Mijn moestuin (mei 1)

Yeah! Jippie! Misschien heb je het gemerkt òf niet, maar de IJsheiligen zijn geweest!
Op 11 mei kwam Mamertus, 12 mei Pancratius,  vervolgens Servatius en op 14 mei was het de beurt aan Bonifatius. Vergeet deze namen gerust, het zijn maar de naamdagen die 'gevierd' worden. Maar voor de moestuinder is het belangrijk. Want na IJsheiligen komt er geen nachtvorst meer. Nou ja, dat gaat niet altijd helemaal op, maar toch wordt deze tijd als grens aangehouden.

Daarna kunnen planten, die gevoelig zijn voor kou - zoals courgette, tomaat, pompoen en bonen - naar buiten.
Vandaar: Yes!
Al het voorwerk van zaaien, verspenen, harden, overplanten komt op mijn vensterbank aan z'n eind.

Het werd daar ook wel erg vol. De gordijnen gingen nooit dicht, grond en water liepen regelmatig uit de potjes.....  Tijd voor orde en netheid op mijn vensterbank ;).

Planten die erg van warmte houden, plant ik in de kas. In mijn kas bij huis is de spinazie en rucola inmiddels echt uitgegroeid........ Een beetje extra compost door de grond heen werken en daar kunnen dan mooi de rode pepers, aubergine en tomaat staan.

Die paar kropjes sla, zijn bijna klaar om te oogsten.

En al die tomatenplanten in veel te kleine potjes,  kunnen eindelijk hun wortels uitslaan in de volle grond.

Hoewel ik ook tomaten gewoon buiten in de volle grond zet, zonder afdakje èn een paar planten op het balkon.

Er zijn ietwat teveel tomatenplanten opgekomen..... hi hi.

Maar sowieso verspreid ik de planten graag over verschillende plekken. 

De tomaat is familie van de aardappel en behoort tot de nachtschade-achtigen.

De kans op Phytophthora infestans, oftewel de aardappel- of tomatenziekte is elk jaar aanwezig. Dit is een schimmelziekte die  binnen no time alle planten aantast en de oogst vernietigt. Tenminste...... op díe bepaalde plek! Vandaar mijn strategisch  plan om de planten te verspreiden. Natuurlijk kun je nog veel meer doen om de ziekte te vóórkomen, maar daarover in juni meer. Tomatenplanten die buiten staan, zijn kwetsbaarder, want ze kunnen niet goed tegen regen en grote temperatuurschommelingen. Maar dat is het risico van de moestuinder en het is elk jaar weer anders..... we zullen zien.  

In mijn kas op de moestuin, staan de verschillende slasoorten er mooi bij.

Binnen één tot twee weken zijn die te oogsten.

Hier kunnen al gerust pepertjes tussen geplant worden.

Zó maak ik optimaal gebruik van de beschikbare ruimte.

In deze kas ga ik dit jaar ook de kouseband zaaien en planten.

Hier schijnt de zon altijd volop binnen en dit wordt zo mogelijk nog warmer dan in mijn andere kas.

Alle andere groentes kunnen gewoon de volle grond in, de moestuin in.
Heerlijke tuindagen breken aan!
En héél veel werk.....

Hier de vóór foto

En na hard werken, op de warmste dag in mei, de ná foto.

De bamboe bonenstokken staan weer overeind, waarbij ik creatief met touw was.

Bovenop de twee stokken een dwarsstok voor de stevigheid.

Rondom elke stok heb ik vijf sperzieboontjes de grond in geduwd. De voorste boontjes blijven heel dun  (haricot verts?) de achterste groeien in 'gewoon' formaat sperzieboon, als het goed gaat.

Vorig jaar kwamen er sowieso niet veel bonen op doordat ik courgette te dicht bij had geplant.

En ook door vogelvraat, daar moet ik nog maatregelen tegen nemen.

Elk jaar denk ik weer: dit jaar doe ik het anders. Maar zoveel tuinders, zoveel meningen.

Sommigen zeggen: je moet de bonen voortrekken (binnenshuis voorzaaien), anderen zeggen, je moet de bonen voorweken (een nacht in water laten staan, voordat je ze zaait) en weer anderen zeggen dat je ze juist helemaal geen water moet geven, anders gaan ze rotten.

Ik volgde het advies van mijn vader maar op en gaf geen water.

En omdat ik er de tijd niet voor nam om de bonen voor te zaaien, gaan ze, net als vorig jaar, gewoon gelijk de grond in.

Het is weer spannend hoe het dit jaar gaat.....

Tussen de bonenstokken kun je gemakkelijk nog smalle of snel klaar groente zaaien of planten.

Andijvie en sla zijn goede buren voor bonen.

Uien juist niet!

Op dit principe van combinatieteelt, kom ik in een volgend blog terug.

Al dat harde werken, begint letterlijk al zijn vruchten af te werpen.

Want begin mei is er al van alles te oogsten uit de moestuin.

In mijn moestuin op pootjes groeit alles prima:  met dat fijne, lichtgroene blad links, is kervel.

De bladeren van de kervelplant hebben een heerlijke anijsachtige, zoete geur. Kervel smaakt fris en een beetje peperachtig en in gerechten onderstreept het vooral de smaak van andere ingrediënten. Het combineert lekker met andere fijne kruiden zoals peterselie, selderieblad en basilicum. Ik heb het al in mijn tuinkruidenrisotto gegeten en het is lekker in een lichte voorjaarssoep. Door de mooie blaadjes, is het ook decoratief te gebruiken op een boterhammetje mét......

Daarnaast groeit

radijs!!

Lekker en veelzijdig te gebruiken in de keuken.

Die eerste verse radijsjes smaken zó zacht en knapperig. Heerlijk!

Vanavond at ik het  in een stamppotje.

Tussen het groene onkruid oogst ik de eerste spinazieblaadjes van de volle grond en tegelijk de laatste spinazieblaadjes uit mijn kas. Net genoeg voor in een lekkere pastasalade.

Al het prachtig groene onkruid hier, is trouwens niets anders dan vogelmuur.

