donderdag 13 juli 2023

Smoothie met zwarte bessen

 Zo'n vier kilo zwarte bessen stonden vanmorgen klaar in de keuken om verwerkt te worden.
 Gistermiddag vers geplukt! Niet allemaal door mij, hoor. Oh nee, daar heb ik hulptroepen 
voor ingeschakeld... geweldige hulp!  Wat zal ik eens doen met al die zwarte bessen?
Sap maken is super easy met de sappan. Ik kieper de gewassen bessen- met-steeltje-en-al
 zó in de pan en na drie kwartier laat ik het sap met het kraantje in de fles lopen. 
Maar ik had ook drie bakjes bessen die al netjes gerist waren: dat scheelt me veel werk.
Deze ga ik gebruiken in jam of gebak.

De besjes keken me vanuit het vergiet verleidelijk aan. Ze weten zelf heel goed 
hóe gezond ze zijn! Onze eigen Hollandse zwarte bes is  namelijk een superfood. 
Niet alles wat van ver komt is perse beter of gezonder.
Ik besloot een fruitsmoothie met zwarte bes te maken!
En dát blijkt een geweldig drankje. Ik voelde me verzadigd en energiek!

De zwarte bes [Ribes nigrum] stond in de 17e eeuw bekend als levenselixer: als je er
 elke dag wat van at of dronk, behield je je eeuwige jeugd.
Wat er in de zwarte bes zit?
Vitamine C, vitamine E, vier B-vitamines, mineralen als Calcium, Magnesium, Kalium,
 Fosfor, IJzer en verder Polyfenolen en veel antioxidanten. 

En dát supergezonde besje groeit gewoon in overvloed in mijn moestuin?!
Trouwens, niet alleen de vrucht, maar ook de bloem(knoppen) en het blad zijn bruikbaar.
De Ribes Nigrum werd vroeger door artsen als medicinale plant gebruikt. 
Helpend bij reumaklachten, het zuivert de lever en nieren, stimuleert de alvleesklier en 
geeft mensen met astma meer lucht.
Een kompres met zwarte bessen werd gebruikt bij eczeem, netelroos, abcessen en
 andere huidziekten. Zwarte bessensap is goed tegen ontstekingen in het spijsverteringskanaal.

Al met al een inheemse superbes! Helaas vind je geen bakje verse zwarte bessen in de supermarkt. 
Ze is verdreven door de blauwe bes. Soms zijn ze in gedroogde vorm  te koop bij reformzaken 
en anders zit er niks anders op en moet je je eigen struik kopen.
Dit laatste is sowieso een aanrader! 
En dát ben je zeker met me eens als je deze smoothie hebt geproefd!


Smoothie met zwarte bessen

     voor 2 glazen

Ingrediënten:
  • 4 perssinaasappels 
  • 150 g verse zwarte bessen
  • 1 overrijpe banaan


Hoe maak ik het klaar:
Leg de avond ervoor een overrijpe banaan in de vriezer. Zoet en smaakvol,  koud en romig past dit in elke smoothie. Ik heb altijd wat bevroren bananen op voorraad.

Was de zwarte bessen en verwijder de steeltjes.
Pers de sinaasappels uit tot je 250 ml sap hebt.

Doe dit in een hoge kom en voeg de schoongemaakte en gewassen zwarte bessen toe.
Mix met de staafmixer fijn.
Snij de banaan in stukjes en  voeg deze toe.
Mix net zo lang tot een romige, mooi donkerrode smoothie is verkregen.
Je blijft wat velletjes van de bes zien en proeven, maar dat is
 niet storend en het geeft vezels aan je smoothie.
Serveer meteen en geniet ervan!




