Mijn moestuin in juli

Juli is de maand waarin ik elke dag uit de tuin oogst en ook nog veel kan zaaien. 

Maar vooral waar ik veel echt Hollands tuinfruit oogst!

Juli kent ook de meest afwisselende tuinklusjes. 

•  oogsten 
•  zaaien  
• planten
•  snoeien en 
• wieden
• dieven  
• stokken en netten plaatsen of juist weghalen
•  bijmesten
•  planten beschermen tegen dieren 
•  juist dieren lokken

Niets in de moestuin is saai in juli!!

En zeker het weer niet!

Soms is het erg warm, soms erg nat, zoals dit jaar!

Inderdaad, daar anticipeer je ook weer op.

En daarnaast is het ook de vakantiemaand..... en dat komt als moestuinder nooit gelegen.

Maar wat is het ook heerlijk om er even uit te zijn en tot rust te komen.

Te beseffen dat niets moet en dat alles in de tuin wel doorgroeit, ook zonder mijn ingrijpen en aanwezigheid. Dus net terug van vakantie, komt dit blog behoorlijk laat.

Zaaien in de (na)zomer

Ik begon deze zomermaand met zaaien...

Niet meer in de kas natuurlijk, maar wel - om de dieren op afstand te houden-

in een zaaibakje. 

Oh, wat moest ik opletten dat ze regelmatig genoeg water kregen.

Als de zon erop staat te branden, drogen ze heel snel uit.

(Regen)water geef ik ze aan de onderkant zodat de wortels zich goed ontwikkelen.

En dan wachten op een bladdag om uit te planten in de tuin.... 

Wat kun je nog allemaal zaaien??

Ooit kreeg ik een moestuin in juni.... het lijkt dat het moestuinseizoen dan al zo goed als voorbij is, 

maar niets is minder waar.

Zo kun je in juli nog bijna alles zaaien wat je wilt, behalve prei, augurk, warme kasplanten (komkommer, tomaat, peper, paprika, aubergine etc), spitskool, broccoli  en selderij (knol- en bleek).

Ik zaaide nog:

•  sla
•  ijsbergsla
•  andijvie
•  pompoen
•  paksoi
•  Chinese kool 
•  boerenkool
•  Alleen de venkel van mijn lijstje was ik vergeten...

Ook in augustus kun je nog heel veel zaaien. 

Denk aan: 

• alle soorten sla
• Chinese kool 
• paksoi
•  radijs
•  winterbloemkool
•  boerenkool
•  postelein
•  winterspinazie
•  snijbiet
•  koolrabi 
•  bonen.

Zelfs in de herfstmaand september kun je nog een paar dingen zaaien. Denk aan: 

• veldsla 
• snijsla 
• herfstspinazie.

Dus krijg je pas tegen het eind van de zomer een tuintje: ga lekker meteen aan de slag! Het kan nog!!

Dieven

Gelukkig nemen deze dieven niet ongevraagd en onverwacht groenten, fruit en kruiden mee uit je tuin.

Het dieven doen we als moestuinder zelf, bij de plant die zichzelf en haar vruchten tekort doet als we niet een beetje helpen door in te grijpen.....

Tomaten dieven:

Op 3 manieren wil de plant gaan woekergroeien....

1. De bekendste truc van de tomaat is om in bladoksels nieuwe takken te laten groeien. Dit zorgt voor wildgroei waardoor er minder energie is voor de vruchten. De plant wordt wel groot en sterk, maar de tomaten niet ;) 
   
   
2. Doorgroeien vanuit een zijtak met tomaten. Eerst zie je een tak met daaraan bloemen en later vruchten, die natuurlijk mag groeien. Maar soms vormt dit takje aan het uiteinde opeens weer blad en groeit het verder door. Afknippen of afsnijden, want ook dit is wildgroei!
   
3. De laatste is wel zichtbaar, maar ook lastig: de tomaat weet het zelf ook even niet meer, lijkt het. Vanuit de hoofdstengel komen er opeens twee dikke takken: even groot. Welke is nu de goede? Weet je, eigenlijk is dat weer simpel, de tomaat groeit toch wel door: kies zelf welke stengel mag doorgroeien, terwijl je de andere verwijderd.

De dieven die je voorzichtig uit de bladoksels verwijderd, kun je in het voorjaar nog als nieuwe plant in de grond stoppen. 

Eigenlijk zijn het mini-planten, een manier om te vermeerderen.

