goed. Binnenshuis niet en buiten in de tuin ook niet!

Maar de warmteminnende bonen groeien echt niet meer en met pijn in het hart

 neem ik afscheid van ze. En van de wiebelige bonenstokken.

Ik leg ze netjes op het zoldertje in de schuur want ook al zijn ze van hardhout, 

de hele winter buiten liggen is niet goed voor ze.

Daar op zolder liggen ze hoog en droog te wachten tot volgend jaar mei... 

op de nieuwe bonen!

En de vreemde bonen waarvan ik niet wist of het nu snij- of sperzie of droogbonen waren?

Ze lagen op de grond en ik oogstte ze allemaal als droogbonen.

Mooie witte bonen zijn het en ze smaken prima.

Want dat heb ik natuurlijk gelijk uitgetest ;)

Zal ik nog een deel bewaren voor het zaad?

Aan het begin van oktober zag het kasje-bij-huis er nog zo uit:

Dát noem je nog eens een overbevolkt kasje!

De luffa bladeren groeiden door het dak en elke kier of spleet heen.

Maar vruchten geven dit jaar..... hó maar!

De muismeloen kwam spontaan op en wond zich overal omheen.

De zoete aardappel hield zich niet bescheiden laag-bij-de-grond maar zat

 ineens tegen het dak aan in hoger sferen.

 

En laat ik het maar niet hebben over de tomaten....

De peper staat er nog in, maar de rest wordt zoetjesaan

eruit gehaald. Het wordt tijd om deze uitgewoonde kas grondig schoon te maken.

Hoewel.....  misschien stel ik dat wel uit tot het voorjaar.

Plann(t)en voor volgend jaar

Op 10-10 plant je de knoflook, zegt een oude boerenwijsheid.

En ook 10 cm diep en 10 cm uit elkar.... 

Maar dat komt niet zo vreselijk nauw! 

Ik moest eerst een stukje tuin onkruidvrij maken voor de knoflook.

Hier kunnen heel wat teentjes de grond in!

Knoflook kan goed tegen vorst en door het overwinteren wordt ze sterker.

Ik nam plantknoflook uit de winkel, maar

gebruikte ook enkele grote tenen van mijn eigen knoflookoogst dit jaar.

Zo'n decoratieve knoflookvlecht wil ik vaker kunnen maken.

Dus plantte ik dit jaar twee keer zoveel!

Heb je nog geen knoflook geplant? Het kan nog tot half november....

Eef houdt alvast de wacht.

En kijkt ze de grond uit....

Ze is een heel geduldig hondje.

In het najaar is het de tijd om fruitstruiken en bomen te (ver)planten.

En omdat oudste dochter zoveel van blauwe bosbessen houdt, 

kocht ik een klein struikje.

Zou die volgend jaar al vrucht dragen? 

Het kan snel gaan met fruitstruiken.

Ik hou je  op de hoogte!

Wat zou voor jou nog een aanwinst in de tuin zijn?

Wat zou jij willen planten?

Soep van geschubde inktzwammen

 Dit is niet alleen heel lekker, maar ook gedurfd! 

Ik plukte voor dit soepje mijn eigen verse paddenstoelen, gewoon in het park!

Tijdens een wandeling met Eef zag ik achter de bomen wat wits schemeren.

Als dat niet de geschubde inktzwam was!

En het waren er meerdere... hele jonge.

En die hele jonge inktzwammen zijn prima geschikt voor consumptie.

Sterker nog: ze smaken heerlijk!

Het mooie is dat ik er niet eens naar op zoek was!

Omdat iedereen hier in huis het heel spannend (lees: gevaarlijk) vindt

 dat ik paddenstoelen in het wild pluk, eet ik ze lekker alleen op. 

Natuurlijk weet ik zelf wel wat ik in mijn mond stop en hoewel ik 

een beginnende paddenstoelenplukker ben, ben ik al jarenlang aan 't wildplukken. 

Laatst deelde mijn zusje een herinnering aan de rozenbottels bij de molen 

die we voor mama plukten toen ik zo'n jaar of acht was... Was ik al lààààng vergeten, 

maar toen deed ik al wat er in mijn bloed zat: verzamelen en plukken!

 Wat absoluut indruk maakte was de buurvrouw aan de andere kant van het pleintje die 

met zelf gevonden judasoren thuis kwam. Die liet ze me zien en vertelde erover.

Een beetje geheimzinnig en magisch, die paddenstoelen uit het bos.

