Mijn moestuin in december

Deze keer kijken we niet alleen terug op een maand in de moestuin, we kijken een heel jaar terug! 

Hoe was het in de tuin? Wat ging goed en wat ging minder? Welke rol speelde het weer? 

En lukt het me de winter door te komen zonder groentes in de winkel te kopen?

Kijk je mee met wat er nog in mijn tuin staat en hóe ik creatief omga met wat er nog groeit?

Tegelijk is het een kort blog, want er hoeft niet zo heel veel te gebeuren in de tuin. Fijn... 

want het is nu ook wel de tijd om lekker binnen bij de kachel te kruipen 

met een mooi boek en te genieten van rust en genoegelijke warmte in huis.

2023

Het was me het jaar wel...  Volgens de KNMI gaat dit jaar de boeken in als 

het natste jaar ooit - vanaf het begin van de metingen dan;) - maar tegelijk ook het warmste. 

Ik kan het eerste volmondig beamen en heb hier, net als jullie vermoed ik, heel actieve herinneringen aan. Volgens mij viel het grootste deel van die regen de afgelopen acht weken. De herinnering aan de warmte staat bij mij wat minder op de voorgrond. Ja, juni was een heel warme en extreem droge maand en we hadden in september nog een hittegolf, maar tijdens de zomervakantie eind juli, begin augustus waren we weggeregend....  en lekker zwemmen in buitenwater was op veel dagen bijna te koud.

In januari begon het ook warm, maar daarna leek het voorjaar weer ver weg: heel nat 

met in maart nog een week sneeuw gecombineerd met vorst.

En wat betekende dit voor de tuin?

Waar de knoppen al in de bessenstruiken zaten en de rabarber al bovengronds te bewonderen viel in januari, stopte de groei en beschadigden de fruitbomen door de kou die daarna kwam.

Ook plantjes stopten in hun groei... of begonnen pas veel later met groeien.

Het extreem droge en warme weer in juni zorgde ervoor dat heel veel groentes doorschoten en zaad gingen produceren. Dit viel nog mee met de sla en andijvie die ik dagelijks water gaf. Uien en aardappels geef ik nooit water, maar dit jaar had ik daar echt spijt van....

meer dan 40(!) uien waren doorgeschoten. Ik plukte de bloemen snel en kon 

de uien uiteindelijk wel oogsten, maar ze bleven erg klein.

Ik ben nu al lang door mijn voorraad uien heen. Zelfs in oktober moest ik al gaan kopen.

En dat terwijl ik meestal tot januari van mijn voorraad kan genieten.

Veel planten bleven klein, zaad kwam niet op.

Zo kwam er geen snijbiet, geen witlof, geen groenlof, geen pastinaak, geen raapstelen etc. op.

En misschien ben ik nog wel meer vergeten...

Ligt dit aan het weer? Aan het zaad? Aan de grond?

Ik weet het niet... Feit was dat sommige stukken tuin akelig lang leeg bleven.

De slakken hadden hun zomerslaap in juni al gehad....

in juli en augustus toen alles goed mocht groeien, aten slakken ook veel op.

Zo oogste ik geen bleekselderij, geen rode kool, geen nazomer raapstelen, werden er

pompoenen opgevreten en zoete aardappelen uitgehold...

Was het een slecht moestuinjaar? 

Nee.... slecht niet! Maar de opbrengst was wel minder dan andere jaren.

Het was harder ploeteren.... soms op door droogte gescheurde grond

en vaak in de stromende regen.

Oogsten

Ik oogstte nog heel veel kruiden om te drogen. En van een heleboel verse kruiden 

maakte ik kruidenzout (klik). Van de laatste groentes gecombineerd met kruiden 

maakte ik een paar potten bouillonpasta...  

Dit jaar ben ik vooral fan van de winterharde rozemarijn. Wat is dat kruid veelzijdig!! 

Kijk maar naar  mijn laatste blogs ;)

Deze maand oogstte ik de eerste en laatste veldsla...

Het was niet veel, maar oh wat wordt dat frisse groen in de winter

gewaardeerd. Jammer dat er niet meer gegroeid is!

De knolselderij is ondanks de droogte, met extra mest, goed gegroeid.

en van de hele rij staat er nu nog maar eentje. 

Deze aromatische wintergroente is een echte favoriet van me.

Misschien vooral bekend van de erwtensoep, maar er kan nog zoveel meer.