Je kunt ze gelijk in de grond stoppen of eerst in een glas water om te zien hoe de worteltjes

 groeien.

Naast dieven is het heel belangrijk alert te zijn bij de tomaat op ziekte of schimmel. De bekendste pseudo-schimmel is Phytophthora, de gevreesde aardappelziekte. Je herkent deze aan de grijs bruine cirkels die op de bladeren ontstaan. Vocht en warmte zijn ideale groeiomstandigheden voor deze ziekte.

De onderste tomatenbladeren kun je beter sowieso verwijderen en  zo gauw je aangetaste bladeren ziet - meestal wat later in het jaar - moet je deze ook verwijderen. Het kan ten koste gaan van je planten en alle vruchten. Ben benieuwd hoe het bij mij dit jaar gaat. Ik hoorde al dat veel boeren last hebben van Phytophthora bij de biologische aardappels. 

Maïs dieven

Ook maïsplanten moet je 'dieven'. Aan de onderkant en verder langs de stengel groeien vaak zijscheuten, die veel van de groei van de plant vergen en hierdoor de groei van de vrucht belemmeren. Deze maïsscheuten moeten ook verwijderd worden.

Houd per maïsplant één tot twee maïskolven aan, die ieniemienie maïskolfjes worden nooit groot en zoet genoeg. Ze belemmeren juist de grotere kolven in hun groei en ze zullen ook minder zoet worden.

Vorig jaar had ik maar armetierige maïskolven.... dit jaar gaat het vast beter.

Nog wat extra bijmesten met wat biologische koemestkorrels is ook fijn, maïs heeft veel voeding nodig!

Dierenhulp

Mijn kippenvriendinnetjes helpen me vaak. Maar met heel warm weer, 

moet ik ze niet vergeten op tijd fris water te geven.

Hier drinken ze gezellig mee uit de gieter

Hun drinkbakje was net leeg....

En elke dag krijg ik kakelverse, kleine eitjes van ze.

Toen ik zo even bij hen op mijn knieën zat, hoorde ik een aanhoudend en doordringend

gezoem naast me....

Toen ik opzij keek naar de bloeiende oregano zag ik ze...

 

Toen ik eens goed keek, zag ik niet twee of drie hommels en bijen, maar wel tien keer zoveel!

Zie jij ze ook op dit zoekplaatje?!

Bestuiving gaat weer op grotere schaal plaatsvinden. In het voorjaar had ik geen bijenvolken op de tuin, maar nu heb ik er weer twee staan....

De hommel krijgt hulp (of is het concurrentie?) op de moestuin!

Wie weet hoe hard die pompoenen opeens gaan groeien en die courgettes gaan rijpen...

Oogsten

Fruit, fruit en nog eens fruit!!

Juli is echt de maand van het Hollandse zomerfruit!

Ik kan er normaal geen genoeg van krijgen, maar dát gebeurde dit jaar toch.

De oogst was o-ver-wel-di-gend!!

Na de aardbeientijd in juni komt juli met bessen: rode, zwarte en kruisbessen!

Oh, wat waren het er veel.

Ik probeer altijd wat bessenplukhulp te regelen.... samen gaat het sneller en is het ook gezelliger.

Zo heb ik dit jaar goede gesprekken gevoerd rondom de zwarte bessenstruiken.

En ik nam er gewoon een stoel bij tijdens het plukken.... gemak dient de mens!

Doordat ik de kruisbes vorig jaar goed had gesnoeid, waren er dit jaar heel veel van.

Ik spiek altijd even bij mijn buurvrouw die rode kruisbessen heeft.

Dan weet ik wanneer ik mijn groene kruisbessen ongeveer kan oogsten.

Dit jaar heb ik veel kruisbessen geweckt (klik) om er later in het jaar lekkere taarten mee te kunnen bakken.

En dan de pruimen, ik heb nog nooit zoveel pruimen in de boom zien hangen.... en lekker sappig en zoet dat ze zijn!!

Alles alleen oogsten, verwerken en opeten lukte niet.

Een aantal pruimen vroor ik in: wassen, pit verwijderen en invriezen om in de winter lekker te genieten van pruimentaart of pruimenflappen.

Ik maakte voor het eerst pruimensap (klik) van wel 5 kilo pruimen 

en natuurlijk snoepten we er veel van.

En ik deelde uit....

En daarna ging ik op vakantie.... de anderen op de moestuin mochten de rest van de oogst hebben.

Naast fruit oogstte ik 

goudsbloemenblaadjes.