Dit jaar at ik voor het eerst zelf judasoren, geplukt in het bos. 

Een veilige paddenstoel voor de beginner: er is geen giftig exemplaar wat er op lijkt. 

Dit najaar plukte ik de geschubde inktzwam. Ook dit is een veilige beginnerszwam, 

de enige die erop lijkt is de kale inktzwam en ook die is niet giftig (lees verder).

Nadat ik de geschubde inktzwam had gespot, kwam ik een dag later terug.

Goed voorbereid deze keer... mandje, keukenpapier en een mesje had ik bij me.

De inktzwam is niet de meest smakelijke paddenstoel, maar jong en vers, smaakt ze me prima.

Ik vind ze lekkerder dan champignons uit de winkel... dát belooft nog wat

 als ik ook andere soorten paddenstoelen leer determineren.

Omdat ik al uitgemaakt werd voor Russisch roulettespeler heb ik een paddenstoelenboek gekocht.

Hóe goed je ook kruiden, planten en vogels kunt determineren, 

bij paddenstoelen is dit toch een stuk moeilijker.

Elk jaar sterft er - in Nederland, hè?! - iemand door het eten van giftige paddenstoelen.

Maar nu alles steeds duurder wordt in de winkel, is het ook zó leuk en goed

 om te weten dat je zelf eetbare producten uit de natuur kunt halen.

Helaas is het in ons land-vol-regeltjes niet toegestaan om wild te plukken, 

maar gedoogd wordt het wel, als het tenminste niet veel - lees: 

alleen voor eigen gebruik - is wat je meeneemt.

De geschubde inktzwam

De meeste kans om inktzwammen te vinden is van de zomer tot november,

maar zwammen of schimmels groeien het hele  jaar door.

Ze komen vooral voor op gras, in losse zanderige grond, langs wegen en dijken, in parken en tuinen.

De geschubde inktzwam kan in een cirkel - de zogenaamde heksenkring - groeien, maar dat 

hoeft niet. Soms groeien ze in groepjes.

Zwammen zijn echter altijd ondergronds verbonden met een zwamvlok of Mycelium.

De geschubde inktzwam [Coprinus Comatus]  is makkelijk te herkennen. 

In het eerste stadium heeft ze een klokvormige hoed van 5 tot 12 cm hoog.

De holle steel is 10 tot 20 cm hoog.

De kleur is wit en in het midden lichtbruin, bedekt met grote witte, omkrullende schubben.

Eén inktzwam is een fijne aanwinst wanneer je meerdere soorten paddenstoelen zoekt.

Deze vlezige paddenstoel heeft een groot vruchtlichaam.

Voor  onderstaand soeprecept heb je dan ook maar vier zwammen nodig. 

Na verloop van tijd wordt de hoed in het midden kaal en donkerder van kleur.

Ze scheurt dan in en de inktzwam begint  te vervloeien.

De kleur is zwartgrijs geworden en zó verdwijnt het bovengrondse vruchtlichaam van de zwam.

Wanneer de inktzwam donkerder van kleur wordt, is ze niet meer eetbaar.

Alleen de jonge, witte exemplaren zijn eetbaar, ook aan de binnenkant moet nog

geen donkere verkleuring zichtbaar zijn.

Je moet ze ook gelijk eten. Ik bewaarde er eens een paar een nachtje in de koelkast.

Het resultaat werd een creatief proces (klik) maar eetbaar waren ze niet meer!

De geschubde inktzwam zou je kunnen verwarren met de kale inktzwam.

De kale inktzwam [Coprinopsis Atramentarius] is lichtbruin of -grijs van kleur en heeft geen schubben.

De kale inktzwam is wel eetbaar, maar bevat coprine wat een antabus effect geeft.

Dit betekent dat je 24 uur voor en 72 uur na het eten van deze paddenstoel geen alcohol

moet nuttigen. De gevolgen zijn dan heel naar: misselijkheid, rood zien, 

zweten, maag-darmproblemen, allergische huidreacties en/of hartkloppingen.

Wist je dat Antabus (bijv. disulfiram) een aversie-medicijn is, wat wordt voorgeschreven 

bij mensen met een alcoholprobleem? Ben je gemotiveerd om te stoppen met drinken,

dan werkt dit effectief. Wát bijzonder dat dit gewoon in de natuur te vinden is, toch?!

Maar om geen risico te lopen - want zelfs alcohol inademen of op de huid aanbrengen kan 

al gevolgen hebben - is het beter de kale inktzwam te laten staan.