Afgelopen weekend belandde ik in een luxe restaurant - helaas niet in de buurt - waar we enorm gastvrij werden onthaald en culinair verwend.

Een creatieve kok zwaaide de scepter in de keuken en we genoten van verassingsmenu's.

Vooraf nam ik een verse salade met seizoensgroente en raad eens wat er op mijn bord lag?

Niet zómaar allerlei verse groene blaadjes met prachtige paarse en witte bloempjes.....
Naast de dressing van koffiecrème en de rauwe asperges serveerden ze  'vogelmuur'.
Ja, dat onkruid wat op de foto van mijn tuin, weelderig groeit. Geweldig! In zo'n chique restaurant, waar de ober trots alle 'geheime' ingrediënten opnoemt tijdens het serveren, heb ik er een tuin vol van staan. :)
Ik weet nu wat ik kan oogsten.
En ik ga het rigoureus oogsten, zodat ik plaats kan maken voor andere groentes.
Want ja..... dat tuinplan van mij..... dát komt er nooit.
En dat is de reden dat alles nu al erg vol staat en er toch nog veel bij 'moet'.

En ik oogstte de eerste

krop sla.

Met slak, weliswaar, maar er bleef ook nog wat voor ons over.

Sla uit de tuin, zet ik even (zo'n twintig) minuten in zout water.

Door dat zout komen de slakken  en andere beestjes naar boven kruipen.

Daarna is het wassen een fluitje van een cent.

Want ja, ik eet ook mijn sla graag vegetarisch.

Ik oogstte de eerste raapsteeltjes. Pas half april zaaide ik ze, maar het groeit snel en ik eet er nu al  heerlijk van.

Je kunt raapsteeltjes klaar maken zoals spinazie, maar de blaadjes zijn wat grover en hebben een kartelrandje. Ze lijken meer op radijsblaadjes. Ik at er deze week een stamppotje van en ga het morgen combineren met spaghetti en paddenstoelen in roomsaus. Mjamm!

        

Nog steeds krijg ik van alle kanten groenten en zaad.
Zo kreeg ik van mijn lieve dochter een pakje biologisch pompoenzaad voor moederdag. Want de pompoenen die ik heb gezaaid komen niet op :( Maar op de foto hierboven komen ook spontaan dilleplantjes op. Van mijn tuinbuurvrouw, uitgezaaid van vorig jaar: bedankt!
Ook al heb ik dit niet gezaaid, het ruikt zó lekker en groeit zó mooi. Ik besluit dat dit geen onkruid is.

De schooltuintjes

In de schooltuintjes is hard gewerkt, deze week.

Het is elke keer weer een uitdaging om een leuke, boeiende les te maken.

En het kost behoorlijk wat tijd.

Maar de kinderen zijn zó enthousiast en doen zó goed mee!

Daar doe ik het voor!

Na schooltijd liggen de tuintjes er weer rustig maar heel strak bij. Er staat nu in:

• twee aardappels, die de kinderen moesten 'aanaarden' (dus je ziet er niks van)
• een rijtje ui, met sjalotten en knoflook erbij.
• een rijtje slaplantjes; er waren er ook wat verdwenen, dus de kinderen mochten met nieuwe plantjes het rijtje aanvullen zodat er weer in elke bak 5 plantjes staan
• een rijtje radijs, vorige week gezaaid en nu al goed zichtbaar gegroeid
• en twee bloemkoolplanten

Die laatste had ik gekregen van een juf. Past niet helemaal in het tuinplan, maar we gaan het proberen. Ik had een potje met biologische koemestkorrels meegenomen om de bloemkoolplantjes, die al even stonden, een extra boost mee te geven bij het planten.

Wat een grappige reacties kreeg ik van de kinderen bij het ruiken aan deze korrels en zeker toen ze hoorden wat het was. Vervolgens waren ze wel allemaal stoer genoeg om het in hun hand te nemen en te gebruiken bij het planten. Goed zó!

Omdat de klas erg groot is, wordt de groep opgesplitst en komt eerst de ene helft in de tuin en vervolgens de andere helft. De kinderen die later kwamen, hadden prei gezaaid. Want het is leuk als er ook in de winter nog wat in de tuin staat. Ze zaaien dit in de klas voor in de dopjes van een eierdoos.

En ze maakten van twee stokjes, een draadje en twee cd's een vogelverschrikker. Doordat de cd's ronddraaien en zonlicht weerkaatsen, schrikken de vogels en gaan ze (hopelijk) ergens anders heen, in plaats van aan de sla pikken;)

Er is hard en enthousiast gewerkt met een mooi resultaat.

Wat leuk om deze lessen te geven.

Ik moest door een andere tuin lopen om te ontdekken dat de kruisbessen alweer beginnen te groeien.
En ja.....

Ook in mijn tuin groeien ze. Midden juni zullen de eersten rijp zijn om te oogsten.

En ik zie de eerste aardbeitjes komen. Natuurlijk nog niet groot en zeker niet rood, maar het zonnetje gaat daar vast verandering in brengen.
Maar voordat ik aardbeien kan oogsten, moet ik nog wel wat dingen doen om het aardbeienbed goed te verzorgen. Wat ik doe om meer en mooiere aardbeien te krijgen, beschrijf ik in mijn volgende tuinblog.

Heerlijke tuindagen zijn dit in mei. Lekker werken in het zonnetje in groeizaam weer.

Het is wel veel werk, maar......

..... dit is tot juli, want daarna mag je, compleet met hangmat,  genieten in de tuin...... ;)

Energiek en licht voorjaars-weekmenu

Ik geef jullie graag een voorbeeld van een zonnig, licht voorjaarsmenu voor een hele week. Kijk zelf welke recepten je wel en niet uitprobeert. Er is genoeg variatie. Deze maaltijden geven je energie want je oogst en eet de eerste verse groentes uit je tuin, bak of van je balkon. Heb je niets van dit alles? Niet getreurd; het is seizoensgroente, dus in de supermarkt of bij de groenteboer wordt er extra veel van aangeboden, en is de prijs laag.
Zoals je van me gewend bent, is het vegetarisch, niet duur en lekker snel klaar.