Ik kocht bij de tweede handswinkel wat decoratieve mandjes

om ze binnenshuis - waar het nu warm genoeg is - gewoon aan de lucht te laten drogen.

Zijn ze eenmaal gedroogd, dan laat ik ze macereren in olie

en voilá.... ik heb calendula olie (klik)!

Verder oogst ik genoeg groente om heerlijke maaltijden te kunnen klaarmaken.

De uien waren uitgegroeid....

Wegens ruimtegebrek heb ik er niet zoveel, sterker nog: ik heb mijn pootuitjes voor volgend jaar al.

Maar met deze uien kan ik even vooruit.

Ik hang ze in bosjes te drogen onder het verandadak....

Veel kool was tegelijk uitgegroeid.

Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn bij mij in de tuin, hoor.

Ondanks de grote oogst en de heerlijke verse maaltijden die ik hiermee bereid, 

valt er in de keuken ook bij te griezelen.

Ik beloofde al bij het recept van de roergebakken spitskool (klik) een meer reallife

beeld te schetsen van mijn verse, biologische groentes.....

Hier zit de spitskool in de emmer met water waaraan ik zout heb toegevoegd.

De slakken die met hun weke lijf niet tegen zout kunnen, kruipen naar boven...

En het zijn er echt heel erg veel!!

Om de kinderen nog lekker te laten eten, houd ik ze voor de zekerheid uit de buurt van de keuken 

als ik de kool schoonmaak....

Zelf griezel en glibber ik af en toe wat af...

Maar toch.... een moestuin met verse, biologische groentes is alles waard.

Zelfs dit!

Wordt vervolgd in augustus...

Fried Green Tomatoes

 Dit is niet alleen de titel van een drama film, maar ook een Zuid Amerikaans recept wat ik vandaag uitprobeerde. De aanleiding hiervoor is eveneens dramatisch: ik heb nu - begin augustus -  mijn tomatenplanten met wortel en al uit de grond getrokken. De bladeren kregen niet alleen grijs bruine vlekken, ook werden sommige tomaten bruin bij de steelaanzet nog voordat ze maar rode blosjes kregen. Dit zijn tekenen van de ziekte phytophthora en hoewel ik preventief aangetaste bladeren heb verwijderd, heeft dit niet geholpen. In de kas, een half gesloten ecosysteem, is het extra moeilijk te bestrijden. Phytophthora is de gevreesde aardappelziekte, die dus ook tomaten aantast, tomaat en aardappel zijn immers familie van elkaar. Het verplaatst zichzelf door de lucht en dit natte jaar hebben ontzettend veel boeren, maar ook moestuinders hier last van.

Ik heb al eerder over groene tomaten geschreven en een paar lekkere recepten gedeeld, maar dit was altijd pas eind oktober, aan het eind van het seizoen wanneer de laatste tomaten niet meer afrijpen. Dat ik zó vroeg al groene tomaten verwerk, heeft dus wel een treurige oorzaak. 

In de gelijknamige dramafilm komen ook komische passages voor, 

in mijn tomatenverhaal zie ik die helaas niet. Maar hoop is er altijd!

Zolang de tomaten donkergroen en hard zijn - geen bruine vlekken dus - kun je 

ze nog gebruiken, nadat je ze hebt verhit.

 Vandaag maakte ik fried green tomatoes.

Was het de tijd van de dag of kwam het doordat iedereen in de keuken zat?

 In ieder geval wilde iedereen proeven en.... 

dit borrelhapje werd heerlijk weggehapt. Terwijl ik nog druk aan het bakken was, 

werd er gevraagd om meer!

Natuurlijk kun je deze gebakken, groene tomaten ook serveren als bijgerecht 

bij een salade, een rijstgerecht of brood.

Hoe je het ook eet, het smaakt prima en is dus toch nog een hoopvol einde van de gerooide tomatenplanten.

Fried Green Tomatoes

Ingrediënten:

• 4 harde groene tomaten
• 100 g bloem
• 1 ei
• 2 el ongezoete sojamelk
• versgemalen zeezout
• versgemalen peper
• 6 druppels tabasco
• 3 takjes tijm
• 6 el broodkruim/paneermeel
• 4 el fijn geraspte belegen kaas
• 2 dl zonnebloemolie

Hoe maak ik het klaar:

Snijd de groene tomaten doormidden in plakken van 1 cm dik.

Giet de olie in een hapjespan of gebruik een frituurpan. Verhit goed tot ongeveer 180 graden.