Wát zal ik met de laatste maken?

Van deze boerenkool heb ik twee keer een maaltijd gegeten en met Kerst

een verse, groene smoothie gemaakt.

De bovenste blaadjes blijven groeien, ook al ziet deze boerenkool er nu wel heel

typisch uit. Dit wordt geen maaltje meer.

Wanneer ik denk dat de tuin - op die ene knolselderij na - nu echt leeg is, 

groeit er ondergronds gelukkig nog de aardpeer.

een echte wintergroente, deze knolletjes en zonder vorst makkelijk

uit de grond te krijgen. Hier thuis krijg ik steeds meer commentaar

op deze groente... ze kan namelijk winderigheid veroorzaken door het stofje

inuline wat niet door de dunne darm kan worden opgenomen.

Ik las een interessant blog van aardebloesem hierover en dat geeft antwoord op 

al je vragen over de (gezondheid van de) aardpeer. Klik

Wat mij rest? Gewoon de aardperen verstoppen in de maaltijd....

kijken of ze het doorhebben of elkaar napraten;)

Want verse groente uit de moestuin is zeldzaam deze dagen en moet gekoesterd worden!

Ik oogst nog tot de laatste dag van het jaar verse gojibessen....  het lijkt wel winterfruit,

 ze kan in ieder geval goed tegen kou.

Ik droog ze gelijk in mijn voedseldroger en dat is heel lonend:

want in de supermarkt kwam ik ze biologisch en gedroogd tegen

voor ruim 8 euro.... pfieeuuw  ;)

En tot slot kan er - de hele winter door - klimop geoogst worden.

Hoe ouder de blaadjes, hoe beter! 

Want dan is de concentratie saponine (zeepstof) hoger 

en die hebben we net nodig als we wasmiddel willen maken!

Een heel goedkoop en prima alternatief voor al die dure en 

sterk ruikende wasmiddelen die ook nog eens erg slecht voor het milieu zijn.

Oogst fijn de hele winter je eigen wasmiddel en maak het supersnel zelf: klik!

Tuinklussen

Was het de regen? Waren het de deadlines voor mijn studie? Mijn werk? 

Wat dan ook... ik liep achter in de moestuin.

 Alleen mijn kassen en kleine moestuin bij huis had ik gemulcht....  Tijd voor de grote klus.

Ik moest er echt moed voor verzamelen en besloot hulptroepen in te schakelen....

Met vier man sterk hebben we ons vier uur lang druk gemaakt: 100 m2 grond onkruidvrij maken, loswoelen, loopplanken verwijderen en mulchen met al het blad uit de bladkorven in de buurt.

Maar het lukte!! We did it! En het bleef bijna tot het eind toe droog, die dag.

De hele tuin onderging een metamorfose en lag er keurig bij onder een dikke laag blad.

Nog geen 10 dagen later lag zo'n tweederde deel van de tuin er weer kaal bij. Het blad 

was  weggewaaid door storm Pia. Ik kon wel huilen.... Stomme herfststorm die zich

 van seizoen vergiste! Moet ik weer met een hark in de weer. 

Maar... dát komt volgend jaar!

Want dit plaatje kwam ik tegen en onderschrijf ik helemaal!

Dóe zo weinig mogelijk in de tuin.....

De natuur heeft rust nodig en wij ook, misschien wel meer dan ooit!

En rust wens ik je toe, samen met de volgende 

betekenisvolle woorden.....

voor in het nieuwe jaar!

Blessings voor jou!

Tot later!

Mijn moestuin in november

In november is het nog niet afgelopen met de moestuin, eerlijk gezegd ben ik drukker bezig geweest

 dan ik zelf verwachtte.

Elke dag oogst en eet ik verse groenten uit de tuin en tuinklusjes zijn er nog in overvloed...

Dit jaar ga ik het grootste deel van mijn tuin mulchen. Mulchen is echt een feestje, kijk maar mee!

En kijk mee naar nieuwe foto's van mijn kleine, grote tuinhulp Eef. Zij houdt van gaten graven 

en als ze daar moe van is, laat ze zich lekker rijden in de kruiwagen....

Alleen zaaien.... tja, daar is het niet echt de goede tijd voor. Hoewel.... er zijn nog mogelijkheden. 

Voor iedereen, met of zonder tuin....

Mulchen

"Ik heb het nog niet gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan!" zei Pippi ooit.

