dinsdag 18 juli 2023

Kruisbessensap

Ik stopte een groot deel in de rumtopf, maar vlaaien bakken en wecken van de kruisbes, 
daar had ik dit jaar even geen zin! Sterker... ik vond nog weckpotten met kruisbessen van vorig jaar.
Ik besloot van de ruim 3 kilo kruisbessen - ja, ja, van één struik - sap te maken.
Sap maken is een koud kunstje met de sappan.
Nou ja, het wordt wel erg warm, want de sappan zorgt dat fruitsap gepasteuriseerd wordt.
 Het werkt met het stoomprincipe; door het aan de kook houden van water
 in het onderste compartiment,  wordt de stoom naar de vruchten
 in het bovenste compartiment geleid.
Door de hitte van de stoom, barsten de celwanden van de bessen, het sap 
stroomt eruit en wordt in het middelste deel van de pan opgevangen.
En als de juiste tijd voorbij is, laat je het sap via het kraantje gemakkelijk
in gereedstaande flessen lopen.

Ik beschrijf de werkwijze, zodat ook jij aan de slag kunt wanneer de oogst groot is.
Een sappan is zeker een aanrader!


Kruisbessensap

Ingrediënten:
  • 3 kg kruisbessen
  • 240 g biologische rietsuiker
      en verder:
  • een sappan

Hoe maak ik het klaar:
Was de kruisbessen, dat kan gemakkelijk door de kruisbessen af te spoelen in het bovenste deel van de sappan met de gaatjes.


Weeg ze nauwkeurig af. Ik heb er gewicht bij geschreven, maar het maakt niet zoveel uit, 
als je maar de juiste verhouding qua suiker neemt en de juiste stoomtijd aanhoudt.
En die ga ik nu beschrijven.
Breng in het onderste deel van de sappan het water aan de kook. Let op dat dit deel goed gevuld met water blijft, je houdt het namelijk steeds tegen de kook aan.
In het bovenste deel doe je de schoongespoelde kruisbessen. Als er nog steeltjes aan zitten is dit geen probleem. Voeg  8% van het gewicht van de kruisbessen aan suiker toe. Dit is niet veel en zorgt niet alleen voor een zoete smaak, maar helpt ook conserveren.
Bij 3 kilo kruisbessen ontsappen, heb je 240 gram suiker voor nodig. 
Heb je 5 kilo kruisbessen, dan gebruik je 400 g suiker.

Elke fruitsoort heeft z'n eigen ideale tijd voor het extraheren.  
Voor kruisbessen is dit 45 minuten.
Doe je dit langer, dan gaan er onnodig voedingsstoffen verloren, doe je het korter, 
dan win je niet al het sap wat er in de bessen zit.
Je hoeft er niet bij te blijven, de pan doet z'n werk. 
Daarom is sap maken een dankbaar en makkelijk klusje.
Zorg dat er brandschoon en met soda uitgekookte flessen klaar staan en 
spoel deze kort van tevoren nog eens om met kokend water.
Door de verhitting van het sap en het werken met brandschone flessen, 
heb je een gepasteuriseerd sap wat wel een jaar houdbaar is. 
Vul de flessen met het sap en zet ze eventueel op de kop weg of
werk met flessen met een beugelsluiting.
Na openen bewaar je het sap in de koelkast en drink je het binnen twee weken op.

Ik had twee grote flessen en vijf kleine flesjes vol kruisbessensap.
Ik moest gelijk even proeven.
Kruisbessensap ruikt naar de keuken bij oma thuis, smaakt zoetzuur zoals rabarber en
 de dronk is vol en rond. Kortom, een bijzonder sapje.
Oh ja, mijn sap is donkergeel van kleur doordat ik een struik met groene kruisbessen heb.
Je hebt ook rode kruisbessen....
Bij mij is de kruisbessenstruik helemaal leeg.
Tijd om te snoeien...

Maar eerst een toost op het kruisbessensap!

Deze keer komen de kleine flesjes kruisbessensap gelijk in mijn winkeltje (klik)
kun je proeven en besluiten of je dit sap zelf wilt maken.



vrijdag 14 juli 2023

Spijkervaasjes

 Heerlijk al die geurende bloemen buiten in de straat en tuin.... wie wordt daar niet blij van?
Af en toe neem ik een bloem uit de moestuin mee voor in een glaasje of flesje op de (buiten)tafel....
Maar wat ik nu maakte, is zoveel leuker!