Doe de bloem in een schaaltje. 

Klop het ei los met de melk en breng goed op smaak zout, peper, de tabasco en de tijm. 

Maak zelf panko door de geraspte kaas met de paneermeel te vermengen en 

doe dit in het laatste schaaltje.

Wentel de tomaatplakjes eerst door de bloem, doop ze vervolgens in het pittig of kruidig 

op smaak gebrachte eimengsel en dep daarna aan beide kanten in het broodkruim-kaasmengsel.

Je kunt ook nog wat kruiden of zout aan de bloem toevoegen. Het is eerder te flauw dan te pittig.

Probeer zelf naar smaak uit.

Laat ze voorzichtig in de hete olie glijden en bak eerst de ene en vervolgens de andere kant goudbruin.

De tomaat moet van binnen warm en gaar zijn en de buitenkant moet een knapperig korstje hebben.

Laat wat afkoelen en snoep lekker op 

of serveer bij de maaltijd.

Niet alleen ik, iedereen hier in huis vond het een verrassend lekkere snack.

Let op! Eet er niet teveel van!

Meer klaarmaken met groene tomaten?

Probeer eens de volgende recepten ;)

• Groene tomaatjes in zoetzuur
• Hottie, sambal van groene tomaat

Morgen ga ik een lekkere chutney van de groene tomaten maken,

want deze mand zat helemaal vol.

Blijf me volgen voor meer verrassende recepten!

Gewokte snijbonen met paprika en pindasaus

Ineens heb ik heel veel verse snijbonen uit de tuin. Tijd om nieuwe recepten 

 uit te proberen met snijbonen.

En of het nu rare snijbonen zijn of niet, ze passen allemaal in dit lekkere gerecht. 

De stemmen aan tafel waren unaniem: dit gerecht smaakt heerlijk en mag vaker op tafel komen!

Dus voordat ik het vergeet, hier het recept;)

Gewokte snijbonen met paprika en pindasaus

                 voor 5 - 6 personen

Ingrediënten:

• 750 g snijbonen 
• 2 el olijfolie
• 175 g vegetarisch gehakt
• 3 rode uien 
• 3 paprika's
• 2 teentjes knoflook
• 350 g padan zilvervliesrijst
• versgemalen zeezout naar smaak
     voor de pindasaus
• 2 el olijfolie
• 1 teentje knoflook
• 1 tl sambal oelek
• 2 el ketjap manis
• 250 g biologische pindakaas
• 250 ml water

Hoe maak ik het klaar:

Breng in een kleine pan water aan de kook en kook hierin de rijst gaar volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Let op: zilvervliesrijst moet meestal wat langer koken dan witte rijst, maar is een stuk gezonder!

Was de snijbonen en snijd ze in grove ruiten van ongeveer 2 cm.

Pel en snipper de ui. Was de paprika en snijd in blokjes.

Verhit de olijfolie in een wok en roerbak de uien samen met het vegetarisch gehakt twee minuten.

Voeg dan de paprikablokjes toe en roerbak even mee. Pers de knoflookteentjes er boven uit.

Voeg de snijbonen toe en roerbak 10 minuten. Door het roerbakken blijven alle vitamines en goede stoffen behouden. Voeg naar smaak versgemalen zeezout toe.

Maak ondertussen de pindasaus. Veel mensen kopen een kant en klaar bakje of pakje waaraan je 

 water moet toevoegen. Deze pindasaus maken gaat net zo snel, kost minder en 

je weet precies wat erin gaat.

 Je hebt geen serie E-nummers nodig voor deze zelf gemaakte saus.

Verhit in een kleine pan de olie. Pers het teentje knoflook erboven uit. 

Roerbak één minuut op middelhoog vuur. Voeg de sambal en de ketjap toe.

 Roer goed door. Voeg daarna de pindakaas toe. Even roeren en voeg dan even zoveel water toe. 

Goed doorroeren zodat het zich mengt tot een gladde saus. Niet laten koken.

Klaar!!

Serveer de gewokte groenten met de rijst en de pindasaus er apart bij.

Geef er eventueel cassavekroepoek bij.

Eet smakelijk!

Enneh... je hoeft geen rare snijboon te zijn om dit lekker te vinden.

Sterker nog... als je niet van snijbonen houdt - zoals ik vroeger - kun je dit zomaar heerlijk vinden!

Give it a try!

Er komen nog veel meer snijbonen aan! 

Stay tune en geniet mee.....