Natuurlijk:  iedereen kan mulchen.

En mulchen is fun!!

In de eerste plaats voor de bodem en het bodemleven, daarnaast voor de tuinder en ieder die  helpt.

 

Eef heeft ontdekt dat ze graag in de kruiwagen meerijdt. 

Dat scheelt moe worden (....)  en frustratie omdat òf riem òf hond 

anders regelmatig onder het wiel van de kruiwagen terecht komt.

Mulchen is een feestje!

Op de foto's zie je jongste dochter vol plezier een blaadjesdans houden 

waarbij blad om haar heen regent!

Maar wát is het nu precies?

Eigenlijk is mulchen een chique woord voor het toedekken of bedekken van de bodem

met organisch - oftewel natuurlijk - materiaal.

Mulchen heeft vele voordelen:

• het verbetert de bodemstructuur
• voeding, vocht en licht dringen beter in de bodem
• het bodemleven verwerkt de mulchlaag tot een luchtiger bodem
• er groeit geen onkruid
• het beschermt tegen kou en warmte
• het voorkomt uitdroging
• vorst dringt minder door in de grond
• bij flinke regenbuien slaat de grond niet dicht

Je kunt organisch materiaal als bladeren en fijngeknipte stengels van snoeimateriaal over de grond verdelen. 

Dit hoef je dan niet af te voeren.

Ik heb dit jaar ervoor gekozen om bladeren uit de bladkorf te herbruiken.

Scheelt de gemeente weer ophalen en andere mensen harken en vegen het blad bij elkaar voor me.

Ik vind het ideaal!

En zoals gezien: pup Eef bewaakt de bladeren in de kruiwagen voor wegwaaien.... ;)

Mulch jij al?!

Dit is dé perfecte manier om je tuin winterklaar te maken.

Hier de vóór foto vol onkruid zoals het er bij lag.

Ik heb eerst de loopplanken weggehaald, het onkruid weg laten maaien, 

vervolgens heb ik de toplaag goed geschoffeld en daarboven op ligt de mulchlaag van bladeren.

En ik ben nog niet klaar.... elke dag een ritje met de kruiwagen,

 lekker fris in de buitenlucht een rondje lopen.

Oogsten

De foto links is de foto van een knolselderij vorig jaar zonder..... knol.

Dit jaar heb ik de knolselderij wat meer vertroeteld: twee keer extra mest gegeven 

in de vorm van bio koemestkorrels. Het blijkt: dáár houden ze van. 

De mooiste knol heb ik als eerste opgegeten en daarvan vergat ik een foto te maken. 

Dit is knol nummer twee.

Ik ben dik tevree!

Een aantal kruiden zijn winterhard en oogst ik de hele winter door.

Zoals salie, rozemarijn en tijm.

Deze maand post ik een wel heel bijzonder recept met salie...

Gek genoeg kan ik uit de koude kas nog steeds pepertjes oogsten. 

Toen de tweede helft van de maand aanbrak, heb ik uiteindelijk de planten opgeruimd.

Maar zie je hoe bijzonder het is: ik kwam nog bloemetjes tegen en ienie mienie babypepertjes.

Maar zonder zon kleuren ze niet meer rood....

Groen zijn ze ook prima te gebruiken, net als paprika's trouwens.

Maar met twee rode pepers leg ik ze in bakjes voor het raam op het zuiden.

En na een paar weken, kleuren er toch nog een aantal rood.

Om ze lang te kunnen bewaren gebruik ik drie methodes:

inmaken (sambal, chilisaus en chili olie (klik)), invriezen en drogen.

Op een hele warme, droge plek kun je ze aan een draad rijgen en aan de lucht drogen.

Maar als het wat te koel wordt of vocht erbij kan, gaan ze schimmelen.

Ik neem het zekere voor het onzekere en droog ze in mijn droogoventje.

De echte winter moet nog komen en eigenlijk is boerenkool op z'n lekkerst wanneer

er een nachtje vorst overheen is gegaan.

Maar oh, help.... mijn boerenkool is werkelijk vergeven van de witte vlieg, het stikt ervan.

Dus op advies van buurman Teun heb ik ze allemaal geoogst. Witte vlieg

wil nog wel wegvliegen, maar onderaan het blad komt er een kleverige, zwarte laag en 

die is niet meer af te wassen.

Als ik nog boerenkool wil eten, dan moet het tijdig.