Weekmenu Voorjaar

Zondag: Geroerbakte spinazie met quinoa en krenten. Spinazie is een echte voorjaarsgroente, je kunt het vroeg zaaien - ik zaaide al op 2 januari - en zaaien kan ook in een bak. Spinazie zit boordevol vitamines, vooral vitamine A.

Het recept kun je hier vinden.

Maandag: Radijsjesstamppot. Huh? Ken jij radijs alleen als snackgroente, zoals je een tomaatje of plakje komkommer eet? Radijs kun je prima verwerken in een stamppot, inclusief het loof. Lekker fris en licht!

En met walnoten van de herfstoogst erbij, krijg je een lekkere bite. Serveer met wat verse bieslook.

Klik hier voor het recept. Een aanrader!

Dinsdag: Brandnetelsoep met vers afgebakken stokbrood en zelfgemaakte kruidenboter.

Je moet je even wapenen bij het plukken (op een plek waar geen honden worden uitgelaten!), maar zelfs al doe je dat niet, zijn brandnetels prima te oogsten.
Als ik brandnetelsoep op tafel zet, gaan mijn kinderen juichen. De smaak lijkt een beetje op spinazie, maar dan wat steviger en iets kruidiger. Brandnetel is bloedreinigend en past perfect bij een ontgiftingskuur in het voorjaar. Dit recept gebruikte ik.




Woensdag: Pasta-Pesto. Pesto maken is echt simpel. Voor dit gerecht gebruikte ik zelfgemaakte pesto van zevenblad. Zevenblad is een (on)kruid wat vreselijk hard groeit, maar wat je dus prima kunt eten!

Het pesto-recept kun je hier klikkend vinden, met wat foto's. Misschien heb jij het ook wel in de tuin groeien?! Deze pesto is genoeg voor twee maaltijden. Ik eet het met 500 g pasta naar keuze. Met een kopje kookvocht verdun ik de stevige pesto. Samen met een potje biologische doperwten schep ik dit om met de pasta. Ik bak er wat vegetarische stukjes quornfilet of wokreepjes bij en roer dat ook door het eenpansgerecht. Natuurlijk kun je ook kiezen voor gebakken champignons of een potje mais, wat je door de pasta-pesto roert. Serveer met geraspte kaas en klaar is je gerecht!

Donderdag: volkoren pitabroodjes met (zelfgemaakte) falafel.




Falafel kun je kant en klaar kopen, maar is ook makkelijk te maken. Klik hier voor het recept. Het kost alleen wat tijd, dus vaak maak ik een hele voorraad en vries ik daarvan een deel in om te gebruiken voor makkelijke, snel-klaar dagen. Je kunt de pita vullen met alle frisgroene blaadjes uit je tuin, zoals rucola, pluksla, spinazieblaadjes, raapstelen etc.


Geef er olijven, geraspte wortels, tomaatjes en knoflooksaus bij.  Lekker gezond, lekker anders!










Vrijdag: Great salad! Wat is er heerlijker dan een krop malse, biologische sla. En uit eigen tuin smaakt deze het allerlekkerst. Natuurlijk kun je sla de hele zomer eten, maar dit is dan ook een voorproefje. Serveer met gekookte of in de oven gebakken aardappeltjes.


En natuurlijk met een zelfgemaakte dressing. In een great salad kan alles. Hoewel de trend misschien 'less is more' heet, geldt dit niet voor deze salade. Het is ook ideaal om 'left-overs' in te verwerken: een stukje feta, een geopend potje olijven of mais.......
Als het lekker weer is, kun je er ook een vega burgertje van de bbq bij geven.

Zaterdag: romige tuinkruidenrisotto; de groente in dit recept vervang je door handenvol verse kruiden.

Tuinkruiden komen vaak als eerste op in de tuin en ze groeien in het voorjaar heel uitbundig!
En over een risotto hoef ik hier niet meer uit te wijden, toch? ;)
Klik hier voor het recept.

Kies op een feestelijke dag eens als toetje voor zelfgemaakte rabarbertaart.  Ook rabarber is er nu volop: een echte voorjaarsgroente!

Kies bijvoorbeeld voor déze heerlijke rabarbertaart.




Don't waste food:

Oh ja... alle recepten zijn voor 4-6 personen. Houd je wat over? Gooi het niet weg!
Soep kun je gemakkelijk de volgende dag eten. Wat te denken van een lunchsoepje met wat luchtige rijstwafels (of een broodje) erbij?
Een salade is ook perfect als lunchgerecht.
Van risotto kun je mooi kroketten rollen of, iets simpeler: als koekje uit de pan.

Groente afval vinden huisdieren zoals cavia's of kippen lekker. Kippen lusten eigenlijk allerlei restjes.

Als je dit weekmenu gaat klaarmaken, zul je je licht en energiek voelen. De frisse smaken van het voorjaar, met bijpassende vitamines en gezonde voedingsstoffen, zullen je goed doen.

Geniet van het voorjaar!

Geniet van gezond en lekker eten!

Geniet sámen van heerlijk puur en onbewerkt voedsel!

Hét fruitontbijt

Mensen die me een beetje kennen, weten het wel: voor 12 uur 's ochtends eet ik niets anders dan fruit. Vers fruit!

Je maakt me dan ook niet blijer dan met een volle fruitschaal, waarvan ik maar te kiezen heb.

Ruim 16 jaar lang heb ik deze goede gewoonte in mijn voedingspatroon,waar ik me erg  gezond bij voel!
Het geeft me energie! En het houdt me op gewicht! Ontbijten met vers fruit!
Met een uitgebreid en zwaar ontbijt, verleid je me absoluut niet!  Een goed gevulde fruitschaal en heerlijke smoothies (zonder zuivel of andere toevoegingen) verleiden me des te meer!!

Nu, in het voorjaar met gebrek aan heerlijk, rood zomerfruit, is het wat moeilijker vol te houden dan in de zomerperiode. Ik voeg wel eens gedroogd fruit of wat noten toe. Maar het fruitontbijt bevalt prima en is goed vol te houden.
Bij een 'zwaar' ontbijt, anders dan met fruit,  krijg ik geheid buikpijn.