Jisca's cupcakes

Waar ik zelden gewone cakejes bak, omdat ik er altijd wat vulling 

- vruchtjes uit de rumtopf of een andere likeur -  in kwijt wil, 

wil Jisca juist gewone cakejes,

zonder poespas.  Ik snap het wel, want ze heeft het niet zo op fruit...

Dus vandaag bakte en versierde Jisca cupcakes.

De foto's zijn  speciaal voor dit blog door grote broer gemaakt.

 Zo helpen de kinderen niet alleen mij, maar hopelijk ook jou door regenachtige vakantiedagen heen....

Met cupcakes!

Cupcakes

    voor ongeveer 18 stuks

Ingrediënten:

• 300 g roomboter
• 250 g rietsuiker
• 2 tl vanille-extract
• 6 (kleine) eieren 
• 150 g bloem
• 150 g volkoren meel
• 3 tl wijnsteenbakpoeder 
• 4 draaitjes versgemalen zout
• wat zonnebloemolie
• cupcakevormpjes van siliconen of papier
    nodig voor decoratie
• marsepein of fondant in verschillende kleuren
• uitsteekvormpjes
• taartdecoratie als gekleurde hagelslag, discodip en andere figuurtjes
• evt. glazuur of botercrème

Hoe maakt Jisca het klaar:

Weeg alle ingrediënten af en zet klaar. Vermeng het bloem, de meel, het bakpoeder en het zout met elkaar en laat staan.

Verwarm de oven voor op 160° C.

Snijd de boter in kleine stukjes en doe deze samen met de suiker in een ruime kom.

Mix de boter met de suiker tot er geen boterklontjes meer zijn en je een glad mengsel hebt.

Voeg het vanille-extract toe.

Voeg de eieren één voor één toe en blijf mixen voordat je een volgend ei toevoegt.

Mix nog vier minuten tot je een schuimig, luchtig beslag hebt. Voeg dan lepel voor lepel het meelmengsel toe en mix of roer er doorheen.

Vet elk cakevormpje in met een druppeltje olie.

Schep de vormpjes voor driekwart vol met beslag.

Schuif de cakejes in de voorverwarmde oven en bak ze in 20 minuten gaar en goudbruin.

Niet tussendoor de oven openen en als het tijd is, test de gaarheid door een cakeprikker (of breinaald)

 erin te steken. Als deze er schoon uitkomt zijn de cupcakes gaar.

Heerlijk om zó te eten, maar een echte cupcake moet je versieren.

Is de bovenkant bol gebakken, snijd dan een stukje weg zodat hij plat wordt.

Versier met glazuur en divers taartdecoratiemateriaal of hagelslag.

Of gebruik marsepein, rol uit en maak mooi versierde figuurtjes.

Ik heb altijd een krat vol taartversieringsspullen, waar ik de kinderen uit laat kiezen.

Dit zijn haar mooiste cupcakes.

Daarna heb ik Jisca een Engels zinnetje geleerd: "Less is more!"

En zowaar, na haar eerste overdadig versierde cakeje, kwamen er daarna verfijnde, 

mooi versierde cupcakes....

En de eerste was voor mij.....

Lucky mum!

Na zo'n vijf cakejes versierd te hebben, werd ze er toch een beetje moe van.

De anderen mochten hun eigen cupcakes versieren.

Leuk om te zien welke mooie creaties er mogelijk zijn!

Zo overleef je een regenachtige dag wel, toch?!

Fijne vakantie nog!

Romige spaghetti met courgette en paddenstoelen

Nog tijdens de pruimentijd barst ook de courgettetijd los. En het is bijna letterlijk barsten, 

want opeens komen de courgettes allemaal tegelijk en als ik te laat ben met plukken..... 

Maar mij hoor je niet klagen ;)

Hoewel ik inmiddels zo'n twintig recepten met courgette heb gepost - van soep tot jam, 

van zoetzuur tot hartige taart (klik)-  kunnen er nog wel een paar lekkere pastagerechten bij, 

zoals deze romige variant.

Mijn kinderen zijn dol op spaghetti maar..... "mam, snijd je de groentes wel in kleine stukjes?

 Dat vinden we lekkerder".  Nou, vooruit dan maar.... 