Dus aten we in november boerenkool.

Een kruiwagen vol boerenkoolstronken leverde uiteindelijk drie maaltjes op.

Eén in de vriezer, één keer in de stamppot en een keer boerenkool met couscous.

Jammer dat het nu op is!

Gelukkig heb ik nog prachtige 

palmkool oftewel Cavalo Nero staan.

Deze kan je op dezelfde manier klaar maken als boerenkool.

En mijn kleine stronken mogen worden aangevuld met de palmkool van buurman Teun.

Hij vindt het niet lekker, ik weet er wel raad mee!

Witlof

Witlof is een vrij complexe teelt in twee fases. Je begint met zaaien in mei in de vollegrond. Van de uitbundig groeiende bladeren heb ik al een foto laten zien, maar eigenlijk heb je daar niet zoveel aan. Vanaf oktober tot eind november kun je de penwortels oogsten. Voorzichtig met een spitriek haalde ik de wortels boven de grond. Het is belangrijk om het loof aan de wortels een paar dagen de tijd te geven om af te sterven. Op deze manier halen de wortels de laatste restjes voedingsstoffen uit het blad.

Omdat er veel regen voorspeld werd, legde ik de witlof in de droge kas. 

Daarna moeten de wortels behandeld worden.

Met een mesje schraapte ik opgedroogde aarde eraf. De penwortels kortte ik iets in, tot ze allemaal ongeveer dezelfde lengte hebben.

En het belangrijkste:  snijd het loof weg op 3 tot 4 cm van de  wortel. Snijd je korter dan kun je de groeipunt raken en dan krijg je geen witlofkropjes, maar een soort witlofrozetjes die uit losse blaadjes bestaan. Laat je het blad langer dan 5 cm zitten, ook dan krijg je geen compacte kroppen, maar een losbladige krop... Dus dit let wel nauw.

 

Als je je aan al die voorwaarden hebt gehouden, komt de echte witlofteelt. 

Je kuilt de witlofwortels in of je zet ze op zand of op een bak met water in het donker....

Ik groef een langwerpige kuil in de kas en Eef hielp dapper mee. Wat vindt ze het heerlijk om te graven!

Daarna zette ik de witlofwortels strak tegen elkaar aan op een rijtje.

Je kunt meerdere rijtjes wortels voor elkaar zetten.

Ik had helaas niet zoveel wortels en met één rijtje was het wel op. Maar als ik goed gerekend heb, 

heb ik net witlof genoeg voor twee maaltjes.  

Dek de wortels weer af met aarde eventueel vermengd met zand om de grond wat luchtiger te maken.

Dek de wortels af met een laag van 10 cm. Je kunt hier ook een mulchlaag van bladeren gebruiken 

of een laag stro als extra isolatie. Wil je de witlof later oogsten, dan kun je 

de afdeklaag dikker maken tot wel 30 cm. Tot slot dek je de wortelberg af met een stuk plastic. 

Ik gebruikte een opengeknipte vuilniszak. 

Zo worden de wortels niet te koud of te nat en het isoleert goed.

Na zo'n drie tot vier weken, net voor de kerst, ga ik kijken of de witlof gegroeid is 

en of we er van kunnen eten.

Ik ben heel benieuwd! Duim je mee?!

Zaaien

Zaaien kan echt niet meer in november.... toch?

Tja.... die tijd lijkt voorbij, hoewel ik op de website Diana's mooie moestuin lees dat je in de kas wortelen kunt zaaien. Misschien ga ik het nog proberen.

En knoflook kun je planten. Volgens de echte, tradionele moestuinders moet het op 10 oktober (10-10-10) maar ik spaarde wat uitgelopen knoflookteentjes op en plantte er een stuk of wat uit.  Maar dat is niet echt zaaien, hè?!

Wat zeker weten kan is het zaaien van tuinkers of alfalfa of andere spruitgroente. 

En je hebt er niet eens een tuin voor nodig.  

Gewoon in een bakje op je aanrecht.

Het groeit snel:  na drie dagen en regelmatig water geven, kun je al wat oogsten.

Het voorziet je lichaam in deze koude en donkere tijd van de broodnodige

vitamine en energie. Er zit namelijk heel wat energie in zo'n plantje in de groei.

Doe een plukje op of bij je brood, je wrap, door een salade en elke andere maaltijd en blijf gezond!