Tips en variatie:
  • doe er een theelepel kaneel bij voor een verrassende twist
  • voeg een theelepel vloeibare, goede honing van de imker toe; niet nodig voor de zoetheid ;)
  • ook klaar te maken met bevroren bessen; geniet er het jaarrond van





dinsdag 11 juli 2023

Mijn moestuin in juni


 Juni, de maand waarin alles kan!
Oogsten, zaaien, planten, snoeien, watergeven en.... had ik oogsten al genoemd?
Deze keer ga ik jullie een beetje jaloers maken met mijn oogstfoto's.
Ik heb er lang op moeten wachten, het weer werkte niet echt mee, maar nu is
het dé tijd om dagelijks iets heerlijks klaar te maken, vers vanuit de moestuin.
En dat is het ultieme moestuingeluk: zó aan de plant en vervolgens 
rechtstreeks - in een oog- en tongstrelend gerecht - op je bord!

Waar je verder over kunt lezen?  Ruilarbeid passend in een deeleconomie, 
een bijzonder  handige gekweekte groente en de schooltuintjes met verdrietig nieuws.


Weerpraatje

Wat wás het in juni droog.... zó droog! Heerlijk om 's avonds lekker lang buiten in de tuin te kunnen zitten en te genieten van zwoele avonden, maar voor de (moes)tuin was het niet zó handig.
Mijn ochtendritueel nog voor het ontbijt, bestond uit een loopje met Eef naar de moestuin, een half uur water geven en weer terug naar huis. 
Ik rekende uit dat ik sommige ochtenden zo'n 
zo'n 130 liter water gaf. Op de moestuin doe ik dat nog ouderwets
met een pomp uit een ondergronds regenwaterreservoir.
Vol trots laat ik mijn kleine spierbal aan mijn intensief sportende tieners
zien... ontstaan door elke ochtend te zwengelen en gieters te tillen.
Daarvoor heb ik geen sportschool nodig ;)
En kijk eens mee hoe ik beloond wordt....
de condensdruppeltjes op de meloenbladeren zetten zich als een stralende
parelketting aan de rand van het mooi gevormde blad.
Elke ochtend opnieuw, speciaal voor mij om ervan te genieten!

En toen juni bijna voorbij was en het overal in Nederland al geregend
had, kwam ook hier in de randstad een bui....
En daar kun je niet tegenaan gieten: heerlijk!



De eerste oogst

Dit jaar heb ik niet heel veel van één groente, maar lekker afwisselend van alles wat.
De raapstelen uit de kas groeien goed. En omdat ik ze elke keer afsnijd, 
heb ik hier zo'n vijf keer van kunnen oogsten!

De koolrabi heeft het zwaar gehad, maar uiteindelijk waren ze daar:
wel twee hele koolrabi's. Die gingen lekker in de risotto klik!

En dit is de eerste paksoi die niet opgegeten is door beestjes
 volgens mij mis ik al zo'n 30(!) paksoiplantjes... maar deze smaakte des te lekkerder

De komkommers doen het fan-tas-tisch dit jaar!
Prachtig plaatje, niet? Ik heb er al zeker zo'n 12 geoogst.
En dan bedenk ik toch stiekem wat een biologische komkommer in de
winkel kost.

Van de peultjes kwam slechts 5% op en wat doe je dan met twee plantjes?
Nou.... gewoon laten groeien en die paar verse peultjes gaan gelijk in een zakje in de vriezer.
Net zo lang tot ik genoeg heb om ze ergens bij te gebruiken.

Vóór de langste dag van het jaar moet de rabarber geoogst worden.
om twee redenen: 
  1. de rabarberstelen gaan meer oxaalzuur bevatten
  2.  de rabarberplant heeft z'n energie nodig om de wortels te versterken.
Natuurlijk moest ik dat zelf eens uitproberen...
en plukte in augustus zo'n anderhalve kilo rabarber om limonade van te maken.
De limonade smaakte prima, daar niet van, maar
het jaar daarop had ik bijna geen rabarber van de planten waar ik van oogstte 
en nu, drie jaar later, heb ik die planten helemaal niet meer.
Terwijl rabarberplanten zeker acht jaar lang goed kunnen groeien op dezelfde plek
zonder dat je er omkijken naar hebt.