Soep van geschubde inktzwam

     voldoende voor 4 koppen

Ingrediënten:  

• 150 g geschubde inktzwammen (2 stuks)
• 1 kleine ui
• 45 g boter
• 25 g bloem
• 1 l groente of kruidenbouillon
• 1/2 tl  citroensap
• 2 el sojaroom

Hoe maak ik het klaar:

Verwijder al het zand en grond met een borstel of velletje keukenpapier. Niet afwassen met water, want paddenstoelen reageren als een spons op water. Snijd het onderste stukje van de steel eraf.

Maak de ui schoon en snipper het uitje.

Doe 25 g boter in een koekenpan

 en bak hierin de uisnippers en champignons tot ze bruin zijn.

Doe de overige boter in een kleine pan en laat smelten. 

Voeg de bloem toe en roer op laag vuur goed door.  

Zorg dat je de warme bouillon hebt klaarstaan. Voeg in scheutjes de bouillon toe en roer elke keer goed.

Doe dit op hoog vuur tot je een licht gebonden soepje hebt.

Kieper de gebakken paddenstoelen en uisnippers erbij en roer goed door.

Breng op smaak met de citroensap en  roer tot slot de sojaroom erdoor.

Laat niet meer koken, maar serveer gelijk!

Toen ik net wilde beginnen aan mijn soepje, kwam Jessica langs. 

Ze kwam wat ophalen uit mijn winkeltje en wilde wel wat soep proeven.

Wie ook niet, in deze tijd van het jaar ;)

Toen ik haar vertelde dat het om een wildplukpaddenstoelensoepje ging, was het geen probleem.

Jessica vertrouwde me helemaal en genoot mee van de smaak van het seizoen.

Wat is het leuk om je eigen eten te verzamelen in de natuur.

Kruiden zijn leuk, maar fruit en paddenstoelen zijn 

behoorlijk lonend voor je portemonnee.

Lijkt je dit soepje wel lekker, maar ga je echt niet je eigen paddenstoelen plukken?

Neem dan gekweekte champignons of andere paddenstoelen uit de supermarkt, 

dan zit je in ieder geval safe.

Hier zie je o.a. Japanse bundelzwam, portobello, oesterzwammen.... gewoon van de Lidl

En achteraan de inktzwammen... ze misstaan er niet tussen, toch?

Ik ga dit weekend nog een keertje plukken, er staan er nog meer.... mjummm

Eet smakelijk!

Mijn moestuin in oktober

Het is nu echt volop herfst en in de moestuin is er gelukkig nog van alles te beleven.

Waar ik houtsnippers heb gestrooid vliegen de paddenstoelen de grond uit!

Wát een mooi herfstplaatje....

In de moestuin oogst ik nog volop groentes, maar ook vruchten, kruiden en bloemen.

Er zijn weinig landen ter wereld met zulke vruchtbare aarde en zo'n groeizaam klimaat als bij ons.

Die combinatie is niet maakbaar, wel kapot te maken. 

Wanneer ik onder zulke optimale omstandigheden heel kleinschalig voedsel mag produceren, 

dan heb ik de plicht om de bodem te koesteren, net als de wormen die erin leven, 

het water dat erop valt en er doorheen stroomt, het gewas dat er op groeit en de dieren die ervan eten. 

De wereldproblematiek van milieuvervuiling en daarmee samenhangende onderwerpen

kun je verkleinen door in ieder geval te zorgen voor je eigen kleine stukje aarde.

Op een milieuvriendelijke wijze, met behulp van de dieren om je heen.

Laatst zag ik daar verschillende voorbeelden van voorbij komen.

Tuinen die groener worden omdat tegels verdwijnen, waardoor ook vogels en insecten

deze kleine oases weten te vinden en er weer meer leven (in de stad) komt!

Vergeet niet dat het voor jezelf ook een bron van ontspanning en plezier is: zo'n groene tuin.

Het is geen moeten, het is een bijzonder voorrecht wat we in ons land hebben.

Doe je mee?

Maak alvast je goede voornemens voor 2022, laat je inspireren, maar lees eerst lekker mee 

met mijn belevenissen in de moestuin.

Oogsten

Dit is de al wat troosteloos uitziende moestuin in oktober.

maar dat vond ik in augustus ook al een beetje.

Aan een weken-  wat zég ik: maanden -lange traditie van augurken inmaken is eind oktober 

een definitief einde gekomen. De augurkenplanten zijn verdord en heb ik er uit getrokken. 