Maar..... Waarom fruitontbijt?  Hoe kom ik daarbij? Wat zit erachter?

Ik zal het uitleggen. Omdat ik er zó enthousiast over ben. En omdat het voor jouw lichaam ook belangrijk is!!

Zo'n 16 jaar geleden, las ik het boek 'Een leven lang fit' van de gezondheidsgoeroes Harold en Marilyn uit Amerika.

Echt Amerikaans klonk het niet - hoewel dat het wel was -, alles wat ik las was vooral heel logisch, gezond en puur. Mijn lief en ik waren super enthousiast en gingen volgens deze voedingsprincipes eten. Met als resultaat dat hij 17 kilo afviel in een paar maanden tijd en ik zo'n 8 kilo.

We voelden ons sterk, fit, energiek, slank en mooi.

Na een tijdje, zo gaat dat meestal met mooie beginperiodes, zijn we toch wat minder consequent en streng volgens deze principes gaan leven. (Hoewel ik er nog wel steeds achter sta!)

Ik ben vegetarisch gaan eten, wat iets makkelijker uit te leggen is, dan eten dat je per maaltijd scheidt in koolhydraten of eiwitten.

Omdat het Leven Lang Fit geen dieet is, maar een leefstijl, ben ik niet in mijn oude patronen vervallen. Diëten dragen dat gevaar wél altijd in zich: het werkt niet, je boekt geen resultaat en je plannen verwateren. Dat is bij mij dus niet gebeurd!

Ik heb dingen losgelaten, andere dingen zijn er voor in de plaats gekomen (zoals volledig vegetarisch eten, zelfs een tijdlang vegan), maar het fruitontbijt blijft erin. Dat, plus de achterliggende ideeën over fruit.

Fruit of vrucht komt van het Latijnse 'fructus' en betekent letterlijk: genot, genoegen. Vruchten zijn als het ware plantaardige accu's, opgeladen met zonne-energie, vitaminen en mineralen. Eet fruit zo rijp mogelijk, dan is het op z'n lekkerst.

Fruit zit niet alleen barstensvol vitamines, maar is ook licht verteerbaar.

Juist doordat het licht verteerbaar is, is het verkeerd om fruit te combineren met ander eten, zoals brood. Ook is het daarom niet goed om fruit na de maaltijd te eten. Stel.... je maag zit vol met een uitgebreide lunch en vervolgens kwak je op deze maaginhoud vers, snelverterend fruit. De rest eronder is nog niet verteerd. Je hebt kans op buikpijn of brandend maagzuur, maar ook al is je maag heel sterk en voel je dit niet onmiddellijk, het is logisch dat het fruit er niet langs kan..... En dat is niet goed voor je.....

Eet fruit altijd op je nuchtere maag! Dan kan de vertering, die al in gang wordt gezet in je mond, onder invloed van de enzymen in je speeksel, gelijk doorgaan.

Fruit is het beste voedsel van deze planeet. Al aan de eerste mensen gegeven om op te leven.

Leuk weetje: de oprichter en later CEO van Apple inc.  in 1976, was Steve Jobbs.

(Ik was een fruitariër in die tijd. Ik at alleen fruit.  We waren ongeveer drie maanden te laat met het inzenden van een fictieve bedrijfsnaam dus ik dreigde om het bedrijf Apple Computer te noemen tenzij iemand voor vijf uur 's middags die dag een betere naam zou verzinnen. Ik hoopte dat dat de creativiteit zou stimuleren, maar de naam bleef hangen. En dat is waarom we Apple heten.) — Steve Jobs

In 2007 heeft het bedrijf formeel zijn naam gewijzigd van Apple Computer, Inc. naar Apple Inc. Het logo verwijst naar de vrucht van de boom van kennis van goed en kwaad. Deze vrucht wordt vaak met de appel vereenzelvigd. In het Bijbelverhaal nam Eva een hap van de vrucht toen de mens nog in het paradijs verbleef.

De slogan van vroeger, die je tegenwoordig  hoort herhalen, luidt: 'ontbijt als een keizer, lunch als een koning, dineer als een bedelaar.'
Dit is echt grote onzin!

Want wat is het doel van voedsel? Waarom eten we eigenlijk?

En zeg nu niet alleen "omdat het moet!"

Nee, voedsel is brandstof voor ons lichaam en helpt ons vooruit.

De bedoeling is in eerste instantie (voor een volwassene die al uitgegroeid is) dat voedsel je energie geeft, kracht om de dingen die op je pad liggen, te doen. Elke dag weer!

En dus moet je elke dag eten. Eten dat energie oplevert.

Nu...... dan moet je niet teveel eten of 'verkeerd' eten, want anders gaat juist alle energie van het lichaam, naar de spijsvertering toe.

En dit heeft te maken met de drie cyli die gedurende een etmaal de revue passeren.

Ik zal ze kort noemen.

Je hebt de opnamefase, de assimilatiefase en de uitscheidingsfase.

In ieder geval heb je, als je net wakker wordt, niet vreselijk veel voedsel nodig. Je hebt energie nodig aan het begin van de dag. En als je (veel) hebt gegeten, gaat daarna de meeste energie naar je verteringsstelsel. Eerst moet het eten weggewerkt worden. Dat is de reden dat er gezegd wordt dat je niet moet gaan zwemmen of een andere zware sport moet gaan doen op een volle maag. Logisch! Je krijgt buikkrampen, omdat je lichaam bezig is een maaltijd te verteren.

Hetzelfde geldt voor de lunch. Eet je veel en niet goed gecombineerd, dan krijg je er geen energie van, maar val je juist in een middagdip! Waardoor je het liefst even op de bank gaat dommelen. Het is juist belangrijk zó te eten dat je lichaam er energie door krijgt en niet dat alle energie naar het verteren toe gaat.

Vandaar dat veel mensen  na een maaltijd ook nog wat zoetigs willen eten, om door die snelle suikers gelijk wat energie te krijgen........ niet slim! Je hebt vaak al meer dan genoeg gegeten.