Er was dit jaar één klein probleempje bij het oogsten van de rabarber.
Het was de vaste siësta plek van onze Lilly....
Heerlijk verscholen onder de grote bladeren kan ze daar uren doorbrengen...
Want als zij ons niet kan zien, kunnen we haar ook niet zien, is haar kattenlogica.
Toch maar geoogst, de rabarber groeit wel weer aan.
En wat te doen met die 2 kilo rabarber die ik oogstte?
Ik maakte mijn eerste jam van dit jaar klik! met vlierbloesem en gember
en ik vroor rabarber in.... zó kan ik er tóch later in het jaar van genieten.


Uien....

Al geef ik de hele tuin water wanneer het droog is, de aardappels en uien sla ik over. Die halen hun water altijd wel uit de grond.... dacht ik ook dit jaar.
Maar daar had ik het mis...
en ik was er ook net te laat bij....
Ze begon te bloeien! Elk jaar schieten er wel een paar uistengels door,
maar dit jaar zijn het er wel veertig als het niet meer is.
Ik haal de bloemstengels eruit, ook al zijn ze prachtig gevormd.
Ik wil geen zaad, ik wil uien!!

Maar een grote ui zal het niet meer worden! Ik hoop dat ik ze nog 
kan oogsten...
Wat ik in ieder geval elk jaar altijd oogst zijn de uistengels:
bosui of lenteui!! Ik was de stengels, snijd ze in ringetjes en vries ze in.
Zó heb ik het hele jaar door verse bosui voorhanden. Klik!



Van ruilen komt géén huilen!

Sinds begin dit jaar help ik met het geven van taalles aan mensen die hier als vluchteling 
zijn komen wonen. Fantastisch werk niet alleen omdat ik van taal houdt, maar ook omdat ik van mensen houd. 
Graag geef ik hen, die alles hebben moeten verlaten en de meest vreselijke dingen hebben gezien en meegemaakt, een warm onthaal en hulp in hun 'nieuwe' land.
Werken mogen ze nog niet, helpen met klusjes wel.
En dus kwamen er vier mannen een ochtend op mijn verwaarloosde moestuin helpen.
Onkruid wieden, de braam snoeien en nog meer onkruid wieden.
Eén van hen was boer, maar ook de journalist en de fysiotherapeut
staken hun handen uit de mouwen in mijn tuin.
Is dit geen mooie ruil?!
Volgens mij is dit een win-win situatie :)


Yet to come


Het raadsel in mijn vorige moestuinblog over dit lichtgroene plantje

 
met  het fijne blad, is opgelost. Het zijn linzen. 
Ze groeien goed en ik ben benieuwd hoe en wanneer ik kan oogsten.

In het kader hiervan besloot ik om ook te gaan experimenteren met andere
droogbonen die ik in mijn keukenkastje had liggen.
Ook uitproberen?
Neem hiervoor altijd biologische bonen (zaden) want die zijn onbehandeld.
En ja hoor.... na wat water geven, kwamen de eerste bonen gewoon op!
Dit jaar is mijn experiment met 
borlotti bonen en zwarte ogenbonen.
Deze bonen komen oorspronkelijk uit Italië en Afrika, 
maar met deze warme zomer komen ze vanaf nu ook uit Nederland.
Super leuk, toch?!

En over bonen gesproken: de eerste kapucijners komen eraan....
hoewel de vogels alles uit de kast trekken om er eerder van te kunnen eten.
Ik heb al twee peultjes geoogst!
Yet to come....



Schooltuintjes

Wat waren de lessen in juni veelzijdig en leuk in de schooltuin.
Allereerst moest er natuurlijk water gegeven worden...
En ook daar valt les over te geven....

Kinderen hebben gezaaid
En geplant
En natuurlijk moesten hun tuintjes onkruidvrij gemaakt worden.
Maar ook maakten we kruidenboter
En dronken we thee van zelfgeplukte citroenmelisse
En bakten we taartjes van rabarber:
rabarbersticks! Smakelijk eten!
Wat waren het leuke lessen.

Maar.... er is een tijd van komen en van gaan.
Omdat ik met mijn andere werk ga uitbreiden en een studie ga volgen,
 ga ik stoppen met het geven van tuinlessen.
Niet omdat ik het na 7 jaar op deze school niet meer leuk vindt....
Nee, ik ga weg op een hoogtepunt.
En ik kreeg een fantastisch afscheid met prachtige cadeaus.
Ik weet zeker dat ik deze tuinlessen op school ga missen.
Maar het is tijd voor wat nieuws.