Ik maakte vaasjes omkleed met spijkerstof.
Van oude spijkerbroeken. 
Op de één of andere manier kan ik spijkerbroeken niet weggooien.
Er verslijten er heel regelmatig in ons gezin, maar ik bewaar ze allemaal.
Misschien omdat het in de naam zit?
Ik maakte al eens een knijperschort van spijkerstof (klik) en ik ben al
jarenlang bezig (de meeste tijd dus niet) met een groot ragquilt van spijkerstof.
Maar voor dit decoratie projectje heb je maar kleine stukken spijkerstof nodig.
Ga er geen nieuwe broek voor verknippen, kom gerust een stukje halen....
Ik maakte drie verschillende vaasjes van lege flessen die ik overhad.
Ik had nog geen sap en siroop gemaakt dit jaar....
Het zijn twee flessen van 700 ml en eentje van 250 ml.
Maar je kunt elke fles nemen die je in je huishouden vindt.

Ik beschrijf kort hóe ik de verschillende vaasjes heb gedecoreerd.
Uiteraard kun je het helemaal naar eigen smaak doen.

Spijkervaasjes

     voor 3 vaasjes

Benodigdheden:
  • lapjes stretch jeansstof uit liefst
       3 verschillende spijkerbroeken 
  • 3 glazen flessen
  • naaischaar
  • naald (stevige naald of jeansnaald)
  • klosje jeansgaren
  • spelden
  • evt. lijmpistool

Hoe pak ik het aan:
Voor dit projectje zijn stretchjeans het makkelijkst, omdat de stof zich door de elasticiteit goed aanpast aan de vorm van de fles.
Hier zie je de drie verschillende vaasjes. 
Vaasje 1 is links, vaasje 2 is rechts
en vaasje 3 is de kleinste in het midden.



Vaasje 1:
Voor dit vaasje gebruikte ik een smalle pijp van een stretch jeans maatje 110/116. De pijp paste bijna geheel om de onderkant van de fles. Weliswaar nog wat losjes, maar het begin is er.

Trek de stof strak in een vouw. Zet met spelden vast en naai
vervolgens met kleine steekjes en een dubbele draad de stof strak om de fles heen.
Waar de hals begint en de fles toeloopt, knip je de stof af.
Neem een contrasterende kleur jeans en vouw dit strak om de hals.
Zorg dat je ook hier een verticale jeansnaad hebt.
Zet vast met spelden en vouw de stof bovenaan als een kraagje 
om met de binnenstof naar buiten.
Naai naar boven toe vast en zet met een paar steekjes ook 
het omgeslagen kraagje vast.
Ik vond mijn favoriete jeans met borduurstiksel erop....
Oh yeah! Die wil ik graag upcyclen.
Over het lange verticale stiksel plak ik een stuk stof met borduurstiksel.
Grof uitgeknipt en met smeltlijm vastgeplakt.
Voilà, klaar is vaasje 1!

Vaasje 2
Voor dit vaasje neem ik drie restjes jeans in verschillende kleuren met opvallende naden. Wikkel deze drie stukken boven elkaar om de fles heen.
 Handig, want je kunt aansluiten op de rondingen van de fles en elk stuk goed strak trekken.
Begin onderaan. Speld de stof eerst en naai met kleine
steekjes vast. Trek tussendoor de stof strak.
Naai zo elk lapje om de fles heen.
Vouw net als bij vaasje 1 de bovenste rand om en zorg dat die goed 
aansluit aan de flessenhals.
Neem een stuk jeansband eventueel met knoop en wikkel deze rond de fles 
op de  eerste horizontale naad. Speld vast en lijm of naai vervolgens vast.
Een mooi robuust effect met die jeansknoop erop!
Het geheim van een een geslaagde vaas is dat je de stof steeds goed aantrekt
zodat hij perfect aansluit rondom de fles.
Knip eventueel de stof langs de hals en bodem van de fles bij.