Romige spaghetti met courgette en paddenstoelen

      voor 6 personen

Ingrediënten:

• 600 g volkoren spaghetti (bio)
• 500 g bio (kastanje)champignons
• 3 courgettes (ongeveer 900 gram)
• 25 g boter
• 2 el olijfolie
• 1,5 el bouillonpasta of bouillonpoeder
• 150 gr roomkaas
• 250 ml sojaroom
• versgemalen zeezout
• versgemalen peper
• 250 g belegen kaas

Hoe maak ik het klaar:

Was de courgette, snijd in plakken en snijd deze in fijne blokjes.

Veeg de champignons schoon (niet wassen, ze nemen vocht op) en snijd ze in plakjes.

Kook de volkoren spaghetti in een ruime pan met kokend water volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking al dente. Voeg tijdens het koken een lepel olijfolie toe, dit voorkomt overkoken en zorgt dat de spaghetti niet aan elkaar plakt. Giet af en laat even staan.

Doe de boter en 1 eetlepel olie in een ruime hapjespan. Bak de champignons en courgette 

op hoog vuur vijf minuten. Roer regelmatig.

Voeg de bouillonpasta (klik!) of bouillonpoeder toe samen met de roomkaas. Roer goed door.

Schenk de sojaroom erbij en breng op smaak met versgemalen zeezout en peper.

Schep de uitgelekte spaghetti door het courgette-champignonroommengsel 

en laat nog even doorwarmen.

Rasp de kaas.

Serveer deze romige spaghetti met de geraspte kaas en geniet van dit lekkere comfortfood!

Pas op! Eet niet teveel!

Nieuwe zwerm bijen in de achtertuin

 Of ik er verstand van heb en belangstelling ook? Want anders weten we niet wat we ermee moeten....

Bij de app kreeg ik een fotootje van een 'bijennest' in een boom in de straat van Henk.

Een enorme waterval aan bijen zag ik op de foto in de boom zitten.

Na wat heen en weer appen, besloot ik te gaan kijken en dat niet alleen... ik zou goed voorbereid gaan en alles meenemen om deze bijenzwerm te kunnen scheppen.

Daar ging ik op zaterdagochtend op mijn fietsje naar de andere kant van de stad.

En wat ik daar zag deed mijn hart wat sneller kloppen!

Nog nooit heb ik een zwerm alleen geschept, maar ook niet eerder heb ik zo'n grote zwerm bijen zó mooi zien zitten.

 Op de goede hoogte, aan de straatkant zodat ik er makkelijk bij kan.

Yes!! Een waterval van bijen... het zijn er héél errug veel!

Dit wordt mijn volk!!

Kijk je mee met het toch wel spannende avontuur dat ik beleefde!

Zwermen

Wat Henk in de boom had gezien, was geen bijennest, maar een bijenzwerm. Dit is een normale en natuurlijke manier van een bijenvolk om zich te vermeerderen. Zo gauw er een nieuwe koningin (aan) komt, splitst een groot volk zich op. Ongeveer de helft van het volk gaat in het voorjaar met de oude koningin mee om een nieuwe woning te zoeken. 

Is het later in het jaar, dan kan het zijn dat de nieuwe koningin er juist vandoor gaat met de helft van het volk; er is sprake van een nazwerm.

Bijen die mee moeten zijn wat landerig en lui en hangen een beetje rond op en rond de vliegopening, terwijl andere bijen gewoon ijverig hun werk blijven doen. 

Op de één of andere manier weten de bijen gewoon wat hun taak is.

Is het de taak van werksters om mee te gaan met de zwerm om een nieuw huis te vinden, dan zuigen ze hun buikje zó vol met honing dat ze voor drie dagen genoeg hebben.

Wanneer de zwerm  'loskomt', zo wordt dat genoemd, klinkt er een andere zoemtoon in het volk: wat schriller en hoger.

Wanneer je al die duizenden bijen  ziet vliegen - zoveel dat het soms even lijkt of de lucht verduistert - is dat voor veel mensen een angstaanjagend gezicht.

Veel mensen worden er bang van en dat is te begrijpen bij dit natuurverschijnsel.

Toch is angst onnodig: de bijen zijn niet op zoek naar voedsel, ze hebben juist voor drie dagen genoeg bij zich. Ze zijn ook niet in oorlogsstemming, al klinkt hun gezoem dreigend, ze zijn vreedzaam op weg om een nieuwe woonplaats te vinden. Zolang de koningin erbij is, vormen ze ook binnen korte tijd een ordelijke zwerm, met de koningin in hun midden.

Bij een oude en meer geoefende koningin vindt de bijenzwerm een goede plek om te rusten.