Volgende keer meer over wintergroentes en natuurlijk houd ik je op de hoogte

van mijn witlofavontuur!

Mijn moestuin (47 & 48)

Om maar met de deur in huis te vallen:  ik heb weer eens iets bijzonders gedaan, afgelopen week!! Ik was met gereedschap en een boomstam in de weer. Vervolgens heb ik twee boomstammen 'geplant' op de schaduwrijke plek onder de vijgenboom.  Boomstammen planten?? Ja, afgekapte, 'dode' boomstammen......
En erin zit deuvelbroed.... klinkt een beetje creepy, maar het heeft te maken met paddenstoelen.  Voordat ik er te veel over verklap...... Een blog hierover verschijnt binnenkort.  Maar het is ècht heel leuk!!!

Een paar foto's als sneak preview,

de rest volgt.....

Bizar, ik heb vorige week nog de laatste tropische groentes geoogst uit de kas. Eerlijk gezegd was ik ze een beetje vergeten. En het is toch ècht geen verwarmde kas.......  

De mini-aubergines (ja de plant gaat nu toch dood) en de Spaanse pepers geoogst.  Lekkerrr.

De pepers vries ik trouwens in, kun je prima doen en voor gebruik haal je het gewenste aantal pepers eruit.  De zaadlijsten zijn van de bevroren peper makkelijk te verwijderen.

Is 't ie eenmaal ontdooid, dan wordt het wat moeilijker. Ach...... houd je van pit? Dan snijd je ze gewoon mee..... er is geen wet die zegt dat je de pitjes en zaadlijsten moet verwijderen....

Geef bij het eten er dan wat 'te blussen' bij. Brood of rijst zijn ideaal. Suiker helpt ook, maar drink nooit water!!

Ik oogstte de eerste aardperen! Op deze foto kun je goed zien, hoe vers ik het op mijn bord wil hebben. Het is deze weken rond vijf uur al donker, maar ik moest ze rond die tijd nog gaan oogsten.

Gelukkig had ik een 'zaklamp' bij me........ ;)

Hier is een wel heel grote aardpeer, met verschillende aan elkaar vastgegroeide knolvertakkingen. Ondergronds groeit de aardpeer of topinamboer of Jerusalem artisjok flink door. Omdat ik ook erg veel kleine knolletjes vond, denk ik dat ik de rest van de aardperen nog even laat zitten. Tot eind februari kunnen ze nog prima  geoogst worden.

Oh ja, ik at ze in mijn lievelingsgerecht: gegratineerde aardperen.  Klik hier voor het recept.

Verder groeit de rucola gestaag in mijn kas. Wonderlijk! Ik kan het vast gaan oogsten, komende week....

De tijd van verse munt thee is alweer geweest..... helaas!

Gelukkig heb ik nog wat colakruid op het moestuindak van het kippenhok groeien.  Lekker hoor! Af en toe een vers kopje colathee ;)

Het heeft ook al een paar keer flink gevroren.

Is de boerenkool geen decoratieve plant zo?! In een nette border zal hij niet misstaan!

En na de vorst smaakt 't ie nog lekkerder!

Ik oogst de bladeren van onder af. Elke keer bij verschillende planten. Zo  kan de 'kroon' doorgroeien en heb ik langer boerenkool om te oogsten.

Ik heb een mooie rij bloemkoolplanten staan, maar ik weet nog steeds niet of het nu winterbloemkool is of niet.

Het is natuurlijk belangrijk bij het zaaien van planten om te weten wanneer ze geoogst kunnen worden. Dan weet je tenminste ook wannéér je ze moet zaaien.

Ik vrees dat ik er vanzelf achter ga komen.

Ik vind de bladeren van de bloemkool verdacht slap gaan hangen..... :(

Met de komst van de vorst is het ook tijd om kwetsbare boompjes en struiken te beschermen tegen de kou. Maar  wanneer hebben planten nu echt bescherming nodig? Tegenwoordig wordt in de media een beetje nachtvorst al snel breed uitgemeten, als: “winterkoude komt eraan!”. Nachtvorst is echter een doodnormaal verschijnsel. Vaak daalt de temperatuur niet lager dan -5 graden Celsius. Een temperatuur waar bijna geen enkele plant zich ook maar iets van aantrekt.