Maar niet getreurd: ik heb zo'n 70(!!) potjes ingemaakt, dus we kunnen wel even vooruit!

Als verrassing oogst ik deze maand nog regelmatig snijbonen en ook enkele courgettes rijpen prima af.

Krootjes oogst ik alleen als ze groot genoeg zijn - tennisbalformaat - en daarmee geef ik 

de overige bietjes in de rij meer groeiruimte. Ze kunnen de hele winter nog rustig doorgroeien.

Ditzelfde geldt voor de snijbiet, wat familie is van de kroot. Ze was erg hoog gegroeid, tijd om er 

lekker van te eten en de stengels die in het zaad waren geschoten, te bewaren voor volgend jaar.

Snijbiet kan in een (zachte) winter ook lang doorgroeien.

Tot mijn verrassing kon ik nog venkel oogsten, al had ik het niet opnieuw gezaaid. 

Ik had bij de eerste oogst de venkel afgesneden en wortel en stronk laten zitten.

Er waren gewoon weer nieuwe venkelplanten op gegroeid. 

Geen prachtige knollen - ze waren weer doorgeschoten - maar ik kon er nog wat afhalen.

En ook het loof is voor mij waardevol, want daar maakte ik fijn een pesto (klik) van.

Dit idee van stronkjes laten doorgroeien, kun je ook in de keuken toepassen 

bij verschillende groentes. Zo oogst je vers selderijblad wanneer je de stronk

van bleekselderij in een schaaltje met water legt.

En je oogst bosui wanneer je de onderkant van een ui in water legt.

En ook sla of andijvie kunnen in water en onder de juiste omstandigheden weer aangroeien.

Probeer maar eens en je hebt altijd verse blaadjes in huis. 

Laat ik de frambozen en kruiden niet vergeten.... allemaal nog in overvloed te oogsten

al is het inmiddels najaar.

Goudsbloemen kunnen nog tot november bloeien.

Ik oogstte nog heel wat bloemblaadjes en at er zelfs een lekkere risotto van (klik) 

De blaadjes laat ik drogen en daarna macereren in olie om er calendula-olie of calendula-

zalf van te maken. Ook goudsbloementhee kun je drinken.

En er zijn massa's zaadjes te oogsten: ze lijken wat op kronkelige wormpjes.

Ik bewaar ze voor de schooltuinen volgend jaar en wat is het leuk om een envelop met zaadjes

weg te geven als bijzonder duurzaam cadeau.

Maar of ik dit jaar ook pompoenen kan oogsten?

Daar vrees ik voor.... ze zijn nu nog maar zó ieniemienie klein....

Het komt echt doordat ik te weinig ruimte in de tuin heb.

Daardoor zaaide ik ze laat en nog later plantte ik ze pas uit.

Ik verwijder de toppen van de lange stengels, zodat de groeikracht

en voedingsstoffen niet alleen gebruikt worden voor lange scheuten en bladeren

maar naar de vruchten gaan. 

En anders...  wil iemand misschien met me ruilen? Een pompoen voor twee potten augurken?? ;)

Dieren in de tuin

Heb je er één in je tuin? Dan heb je geluk! 

Egeltjes eten namelijk slakken en kevertjes en zijn  als scharrelaar reuze gezellig in je tuin!

Voorwaarde: je moet wel wat rommelige hoekjes in je tuin hebben.

Twee keer kwam ik een egeltje tegen, gewoon buiten op de stoep bij het gras

 en aangezien we langs een autoweg wonen, probeerde ik het egeltje in onze tuin te zetten.

Daar is 't ie veilig met onze nieuwe egelproof schutting. 

Dat lukte, alleen is 't ie waarschijnlijk ontsnapt onder de poort door.

 Da's jammer, want ik  wilde mijn tui al als veilige plek aanbieden bij de egelopvang 

om deze winter een verzwakt of ziek egeltje op te vangen in de tuin. Nog een keer goed checken dus.

En deze mooierd zal er heus wel van afblijven als 't ie zich aan wat stekels heeft geprikt.

Onze Eef blijkt een echt tuinhondje... ze vindt het heerlijk om buiten in de tuin te scharrelen.

Of te rennen... of gaten te graven...

En zeggen ze nu dat een hond op haar baasje gaat lijken of is het andersom? ;)

En helpen? Dat kan ze ook! 

Dit lijkt toch ergens op...  zie je dat pootje? Met de goede kant van de schrepel in de grond!