Bijzonder gekweekt ras


Na jaren van experimenteren, ervaring opdoen en doorkweken, is het me dan ei-de-lijk gelukt!
Ik heb een nieuw soort komkommer ontwikkeld. Is dat niet geweldig?!!
Het is de multifunctionele haakkommer!
Hij kan overal aanhaken!
Praktisch...
en oh, zo handig!

En dat niet alleen, ze is ook smaakvol, dorstlessend en gezond!!

Als afsluiting deze ode aan de haakkommer!


Leuk dat je meelas en tot de volgende keer!

maandag 3 juli 2023

Lavendelsuiker

 Jippie! Dit jaar heb ik bloeiende lavendel uit eigen tuin. Niet dat dit me andere jaren 
verhinderde om met lavendel aan de slag te gaan... er bloeit genoeg bij anderen in de tuin
en als je het vraagt, mag je vaak wat plukken.
Want ik weet niet wat het is, maar mijn handen gaan  - net als mijn neus - kriebelen 
wanneer  ik bloeiende lavendel zie. Ik wil er iets mee....
Zo heb ik al eens lavendelsiroop, lavendel fruitwater en nachtcrème met lavendel gemaakt.
Want lavendel is lekker veelzijdig.... ze ontspant, kalmeert en is óók eetbaar!

Vandaag maakte ik easy peasy lavendelsuiker.
Ze moet nog even staan zodat de smaak goed  in kan trekken, maar daarna ga ik er
 overheerlijke dingen mee doen, zoals:
 een lavendelcake bakken, of lavendelkoekjes maken.
Het lijkt me ook lekker in ijs, thee of kwark....
Je leest er dit seizoen nog meer over ;)


Lavendelsuiker

Ingrediënten:

  • 200 g biologische riet of kristalsuiker
  • 5  lavendelbloemen
      eventueel
  • notenhakselaar bij mixer

Hoe maak ik het klaar:
Het is eigenlijk te simpel om een recept te noemen, maar té leuk om hier niet te delen.
Pluk de lavendelbloempjes het liefst op een droge, zonnige ochtend, dan is de geur het sterkst.
Ris de verse lavendelbloempjes van hun steeltjes. Doe de suiker in een potje en de bloempjes erbij.
Roer door en laat met een deksel op de pot zo'n drie tot vier weken staan zodat de lavendelgeur zich goed mengt met de suiker. 
Je kunt de suiker samen met de lavendelbloempjes ook fijnmalen 
in een hakmolentje. Doordat de bloempjes kneuzen geven ze hun aroma sneller en beter af. 
Je kunt de suiker na een week al gebruiken.

Ik vind het nu al sterk geuren en ben benieuwd wat het effect is als ik het ga gebruiken.
Maak ook een potje lavendelsuiker zodat je straks mee kunt bakken.

De zomer is nog lang en de lavendel bloeit net.
Wat doe jij zoal - naast ervan genieten - met lavendel?!

donderdag 29 juni 2023

Vlier-de-luxe-zalf

 Iets om elk jaar naar uit te kijken.... de bloeiende vlier!
Ze bloeit vanaf eind april tot eind juni en ook nu zie je nog een enkel bloeiend 
bloemschermpje hangen. Ik had beloofd een bijzonder vlierbloesemrecept te delen
 en dát is dit zeker geworden: vlierbloesemzalf!  
En geen 'gewone' zalf, maar een luxe, heerlijk smeerbare zalf met de
 krachtige, gezonde eigenschappen van de vlier, gevangen in een potje!

Misschien heb je - net als ik - al wat vlierbloesem geplukt om te drogen voor thee.
Vlierbloesemthee is weerstandsverhogend en ideaal in de winter.
Dit jaar gebruik ik de gedroogde vlierbloesem ook om er zalf van te maken.
Vorig jaar mislukte mijn eerste poging jammerlijk en kon ik dure olie weggooien...
Maar dit jaar is het me wel gelukt om een prachtige zalf te maken!