Zorg dat je licht luncht, met veel verse groentes, zodat je juist energie krijgt en niet een dip.....

Het lijkt wel alsof ik alles gisteren nog gelezen heb! Maar dat is niet zo, hoor!

Ik sta er alleen nog helemaal achter, ben er enthousiast over en ik houd dit ook prima vol.

Van de avondmaaltijd, vol verse groentes, kun je heerlijk, uitgebreid eten en genieten.

Drink trouwens altijd vóór het eten en niet tijdens of erna.

Want bij drinken geldt nog meer als bij fruit dat het snel door je maag wil gaan, wat onmogelijk gemaakt wordt, als er al (veel) voedsel in je maag zit.

Dus mijn stelling is: ontbijt vorstelijk met vers en puur fruit, lunch matig en voeg groentes toe, dineer uitgebreid, maar zonder zoetigheid na de maaltijd.

Ik voel me fantastisch met het fruitontbijt. Elke dag begin ik weer opnieuw om de balans voor mijn lichaam te vinden. Ik drink eerst een paar glazen water en geef mijn lichaam vervolgens een portie vitamines en gezondheid mee.

Al heb ik de avond ervoor 'gezondigd', gesnoept of wat verkeerds gedronken.....  elke nieuwe morgen is er een nieuwe en gezonde, energierijke start van de nieuwe dag!

Zeker nu het 's morgens al vroeg licht is en er straks weer volop vers fruit beschikbaar komt - misschien wel uit je eigen tuin! - zou ik je willen uitdagen: probeer het eens tien dagen lang. Begin de dag met fruit. Met een heerlijke fruitsalade of een heerlijke fruitsmoothie.

"Al vergeet je alle principes van het Leven lang fit" staat er in het gelijknamige boek "houd in ieder geval het fruitontbijt in ere. Dat is met stip het belangrijkste principe."

Of lees het boek eens. Hier te bestellen.

Ter inspiratie hier een fruitschotelrecept met peer en banaan.

Peer met banaanschotel

             voor 2 tot 3 personen

Ingrediënten:

• 2 peren
• 2 bananen
• 1 el geraspte kokos
• 1 tl kaneel
• 2 dadels
• 1 el rozijnen
• 6 amandelen

Hoe maak ik het klaar:

Schil de peren en snijd ze in blokjes. Pel de bananen en snijd ze in plakjes.  Meng ze in een schaal door elkaar. Ontpit de dadels en snijd ze in kleine stukjes. Voeg toe, samen met de rozijnen. Roer het kaneelpoeder erdoor. Snijd de amandelen in kleine stukjes of maak ze even fijn met de staafmixer. Roer ze door de fruitschotel. Bestrooi met geraspte kokos.

Klaar is een heerlijke ontbijtschotel. Dit levert genoeg energie op, voor een ochtend werken, of een stevige fietstocht.

En weet je, het leuke van een fruitontbijt is, dat je bij trek gewoon weer een stuk fruit neemt. En nog één en nog één.

Doe dit gerust tot half 12......

Eet dan een lichte lunch, boordevol energie voor een goed vervolg van de dag en een productieve middag.

Vries eens een overrijpe banaan in (gepeld, uiteraard) voor een lekker romige smoothie van puur fruit voor de volgende ochtend.

Bijvoorbeeld een smoothie van 2,5 dl versgeperst sinaasappelsap, 1 bevroren banaan en 6 aardbeien. Of neem 4 dadels als er nog geen verse, Hollandse aardbeien zijn. Mix dit met de staafmixer......  heerlijk!

Ga je de uitdaging aan en begin je de dag ook eens met alleen fruit?

Ik weet wel hoe ik graag mijn dag begin.

Goed uitgerust en bruisend van energie......

Tot morgen!

Mijn moestuin (april 2)

April kan te boek als een  erg koude, natte maand. En dat terwijl het zo mooi begon. Ach... daarom heb ik in de moestuin niet zoveel gedaan. Ik doe maar even rustig aan, wat vandaag niet komt, komt morgen wel.......

Ondertussen groeit, wat al gezaaid is, rustig door.

En er valt ook te oogsten. Al die regen is namelijk goed voor rabarber, eigenlijk een moerasplant.

Een fles rabarbercello staat al in de kelder..... dat gaat goedkomen.

Wat is dat toch een super makkelijke plant: slakken lusten het niet, elk jaar komt de rabarber weer op (pas na een jaar of 10 moet je de plant eens gaan vervangen), nieuwe rabarber krijgt je gemakkelijk door de wortelstok te scheuren en wat een prachtige rozerode kleur heeft de rabarber.

Naast likeur kun je er prima limonade, ijsjes, taart en cake mee maken. En ik heb nu nog twee potjes rabarberjam en rabarberchutney (mmmm!) van vorig jaar staan.

De rabarbermoes is aan mij niet besteed, maar dát is dus geen probleem.

Wat ook goed groeit met al die regen, is het onkruid.

Wat is eigenlijk een goede definitie van onkruid?

Déze kwam ik tegen:

"De beste manier om bij het wieden zeker te weten dat je een onkruid en geen waardevolle plant verwijdert, is er aan trekken. Als hij gemakkelijk uit de grond komt, wás het een waardevolle plant!"

Ha, ha....... Hier bij het spinaziebed raak ik wel in de war.

Natuurlijk laat je gewenste en gezaaide plantjes tegelijk opkomen met onkruid. Maar de spinazie groeit erg langzaam en het onkruid erg hard met die regen.  Dus als ik ga wieden, trek ik er vaak de gewenste spinazie uit.... :(

Zonder gekheid: jij als tuinder bepaalt of iets onkruid is of niet! Soms zijn aardbeienplantjes, braamscheuten en aardappelplanten op sommige plekken dus onkruid. Niet daar gezaaid of gepoot en erg ongewenst. Tegelijk ben ik blij met een bepaalde hoeveelheid brandnetels en zevenblad, omdat ik dat af en toe oogst om te eten. Dus het is nog al dubbel. Voor de meeste mensen zijn paardenbloemen, klavers en brandnetels natuurlijk onkruid, maar.......  de tuinder bepaalt!!
Deze maand waarin mijn niet getekende tuinplan steeds vastere vormen aanneemt, werk ik graag met lege vakken, zonder spontane, 'zelfdenkende'  planten.  Die vakken komen namelijk vanzelf vol; het liefst met rijen.
Een rij met voorgezaaide plantjes, een rijtje wortels en raapstelen die ik zaai, rijen pootuitjes......  Want op een rij mag het er 'saai' uit zien, het is wel veel makkelijker onkruid wieden.