Bij een nieuwe, jonge koningin kan de zwerm op de meest onmogelijke plaatsen neerstrijken: in een hele hoge boom, in een schoorsteen of wat dan ook.

Natuurlijk weet ik niet welke zwerm ik precies aantref, maar kijkend naar de tijd van het jaar - en alles is wat aan de late kant dit jaar - , de grootte van het volk en 

de plaats waar de zwerm is neergestreken denk ik dat het een eerste zwerm oftewel voorzwerm is van een groot volk, met de oude koningin erbij. Ze heeft vast plaatsgemaakt (of beter gezegd: móest plaats maken) voor een jonge, nieuwe koningin.

En als er dan twee volken met beide een koningin zijn, dan is een volk vermeerderd: heeft het zich verdubbeld.

Een zwerm scheppen

Ik heb mijn allereerste bijenvolk, vier jaar geleden als kersverse imker, ook geschept...  klik hier om erover te lezen.

Maar dat is al lang geleden.

Je hebt van alles nodig om een volk goed te kunnen scheppen.  Het lijstje:

• Kieps: dat is een bijenkorf of elk denkbaar voorwerp waar het bijenvolk in past en in vervoerd kan worden
• snoeischaar: tenzij een zwerm niet in een boom zit, natuurlijk
• plantenspuit met gewoon water
• stuk karton
• doek of laken
• plakband en/of touw
• trapje: niet nodig wanneer een zwerm vlakbij de grond zit
• veger met zachte haren
• imkeruitusting: kap en handschoenen

Wanneer je alle benodigde spullen hebt, is het daarnaast erg handig als iemand je helpt.

Ik nam alle spullen mee op de fiets, niet met de intentie om de zwerm op dezelfde manier mee terug te nemen naar huis, al deed ik dat wel met mijn eerste zwerm.

Meestal ga je een paar keer op weg voor één zwerm.

Toen ik de straat inkwam, stond Henk me al op te wachten, vlakbij het bijzondere natuurverschijnsel in zijn straat. Ik mocht een keukentrapje gebruiken en zag de grote tros al hangen.

 Ik bekeek 'm van alle kanten.

Het plan bedacht ik gelijk: ik wil de hele zwerm met een stevige ruk aan de tak waar ze omheen hangen, in de kieps laten belanden.

Hiervoor begon ik met het snoeien van in de weg zittende takken.

Ondertussen gebruikte ik de sprayfles. Met gewoon water spoot ik op de vliegende bijen. Het doel is tweeledig: bijen denken dat het regent en gaan schuilen bij de tros en tegelijk is vliegen zwaar en lastig doordat hun vleugeltjes zwaar worden van het water.

Het werkt nooit helemaal, maar een beetje is al fijn.

Ik legde een groot stuk karton van een opengevouwen doos onder de boom.

Alle bijen die ernaast vallen, belandden zichtbaar op het karton - in plaats van in de struikjes -  en kan ik makkelijker afschuiven of afvegen. Ik zette de kieps onder handber8eik.

Toen ik met dit voorbereidende werk klaar was, kwam hét moment.....

Ik moest tegelijk de kieps vasthouden, nog wat water sprayen, op de trap balanceren en een flinke, stevige ruk aan de tak geven waardoor de bijentros in de kieps terecht zou komen. En liefst schep ik alle bijen in één keer of in ieder geval zoveel mogelijk.

Je leest het: ik kwam een hand tekort.

Maar het moest! Want ik was alleen.

Ik deed een schietgebedje terwijl ik daar op het keukentrapje van Henk balanceerde en gaf een ruk!!

De meeste bijen vielen als een enorme, uitlopende slagroomklodder in de omgekeerde bijenkorf.

Deze had ik aan de binnenkant ingewreven met citroenmelisse, de geur die het meest lijkt op de feromonen die vrijkomen als bijen stertselen.

Hopelijk voelen ze zich hierdoor sneller op hun gemak en vliegen ze niet gelijk weer weg.

Gauw ging ik het trapje af, zette de korf neer en deed een laken over de korf.

Ik liet een kier open zodat andere bijen er nog in kunnen.

En dan maar hopen dat de koningin erin zit en er niet ook veel bijen weer uitlopen....

Het lukt nooit helemaal om alle bijen netjes in één keer te scheppen. Dit is de reden dat een imker vaak 's avonds laat in het donker terugkeert, want dan zijn alle bijen voor de nacht bij de koningin gekropen. Ook nu zag ik nog zo'n paar honderd bijen rondvliegen. Na even afwachten kropen er een aantal richting de geur van de koningin, maar veel gingen terug naar de plaats waar ze daarvoor had gezeten: in de boom.