Vaasje 3:
Dit is bij mij het kleinste flesje, maar je kunt elke maat fles nemen.
Van de jeansstof neem je verschillende stukken tailleband....
afhankelijke van de hoogte van je fles heb je drie tot zes stukken nodig.
Wikkel ze strak om de fles heen.
Werk van boven naar beneden.
Voor de bovenkant van dit vaasje gebruikte ik een stukje zoom 
met broekspijp... een tailleband vastzetten is erg lastig bovenaan dit kleine flesje.
Gebruik verder knopen, riemlusjes en labels.... voor een lekker robuust effect.
Naai de stukken aan elkaar vast en geef wat steekjes extra
zodat de verschillende stukken band ook aan elkaar vast zitten.
Klaar is ook dit derde vaasje.

Pluk bloemen uit de tuin, zoals wilde peen, lavendel, zonnebloem, goudsbloemen etc.
Alles staat mooi in deze spijkervaasjes.
Zet ze in een groepje van drie bij elkaar voor een speels effect.
Geniet van het seizoen en alles wat bloeit!

donderdag 13 juli 2023

Smoothie met zwarte bessen

 Zo'n vier kilo zwarte bessen stonden vanmorgen klaar in de keuken om verwerkt te worden.
 Gistermiddag vers geplukt! Niet allemaal door mij, hoor. Oh nee, daar heb ik hulptroepen 
voor ingeschakeld... geweldige hulp!  Wat zal ik eens doen met al die zwarte bessen?
Sap maken is super easy met de sappan. Ik kieper de gewassen bessen- met-steeltje-en-al
 zó in de pan en na drie kwartier laat ik het sap met het kraantje in de fles lopen. 
Maar ik had ook drie bakjes bessen die al netjes gerist waren: dat scheelt me veel werk.
Deze ga ik gebruiken in jam of gebak.

De besjes keken me vanuit het vergiet verleidelijk aan. Ze weten zelf heel goed 
hóe gezond ze zijn! Onze eigen Hollandse zwarte bes is  namelijk een superfood. 
Niet alles wat van ver komt is perse beter of gezonder.
Ik besloot een fruitsmoothie met zwarte bes te maken!
En dát blijkt een geweldig drankje. Ik voelde me verzadigd en energiek!

De zwarte bes [Ribes nigrum] stond in de 17e eeuw bekend als levenselixer: als je er
 elke dag wat van at of dronk, behield je je eeuwige jeugd.
Wat er in de zwarte bes zit?
Vitamine C, vitamine E, vier B-vitamines, mineralen als Calcium, Magnesium, Kalium,
 Fosfor, IJzer en verder Polyfenolen en veel antioxidanten. 

En dát supergezonde besje groeit gewoon in overvloed in mijn moestuin?!
Trouwens, niet alleen de vrucht, maar ook de bloem(knoppen) en het blad zijn bruikbaar.
De Ribes Nigrum werd vroeger door artsen als medicinale plant gebruikt. 
Helpend bij reumaklachten, het zuivert de lever en nieren, stimuleert de alvleesklier en 
geeft mensen met astma meer lucht.
Een kompres met zwarte bessen werd gebruikt bij eczeem, netelroos, abcessen en
 andere huidziekten. Zwarte bessensap is goed tegen ontstekingen in het spijsverteringskanaal.

Al met al een inheemse superbes! Helaas vind je geen bakje verse zwarte bessen in de supermarkt. 
Ze is verdreven door de blauwe bes. Soms zijn ze in gedroogde vorm  te koop bij reformzaken 
en anders zit er niks anders op en moet je je eigen struik kopen.
Dit laatste is sowieso een aanrader! 
En dát ben je zeker met me eens als je deze smoothie hebt geproefd!


Smoothie met zwarte bessen

     voor 2 glazen

Ingrediënten:
  • 4 perssinaasappels 
  • 150 g verse zwarte bessen
  • 1 overrijpe banaan


Hoe maak ik het klaar:
Leg de avond ervoor een overrijpe banaan in de vriezer. Zoet en smaakvol,  koud en romig past dit in elke smoothie. Ik heb altijd wat bevroren bananen op voorraad.

Was de zwarte bessen en verwijder de steeltjes.
Pers de sinaasappels uit tot je 250 ml sap hebt.