De tuintjes van de kinderen beginnen er steeds gezelliger en voller uit te zien. Ze mogen hier lekker hun gang gaan, het hoeft niet op mijn manier, als ze maar plezier in het tuinieren hebben. Veel plantjes die ik over heb, komen her en der in deze tuintjes te staan. Munt, sla, aardbeien, een bessenstruik.... hun lievelingsgroente wordt gezaaid.

En tot nog toe zijn ze gemotiveerd om te kijken en vooral 'water te geven'. Ha, ha...

Ondanks mijn tip die ik zelf vorige keer hier deelde, is het noodlot voor mijn kiwiplant toegeslagen.

Het was met die paar keer nachtvorst toch te koud en de plant is bevroren......

Geen kiwi's dit jaar voor mij....... snik!

Wel sla, verwacht ik. Die kan gelukkig best tegen een nachtje vorst.

Rode sla is minder aantrekkelijk voor zowel vogels als slakken.

Ik heb ze met krantenpapier-potje en al geplant.

Ik ben heel benieuwd of dit bevalt ;)

De andere slaplanten staan voorlopig in de kas, zodat ze iets sneller groeien.

Zijn ze te oogsten (binnen nu en twee weken) dan wordt hun lege plekje opgevuld met echte kasplanten: komkommer, tomaat, kousenband, rode peper en aubergine.

Het kan prima om binnen één seizoen verschillende planten achter elkaar op één stukje tuin te zetten.

Doe bij de aarde een beetje verse compost of biologische mest en je benut je tuin optimaal!

Zo kreeg ik tot mijn verrassing een zakje compost bij de Ikea, een plek waar ik het niet verwachtte.

Een geweldig gezond recycle idee van deze winkel.

Alle restanten groen uit het restaurant werden opgeslagen en gecomposteerd, wat resulteert in zakken vol vruchtbare compost. En natuurlijk mogen de klanten meegenieten. Goede, navolgenswaardige actie van Ikea!

De moestuintjesactie van de AH is inmiddels weer afgelopen.

Wat een super leuke actie, waardoor veel hobby-tuinders zijn begonnen met een stukje moestuin. Heel leuk dat ik als blogger ook van alle kanten moestuintjes, zaad, plantjes en dergelijk krijg.

Meestal kan ik het goed gebruiken: in mijn eigen tuin of in de schooltuinen.

En anders geef ik het door of ruil ik het met anderen.

Mijn kleine stukje wijk-moestuin is al vol: twee rijen aardappelen, een rij doperwten langs een hekje en vol is 10 m2. Nou, vooruit, nog wat slaplantjes onder het net, vlak langs het hek met peultjes......

Ik vrees dat ik dit jaar weer té veel plannen en plantjes heb en te weinig vierkante meters grond.

Want ik wil dit jaar heel graag weer witlof gaan telen, de wintergroentes moeten ook in de grond, die langzame groeiers. Ik wil voldoende pompoenen, mais en allerlei soorten bonen gaan zetten.

Ik vrees dat ik keuzes moet gaan maken.

En de eerste keuze is snel gemaakt..... niet alles vandaag doen.

Want......  morgen is er weer een dag!

Tot gauw in mei!

Slakken in en uit de tuin

Ik wil vandaag eens inzoomen op slakken in de moestuin. De schrik en plaag van elke tuinder.

Ik heb dit voorjaar al een aantal keer de vraag gekregen "Tamar, wat doe jij tegen slakken? Wat helpt het beste tégen slakken in de (moes)tuin?"

Voordat ik hierop antwoord, eerst wat meer over de slak. Want als je een vijand hebt, moet je hem kennen om te kunnen bestrijden. Toch?!

Slakken of buikpotigen zijn weekdieren. De gespierde onderzijde van het langwerpige lichaam, de buik, zorgt voor de voortbeweging.

Het lichaam van een slak bestaat voor het grootste deel uit water. De slijmerige huid zorgt er bij landslakken voor dat ze niet uitdrogen. De belangrijkste functie van het slijm is echter de voortbeweging. Het zorgt er voor dat de weg geplaveid wordt, waardoor het

dier zich al glijdend gemakkelijk kan voortbewegen. En als een slak verticaal moet bewegen, wat meer grip vereist, wordt een ander soort slijm afgescheiden.  Dit glinsterende slijmspoor zorgt er ook voor dat je precies weet dat er slakken in je tuin zijn (geweest).

De meeste soorten slakken leven in zee, een deel leeft in zoet water. En dan, als grote uitzondering voor weekdieren heb je ook nog landbewoners. Helaas voor ons moestuinders...... Slakken kun je grofweg indelen in twee groepen:

• slakken met een huisje (huisjesslakken)
• slakken zonder huisje (naaktslakken)

Natuurlijk zijn er nog veel meer indelingen, kijkend naar hoe slakken ademen, wat slakken eten en ook in eetbare slakken voor de mens. Maar dát laat ik heel graag aan anderen over.......

Lang niet alle naaktslakken leven bovengronds. Sommige tuinslakken leven ook ondergronds en vreten dan aan wortels en knollen.

Slakken zijn erg gevoelig voor de vochtigheidsgraad in hun omgeving,  maar ook licht, temperatuur en het zoutgehalte zijn erg belangrijk voor een slak.
In mijn moestuin gebruik ik loopplanken om overal te kunnen komen. Daaronder blijft het donker, vochtig en beschut. Draai ik zo'n plank om, dan zie ik slakkenslijm  en heel wat slakken, klein en groot zitten. Zie je ze in de rondjes?!
Dit is dus een heel klein stukje plank en zo heb ik wel tien planken in de tuin.