Er is een verschil  tussen nachtvorst en 'echte' vorst. Vorst die niet alleen in de nacht maar ook overdag aanhoudt. Bij 'echte' vorst  raakt de bovengrond bevroren en kan het matig tot streng gaan vriezen. Zeker in combinatie met sneeuw. Bij matige vorst liggen de temperaturen tussen de -5 en -10 graden Celsius. Bij strenge vorst liggen de temperaturen tussen de -10 en -15 graden Celsius. Vaak wordt er dan gesproken over een vorstperiode. Extreem zijn de zogenaamde koudegolven waarbij de temperatuur gedurende minimaal 5 dagen niet boven nul komt en het in de nachten streng vriest. Het zijn deze temperaturen die sommige planten de das om kunnen doen.

De mate waarin planten zijn bestand tegen koude wordt winterhardheid genoemd. Dit is afhankelijk van de soort en soms ook leeftijd van een plant. Waar de plant groeit is een derde erg belangrijke factor. Zet planten die van zichzelf gevoelig zijn voor vorst daarom eerder op een beschutte plek in de tuin, dan op een open, winderige plaats.
Planten in pot lopen bovendien een groter risico op vorstschade dan planten in de volle grond. De wortel van de plant-in-pot bevindt zich boven de grond. Het risico op bevriezing is daardoor aanzienlijk groter. Zelfs winterharde planten kunnen in een pot dood vriezen of schade oplopen. Wortels van planten in de volle grond zijn goed beschermd. Meestal bevriest alleen de bovenlaag en blijven diepere wortels gevrijwaard van vorst.

Planten en boompjes kun je ook op een natuurlijke manier beschermen tegen de kou. In de eerste plaats is het altijd beter om je tuin pas in maart op te schonen. Dus heb je je tuin nog niet 'winterklaar'? Geeft niet.......  Verdorde planten en afgevallen blad zorgen voor een natuurlijke bescherming van de bodem.
Soms is het nodig om over de grond nog een extra beschermlaag aan te brengen van blad, compost of bijvoorbeeld houtsnippers. Deze methode heet officieel mulchen.
Met matige vorst is er in mijn tuin wel eens een eucalyptus boom en een laurierboompje doodgevroren..... en ook mijn olijfboompje. Zonde natuurlijk!

Maar ik ben voorbereid en heb een voorraad noppenfolie bewaard. Dit wikkel ik om de stam van het kwetsbare boompje. Dit gaat niet over de blaadjes en de top heen, want folie laat geen licht en lucht door.... dan zou het boompje stikken. De stam en wortels beschermen is het beste!

Mijn  laurierboompje en nieuwe olijfboompje pak ik goed in.

Voor olijven is een temperatuur van -8 graden Celsius het minimum.

Ik doe weer wat aarde en blaadjes rondom het noppenfolie op de grond.
Heb je geen plastic noppenfolie, het kan ook heel goed met een (fleece)deken.
Je kunt ook winterbeschermingshoezen of thermohoezen kopen, vanaf vijf euro per stuk.

Onze vijgenboom is zich hier zo thuis gaan voelen, dat ik haar niet hoef in te pakken. De boom is al zo'n elf jaar oud en staat op een beschutte plek in de tuin.....

En..... met vooral winterkost op het menu (en mandarijntjes op de fruitschaal die niet zoveel vitamines bevatten) is het goed jezelf een extra boost te gunnen door verse kiemgroente op je menu te zetten.

De bekendste kiemgroentes zijn: alfalfa en taugé.
Maar je kunt ook radijs- of broccoli kiemen eten.
Doordat de kleine plantjes in de groei zijn, zitten ze vol groei- en levenskracht.
Dit merk je in je voeding: het geeft energie.

Ik heb een eenvoudig kweekbakje waar het zaad in het middelste bakje zit. Watergeven, wat je twee tot drie keer per dag doet, zorgt voor het ontkiemen van het zaad. Maar door de gaatjes loopt het water gelijk door, je spoelt de zaadjes als het ware.

 

Hier zie je het begin van kieming. Sommige zaadjes krijgen al kleine worteltjes........

En hier zie je het zaad na een dag of vijf. Er kan al voorzichtig geoogst worden.

Ik zou zeggen: gun jezelf wat extra groente.

Lekker op een boterham of beschuitje, door de salade of gewoon een plukje als garnering op de rand van je bord (wèl opeten dan!!)

 

Zó kun je zelfs midden in de winter nog zaaien.

Tot de volgende keer!