De hele vlier is geneeskrachtig en staat bekend om haar gezondheidsondersteunende eigenschappen:
 van bast tot bes, van bloesem tot wortel....   Je kunt de vlier niet alleen inwendig gebruiken, 
maar ook uitwendig!
De vlier bevat zelfs speciale eigenschappen die helpend en goed voor de huid zijn.
Ik zet de goede eigenschappen voor je op een rijtje.
Vlierbloesem werkt:
  • verzachtend
  • ontsmettend
  • zuiverend
  • verheldert je teint 
  • vervaagt sproeten 
  • als een goede antioxidant
Hierdoor is ze geschikt om te gebruiken bij kleine wondjes, gebarsten, schrale huid, infecties van de huid, bij droge voeten, kloven, eelt en bij schaafwondjes. Ook is ze te gebruiken als aftersun....
Lekker smeren deze zomer dus!

Ben jij benieuwd wat vlierbloesemzalf is en voor jou kan betekenen?
Of wil je gewoon eens een nieuwe, geurige zalf uitproberen?
Dát kan!



Vlier-de-luxe-zalf

     voor 3 zalfpotjes

Ingrediënten:
  • 12 tot 15 vlierbloesemschermen
  • potje van 350 ml
  • 125 ml amandelolie of druivenpitolie
  • 175 ml zonnebloemolie
  • 37,5 g bijenwas
  • 10 druppels vitamine E-olie
      optioneel
  • 8 druppels etherische lavendelolie


Hoe maak ik het klaar:
Deze zalf maak ik in vier fases. Hoewel het niet veel werk kost, moet je er zo'n vier tot vijf weken voor uittrekken. 

1. We beginnen bij het begin: pluk de vlierbloesemschermen op een zonnige ochtend op ooghoogte  en niet langs een drukke autoweg. Pluk van verschillende bomen en neem meer dan genoeg, liever te veel dan te weinig. Vlierbloesem is zo veelzijdig in gebruik.

2. Tweede fase: droog de bloemen! In deze tijd van het jaar kan dat prima 'aan de lucht'. Hang ze over een draadje wat je in de keuken of onder een afdak spant. Na drie tot vier dagen is de vlierbloesem voldoende ingedroogd. Ze moet 'knisperig' droog aanvoelen. 
Je kunt ze ook drogen in een voedseldroger. Zet deze dan niet hoger dan 35 graden.
De hoeveelheid vlierbloesem die je straks nodig hebt, is afhankelijk van de grootte van je potje. 
Heb je teveel vlierbloesem gedroogd, bewaar deze dan in een afgesloten pot als thee.

3. Fase drie: macereren.
Hier heb ik al vaker over geschreven. Kort gezegd betekent macereren dat de inhoudsstoffen 
van de bloem of plant die je gebruikt in de olie trekken. Zorg bij de vlierbloesem 
dat ook het gele stuifmeel meegaat. 
In het potje wat ik gebruik, passen twaalf tot vijftien gedroogde vlierbloesemschermen,
een beetje aangedrukt.
Overgiet de bloemen met de olie...
Om te macereren gebruik ik een mengsel van amandel-  en zonnebloemolie.
Zie onderaan dit artikel uitleg over de verschillende soorten oliën.*
 Je kunt één soort olie gebruiken of een andere verhouding nemen.
Zorg dat alle bloemen onder staan.
Sluit het potje niet af. Leg er tegen stof en vliegjes een luchtdoorlatend lapje stof op. 
Zet het potje op een zonnige plek, bijvoorbeeld de vensterbank en laat het daar 3 tot 4 weken
 macereren. De lipofiele (in vet oplosbare) inhoudsstoffen van de vlierbloesem trekken in de olie.
Dit is de langzame of koude vorm van macereren: goedkoop, klimaatneutraal en makkelijk!

Ik weet inmiddels wat ik vorig jaar fout deed.
Ik gebruikte verse vlierbloesem.....
en ik sloot het potje af.