Toen er zich weer een klein trosje vormde, schudde ik deze af in een emmer.

De emmer leegde ik vervolgens in de kieps, bij de rest van het volk.

En door een paar takken los te knippen waar zich daarna weer een klein trosje bijen vormde, kon ik ze bij de rest van het volk in de korf verzamelen.

Ik zette de korf met het laken, rechtop. Bijen vliegen namelijk naar binnen om vervolgens omhoog te gaan. Bij de vliegopening - die ik nauwlettend in de gaten hield - was er veel activiteit. Gingen de meeste bijen nu naar binnen toe? Of kropen ze er juist uit?

Gelukkig zag ik het eerste.... hierdoor weet ik dat de Queen in de korf zit!

En toen begon het lichtjes te regenen, beter kon niet!!

Door de regen gebeurt hetzelfde wat ik met mijn spuitfles water  probeerde te bereiken, alleen dan veel effectiever.

Ik besloot een kopje thee te gaan drinken bij Henk en Schaké.... even uitrusten van de inspannende gebeurtenissen.

Ondertussen vroeg ik mijn lief mij, met de duizenden vrouwen die ik geschept had, op te komen halen met de auto.

Mijn fiets achterop.

Zo gebeurde...

Een paar bijen bleven helaas achter, de overgrote meerderheid ging met haar nieuwe imker op reis.

De korf bond ik niet alleen goed dicht met het laken, touw en ducktape, maar ook wikkelden we er nog een extra deken omheen voor onderweg.

Autorijden met één bij die om je oren zoemt is voor sommige automobilisten al een nachtmerrie - en een scenario voor ongelukken - laat staan duizenden bijen.

Veilig kwamen de bijen bij mij thuis aan. Op de moestuin zette ik snel en vakkundig een nieuw onderkomen voor ze klaar.

Wat bestaat uit een bodem met vliegopening en bodemplaat, een broedkamer met in dit geval zes uitgebouwde ramen was met wat honing erin en een deksel.

Voor gebruik kneusde ik weer wat citroenmelissestelen waarmee ik de geur aan de binnenkant van de kast streek.

En toen kwam het omgekeerde proces: de kieps openmaken en het bijenvolk er weer uit stoten, recht boven de kast.

Bijen kunnen zich door de kleinste openingen heenwurmen - denk aan smalle bloemkelken waaruit ze nectar moeten halen - en dat zag ik ook nu weer. Via plooien en vouwen in het laken en  de deken waren bijen al bezig een uitgang te zoeken.

Net op tijd gaf ik ze hun nieuwe onderkomen.

Ook bij deze actie vallen er altijd wat bijen naast de kast op de grond, maar het overgrote deel van het volk viel als een grote, bewegende deken zó het klaarstaande huis in. Bijzonder!! De andere bijen komen vervolgens wel op de geur af en vinden de opening van de kast zelf.

Dit volk bestond uit zoveel bijen dat ik extra ramen niet in de kast kon hangen, het paste niet. Dat doe ik dan een paar dagen later maar, bij een eerste controle.

Voor deze dag ben ik klaar met dit avontuur!!

Alleen nog een interview met de plaatselijke journalist Robbert voor een krantenbericht. 

 Het is niet alleen bij-zonder nieuws, maar ik vind het ook belangrijk mensen voor te lichten. Wees niet onnodig bang en weet wat je kunt verwachten wanneer je een bijenzwerm ziet. Niet de gemeentelijke verdelgingsdienst bellen, gewoon een imker vragen om te helpen.

Hier het krantenartikel.

Mijn zwerm-schep-avontuur is inmiddels  alweer even geleden. Een paar dagen later opende ik de kast om nieuwe ramen met was in te hangen. Het volk heeft echt haar nieuwe thuis gevonden en zit netjes op de ramen.

Een takje van de conifeer  herinnert nog aan de plaats waar ze vandaan komen.

 Ik zag dat ze al ijverig aan het bouwen waren. En waar ik heel blij van werd, is dat ik....  eitjes zie! Minuscule witte ovaalvormige eitjes waar mijn oog op getraind is om deze te zien, die zag ik nu al.

Dit geeft me belangrijke informatie over de koningin: ze is er, ze is gezond en ze is productief!

Bijen blij, ik blij!!

Ik ben weer een echte imker met bijen!