Nog wat meer opvoeden en africhten.... een pup kan veel leren ;)

Hoewel ze ook wat moet àfleren: ze  mag namelijk niet de kippen achterna zitten... 

Ik denk dat we hierin voorzichtige vorderingen maken!

Maar plaatjes van mijn kippen in de tuin, daar hadden de kippen geen ruimte en ik geen tijd voor.

En mijn bijen? Die zijn al bijna in winterrust, hoewel ik ze met zonnig weer nog wel zie vliegen.

Op de goudsbloemen bijvoorbeeld...

Ik ga volgende maand van twee volken proberen één sterk volk te maken.

Dan overleven ze de winter dit jaar hopelijk wel.

Verhuizen

Nee, ik heb het niet over de pompoenplanten die verhuisden, of over snoeiafval wat naar de compostbak verhuist.....

De kas-bij-huis moest verhuizen. En dat heeft nog heel wat voeten in de aarde. 

Natuurlijk moesten eerst de tomaten, paprika's, komkommers en kousenband geoogst worden 

tot de planten uiteindelijk afstierven.

Ik haalde de kas leeg, op de peterselie en basilicum na....

En toen moest elke glasplaat en elk randje los verhuisd worden.

En de funderingspalen uitgegraven en opnieuw geplaatst.

Het heeft wat voeten in de aarde.

De voordelen zijn groot: de kas komt nu op een zonniger en lichtere plek, 

op de oude plek is er nu ruimte voor een smal fietsenhok en het kippenhok stond

 gedeeltelijk op de plek waar de kas nu komt, dat betekent lekker bemeste grond voor volgend jaar.

Na het verplaatsen

worden alle randjes en ruiten gelijk grondig schoongemaakt.

Natuurlijk gebeurde dit voor het grootste deel met de snelle en daadkrachtige aanpak van Peter.

En als vervolgens alle ruiten er weer in zitten, kan ik de grond

gaan bewerken. Eerst omspitten, stenen en houtsnippers eruit,

de kluiten fijn maken en harken.

Op een bladdag zaaide ik er rucola en veldsla...

En kijk eens?!!

Hoera! De rucola komt op!

Het lijkt zowaar een voorjaarsplaatje, maar is toch echt van deze maand,

want er groeien paddenstoelen tussen.

Raadsel en vooruitblik

Niemand heeft het geraden...

In m'n vorige moestuinblog liet ik alleen de paarse bloempjes van de foto linksboven zien

Deze bloempjes zitten aan de gojibesstruik, die sinds twee jaar in mijn tuin staat. 

En voor het eerst komen er overvloedig vruchtjes aan! De gojibes komt oorspronkelijk uit China, 

maar kan ook in Nederland prima groeien. Op arme, onbemeste en droge grond doet ze het het best.

 De Nederlandse naam is trouwens boksdoorn en ze groeit verwilderd in grote delen van 

West Europa en zelfs Noord Amerika.

Goed opletten: je zou ze dus zomaar in het wild kunnen vinden.

Ik had dit jaar een bijzonder goede oogst en als je vaker meeleest, heb je al de verschillende recepten

 met gojibes zien langs komen. Een smoothie, jam en gedroogde gojibessen.

Allemaal na te lezen op mijn pagina fruit-uit-de-tuin-recepten.

En is nu al het werk in de moestuin gedaan?

Oh nee.... ik geef je alvast even een vooruitblik naar november.

Deze prachtige planten ga ik in november oogsten.

Het gaat helaas niet om het blad, want dat zit zichtbaar goed.

Nee, dit is witlof en het gaat om de (pen)wortels.

Je kunt ze voor de eerste teelt oogsten van half oktober tot eind november.

Vervolgens moet de witlof gaan groeien op een donkere plaats en net als wat ik hierboven al

beschreef bij de venkel komt er bovenop de wortel een nieuw plantje groeien.

En dat is in dit geval een witlofstruikje.... 

Ik ben zó benieuwd...

Er staat nog een verdwaald kropje andijvie en een struikje paksoi in de tuin.

Om één of andere reden hebben de slakken die in hun vraatzucht over het hoofd gezien,

want alle andere planten die ik in juli zaaide zijn niet meer terug te vinden.

Verder heb ik nog verschillende echte wintergroentes in de tuin staan.

Daar oogst ik pas in november van en dan laat ik ze ook hier zien.

Maar dat is volgende maand...  tot dan!

Voor nu een hartelijke groet uit de najaarsmoestuin!