Olie is een voedingsbodem voor schimmels en in combinatie van verse (dus vochthoudende) 
bloemen in een afgesloten pot, werd het één groot schimmelfestijn.
Toen ik het potje na drie weken opende, stonk het verschrikkelijk. 
Zonde om weg te gooien, maar ja... gebruiken kon ook niet meer. 
Twijfelend liet ik het staan, tot manlief me hielp en het hele stinkende drabje 
weg kieperde toen ik niet keek.....


4. Fase vier: de zalf bereiden.
Voor de zalf hebben we het oliemaceraat nodig en bijenwas.
Zó simpel is het maken van zalf eigenlijk!
Bijenwas is een zuiver en eetbaar natuurproduct wat kleine deeltjes stuifmeel,
propolis en honing kan bevatten waardoor ze antibacteriële, schimmelwerende en antioxidante eigenschappen bezit. 
Bijenwas geeft aan crèmes, zalf en balsems zijn stevigheid.

Giet de olie door een zeef met kaasdoek.
De gedroogde vlierbloesem kun je weggooien.
Let op! Het gele stuifmeel van de vlierbloesem zakt naar beneden.
Probeer dit  mee te krijgen.

Weeg nauwkeurig de hoeveelheid olie die je hebt verkregen, af.
Neem op 8 delen olie 1 deel bijenwas, met de verhouding 8 : 1 dus.
Ik gebruik mijn eigen bijenwasblokjes die ik voor gebruik rasp.
Je kunt ook bijenwaspastilles online kopen.

Verhit de vlierbloesemolie au-bain-marie en voeg de bijenwas toe.
Roer af en toe tot de bijenwas gesmolten is.
Zet ondertussen zalfpotjes klaar. Zorg dat ze grondig schoon zijn,
spoel ze eventueel nog even om met kokend water en droog goed na.
Laat de vloeibare zalf een beetje afkoelen.
Voeg 10 druppels vitamine E olie toe, je mag dit ook weglaten.
Schenk de zalf in de potjes en laat stollen.
Draai de deksels op de potjes en bewaar ze op kamertemperatuur, maar niet in direct zonlicht.
Wanneer je schoon werkt is deze zalf ongeveer negen maanden tot een jaar houdbaar.
Om de houdbaarheid van de zalf te verlengen, kun je elke keer een houten spateltje
gebruiken in plaats van je vingers.

Deze zalf met de fijne eigenschappen van de vlierbloesem
ga ik als dag- en nachtcrème gebruiken.
Bij twee potjes voeg ik als extra een paar druppels 
etherische lavendelolie toe, kalmerend en ontspannend.


Gisteren had ik last van een kloof in mijn voet.
Ik smeerde er wat vlierbloesemzalf op en daarna had ik nergens meer last van.
Het is echt een heerlijk smeerbare zalf die goed in de huid trekt.


Welke olie je het best kunt gebruiken 
Dit ligt aan je persoonlijke voorkeur en waarvoor je de zalf wilt gebruiken.
Bij het blog over calendula olie klik vind je meer informatie over verschillende oliën. 
Hier een kort overzichtje van genoemde oliën

Amandelolie is voedend en met name geschikt voor een droge of jeukende huid. Na het opbrengen blijft de huid enigszins vettig aanvoelen. Niet geschikt voor mensen met een notenallergie.

Druivenpitolie trekt snel in je huid waarbij er geen vettig laagje achterblijft, het verstopt de poriën niet en is geschikt voor mensen met een gevoelige huid. Het vervaagt en vermindert vlekjes en versterkt de huid

Zonnebloemolie ondanks de prijsstijgingen nog steeds de goedkoopste olie, trekt langzaam in de huid en laat geen vettige laag na. Verzacht de huid na het zonnen en helpt bij blauwe plekken

Vitamine E olie ondersteunt het herstellend en elastisch vermogen van de huid en is een waardevolle
 toevoeging bij elke zalf.  Het kan direct op de huid worden aangebracht


Super blij dat ik een paar potjes vlier-de-luxe-zalf op voorraad heb.
Lang leve de Vlier!!