Slakken hebben een rasp-achtige mond die bestaat uit vele duizenden kleine hoornachtige tandjes. Hiermee worden dunne laagjes weefsel van het voedsel geschraapt. De grootte, vorm en aantal tanden is dan ook aangepast op het voedsel van de slak. Jammer is dat! Slakken in de moestuin hebben dus speciaal aangepaste sla- en kooltandjes..... :(

Om het nog erger te maken: slakken leggen per jaar zo'n 600 eitjes. Daar hebben ze niet eens een andere slak voor nodig, want de meesten zijn tweeslachtig.

Ze leggen hun eitjes in groepjes van 15 tot 50, in de bodem of onder plantafval. De eitjes zijn rond, enkele millimeters in doorsnede en doorzichtig. De eitjes komen uit als het lekker warm en vochtig is. Maar tot het zover is kunnen ze een lange periode overleven.

In een 'normaal' jaar zijn er twee generaties slakken. Maar tijdens natte zomers worden dat er makkelijk drie of vier.

De grootste vijand van de slak is misschien wel de moestuinder, alleen zit die soms met de handen in het haar.

Hoe bestrijd je slakken in de tuin, zodat je zelf nog een ongeschonden slakropje kan oogsten?

Om nog maar niet te spreken van Chinese kool of basilicum.......

Natuurlijke vijanden van landslakken zijn vooral vogels en dan met name lijsters. Ik moet zeggen dat mijn eigen kippen er gewoon hun neus voor optrekken. In ieder geval voor zo'n dikke naaktslak. Die laten ze liever liggen.

Sommige slangen en hagedissen eten slakken, waaronder de in Nederland voorkomende slangachtige hazelworm.. Duizendpoten, kikkers, padden en egels lusten graag slakken.  Sommige dieren eten het liefst naaktslakken, andere hebben liever huisjesslakken, zoals mijn kippetjes.

Deze dieren kun je natuurlijk proberen hartelijk welkom te heten in je tuin en ervoor te zorgen dat ze ook blijven. Zo hadden we op de wijktuin een egel rondlopen. Maar volgens mij kon die de slakkenhoeveelheid van vorig jaar niet aan. Of de egel lust geen naaktslakken. Lijsters lokken in je tuin lukt alleen als je dicht struikgewas of een bosachtige tuin  hebt. Hoe onopvallender de plek, hoe beter voor een lijsternestje.

Een egelvriendelijke tuin, een aantrekkelijke plek voor hagedissen en lijsters maken..... dat kan niet in elke tuin, maar is wel een beginnetje.....

Wat kun je nog meer doen om slakken te bestrijden?

Alle tips die ik tegenkom en ook zelf geprobeerd heb, kun je onderverdelen in vier categorieën:

1. Maak je moestuin onaantrekkelijk voor slakken
2. Lok de slakken en vang ze
3. Hou ze tegen, door barrières
4. Maak ze dood

1. Zet minder aantrekkelijke planten in je tuin. Daar komen geen slakken naar toe. Slakken hebben een hekel aan munt, venkel, geraniums, knoflook, tijm en vingerhoedskruid: daar blijven ze vanaf. Vandaar dat er in mijn kruidentuintje weinig slakken te vinden zijn. Munt zet ik nu echter ook op verschillende plekken in de moestuin......
   Moestuinbakken zijn beter bestand tegen slakken dan de gewone moestuin en vooral beter te beschermen tegen slakken. Zie ook punt drie. Maar dan moet je niet het jaar rond uit je tuin willen eten ;) Dan heb ik in ieder geval te weinig tuinoppervlak.
   Zorg ervoor dat het grondoppervlak droog is in je tuin, beperk het vocht. Dit kan natuurlijk maar ten dele. Als het regent kun je er niets tegen doen. Slakken gedijen op vocht en zullen dan ook meer te voorschijn komen. Maar bij water geven moet je zuinig zijn en alleen de planten water geven die het nodig hebben.
   Je kunt ook houtsnipperpaden aanleggen of paadjes van grind of schelpen. Dit kan ook rondom de planten zelf. Als het niet hoeft, gaat een slak daar liever niet overheen. Denk bij deze tip verder dan alleen dit jaar. Wat zijn je plannen voor volgend jaar? Wil je dan dezelfde paadjes en anders: hoe krijg je weer 'schone' grond om opnieuw te gaan zaaien?
   
   Houd je planten in de gaten. Zie je vraatschade of glinsterende slijmsporen, grijp dan in. Hoe sneller je erbij bent, hoe beter.
   
2. Slakken kun je bewust lokken met iets wat ze heel lekker vinden.
   In elk artikel over slakkenbestrijding lees je over het bakje met bier dat je moet ingraven. De beesten vallen erin en verdrinken. Dat is tenminste de bedoeling. Bij anderen kan dit best werken, maar bij mij doet het dat niet!  De bedoeling is dat je de bierval 's morgens en 's avonds controleert en regelmatig ververst. Heeft iemand daar goede ervaringen mee? Sommige slakken gaan nóg vrolijker en beschonken, gewoon door met plantjes oppeuzelen.
   Je kunt bewust bepaalde planten neerzetten en als feestmaal voor de slakken houden. Laat ze dan maar één plant kaal vreten, als de rest maar blijft staan. Dit kun je doen met Chinese Kool of Hosta. Het probleem bij mij is, dat slakken niet zo 'plantvast' zijn en gerust nog even de buurkrop andijvie of de hele rij kolen tegelijk aanvreten..... Zo had ik eens 83 Chinese kolen, waarvan ik er toch wel twintig hoopte te kunnen oogsten. Maar nee, mijn oogst bestond uit één (!) Chinese kool......
   Lokken met bijvoorbeeld een meloenschil kan ook. Ze vinden de geur heerlijk zoet en eten alle restjes vruchtvlees plus de schil op. Ze zitten eronder als schuilhut.....  en 's avonds pluk je ze daar vandaan en verwijder je ze uit de tuin.
   Wat werkt met meloen, kan zelfs met een bananenschil, halve sinaasappel en ander fruit. Deze tip ga ik dit jaar nog proberen....... Ben benieuwd!
   Paneermeel en legmeel (kippenvoer) vinden slakken zo mogelijk nog lekkerder. Hier kun je ze goed mee lokken.
   Probleem is als je ze gaat voeren, dat er waarschijnlijk meer slakken zullen komen. Misschien gaan ze zelfs meer eitjes leggen in deze 'rijke' vruchtbare omgeving.  maar vervolgens moet je ze blijven weghalen. En zet je ze niet ruim twintig meter verder neer, dan zijn ze er vrolijk de volgende dag weer. Met een slakkengangetje, dat wel, maar ze komen.
   
3. Werp barrières op, zodat de slakken helemaal niet komen bij je plantjes. Dit klinkt goed en wordt door tuinders ook volop gedaan, maar wat werkt nou echt geweldig en afdoende?
   Bij slakken in huis is een laagje zout strooien heel effectief, daar kan het weekdier de slak, echt niet tegen. Maar zout in de tuin strooien is zeer schadelijk voor de bodem en voor bepaalde planten. Dus wat kun je gebruiken als barriere?
   Eierschalen rondom de plantjes....... dat werkt niet!
   Andere barrières van scherp materiaal zoals dennennaalden, schelpengrit, cacaodoppen..... werkt ook niet echt!
   Kopertape bevat giftige stoffen voor een slak en daar zal 't ie echt niet overheen gaan. Dit heb ik nog nooit geprobeerd en als kanttekening zou ik zetten: komt er niet ook wat kopergif in de bodem?
   Je kunt koffiedik strooien, de geur vinden slakken niet fijn. Maar ik ken deze tip vooral als tip tegen katten die in je tuin komen  poepen.
   Twee jaar geleden is er een speciale slakkenborstel op de markt gebracht. Slakken zouden hier nooit overheen durven kruipen..... Maar ja, de praktijk blijkt nog weerbarstiger dan die borstel.
   
   
   Zet slak-aantrekkelijke plantjes in een plastic omhulsel. Hier kunnen slakken moeilijk bij komen. De randen zijn te glad en zeker als je deze bakjes ook nog eens insmeert met vaseline. Gebruik bijvoorbeeld lege limonadeflessen (zonder statiegeld!) waar je de bodem uitknipt of plastic toetjesemmers. Helemaal afdoende is deze tip echter ook niet. En nogal arbeidsintensief als je een wat grotere tuin hebt.
   Ik ben benieuwd hoe het mijn krantenpapierpotjes vergaat (zie foto).
   Tegenwoordig is er ook slakkenschrikdraad..... 69 euro voor 20 m...... Ik weet wel wat dan goedkoper is: je groentes kopen of toch zelf verbouwen ;) Het moet wel leuk blijven!
   Wel eens gehoord van Nematoden? Dat zijn piepkleine aaltjes die in de grond op zoek gaan naar slakken, binnendringen bij de slak en zich daar voortplanten.
   Ze parasiteren op de slak, die daardoor stopt met eten en sterft. Ze werken vooral goed tegen naaktslakken omdat deze zich overdag op of onder de grond schuilhouden.
   Puur natuur dus: keihard! Ik heb het nog niet geprobeerd, maar kwam het op verschillende plekken tegen. Het klinkt goed, het lijkt logisch en wat ik erover lees: het werkt! Als ik het ga gebruiken, laat ik het hier weten.
   
4. En als laatste, maak de slakken (zelf) dood. En hoewel ik al jarenlang vegetarisch eet en ik nooit een slak op mijn menu zal zetten, ben ik nou niet teerhartig als het gaat om mijn slijmerige vijand uit de moestuin. Een dode slak is weer een plantje meer in de moestuin. De meest 'vriendelijke' manier om slakken te doden, is om ze in te vriezen. De dieren zakken langzaam weg in een rusttoestand, en vervolgens bevriezen en sterven ze. Ik heb wel een extra vriezer in de schuur staan, maar die is niet bepaald voor de slakken bedoeld. Slakken kun je ook voeren aan dieren (zie hierboven). En je kunt ze in de groene container gooien, waar de vuilophaaldienst het werk voor je afmaakt.
   Je kunt ze verdrinken.
   Gebruik geen zout, dat is enorm pijnlijk en gemeen. Een slak wordt langzaam van binnenuit weggevreten, wat je kunt vergelijken met zoutzuur op je huid.
   En slakken gif? Je hebt slakkenkorrels in rood en groen (wel of niet waterbestendig) en je hebt ze zogenaamd biologisch oftewel gezond. Maar gif is gif en wat je op de bodem rond je plantjes strooit, trekt ook in de bodem, komt in het grondwater terecht waar vervolgens de plantenwortels het opnemen.  Gevolg: je sla of andijvie of welke groente dan ook, bevat een klein beetje gif. Koop dan maar gewoon je groentes bij de supermarkt en doe dit vooral niet biologisch!
   Nee, een bewuste moestuinder gebruikt toch geen gif bij z'n plantjes?! Bovendien, denk verder: slakkenetende vogels of andere dieren krijgen al dat gif ook binnen en zo komt het hoger in de voedselketen terecht waar het zorgt voor problemen. Niet doen dus! 

Het beste is om verschillende van de hierboven geschreven tips te combineren tegen de slakken in je tuin.

Maar als ik de vraag krijg: "Tamar, wat werkt het beste tegen slakken? Hoe krijg je ze weg uit je moestuin?" geef ik meestal het simpele, doch irritante antwoord: "Er bestaat geen afdoende middel tegen slakken, anders zouden ze nu niet meer bestaan, toch?!"

Maar kies gerust een ander antwoord uit bovenstaand verhaal.
En probeer niet om slakken volledig uit te roeien, dat lukt toch niet!
Combineer een aantal maatregelen die eenvoudig  zijn en bij je passen. En wees tevreden met een relatief succes - een 'aanvaardbare plaagdruk'.

En vergeet dit jaar niet, ondanks slakken, te genieten van je moestuin!