Doe dit in een hoge kom en voeg de schoongemaakte en gewassen zwarte bessen toe.
Mix met de staafmixer fijn.
Snij de banaan in stukjes en  voeg deze toe.
Mix net zo lang tot een romige, mooi donkerrode smoothie is verkregen.
Je blijft wat velletjes van de bes zien en proeven, maar dat is
 niet storend en het geeft vezels aan je smoothie.
Serveer meteen en geniet ervan!




Tips en variatie:
  • doe er een theelepel kaneel bij voor een verrassende twist
  • voeg een theelepel vloeibare, goede honing van de imker toe; niet nodig voor de zoetheid ;)
  • ook klaar te maken met bevroren bessen; geniet er het jaarrond van





dinsdag 11 juli 2023

Mijn moestuin in juni


 Juni, de maand waarin alles kan!
Oogsten, zaaien, planten, snoeien, watergeven en.... had ik oogsten al genoemd?
Deze keer ga ik jullie een beetje jaloers maken met mijn oogstfoto's.
Ik heb er lang op moeten wachten, het weer werkte niet echt mee, maar nu is
het dé tijd om dagelijks iets heerlijks klaar te maken, vers vanuit de moestuin.
En dat is het ultieme moestuingeluk: zó aan de plant en vervolgens 
rechtstreeks - in een oog- en tongstrelend gerecht - op je bord!

Waar je verder over kunt lezen?  Ruilarbeid passend in een deeleconomie, 
een bijzonder  handige gekweekte groente en de schooltuintjes met verdrietig nieuws.


Weerpraatje

Wat wás het in juni droog.... zó droog! Heerlijk om 's avonds lekker lang buiten in de tuin te kunnen zitten en te genieten van zwoele avonden, maar voor de (moes)tuin was het niet zó handig.
Mijn ochtendritueel nog voor het ontbijt, bestond uit een loopje met Eef naar de moestuin, een half uur water geven en weer terug naar huis. 
Ik rekende uit dat ik sommige ochtenden zo'n 
zo'n 130 liter water gaf. Op de moestuin doe ik dat nog ouderwets
met een pomp uit een ondergronds regenwaterreservoir.
Vol trots laat ik mijn kleine spierbal aan mijn intensief sportende tieners
zien... ontstaan door elke ochtend te zwengelen en gieters te tillen.
Daarvoor heb ik geen sportschool nodig ;)
En kijk eens mee hoe ik beloond wordt....
de condensdruppeltjes op de meloenbladeren zetten zich als een stralende
parelketting aan de rand van het mooi gevormde blad.
Elke ochtend opnieuw, speciaal voor mij om ervan te genieten!

En toen juni bijna voorbij was en het overal in Nederland al geregend
had, kwam ook hier in de randstad een bui....
En daar kun je niet tegenaan gieten: heerlijk!



De eerste oogst

Dit jaar heb ik niet heel veel van één groente, maar lekker afwisselend van alles wat.
De raapstelen uit de kas groeien goed. En omdat ik ze elke keer afsnijd, 
heb ik hier zo'n vijf keer van kunnen oogsten!

De koolrabi heeft het zwaar gehad, maar uiteindelijk waren ze daar:
wel twee hele koolrabi's. Die gingen lekker in de risotto klik!

En dit is de eerste paksoi die niet opgegeten is door beestjes
 volgens mij mis ik al zo'n 30(!) paksoiplantjes... maar deze smaakte des te lekkerder

De komkommers doen het fan-tas-tisch dit jaar!
Prachtig plaatje, niet? Ik heb er al zeker zo'n 12 geoogst.
En dan bedenk ik toch stiekem wat een biologische komkommer in de
winkel kost.

Van de peultjes kwam slechts 5% op en wat doe je dan met twee plantjes?
Nou.... gewoon laten groeien en die paar verse peultjes gaan gelijk in een zakje in de vriezer.
Net zo lang tot ik genoeg heb om ze ergens bij te gebruiken.

Vóór de langste dag van het jaar moet de rabarber geoogst worden.
om twee redenen: 
  1. de rabarberstelen gaan meer oxaalzuur bevatten
  2.  de rabarberplant heeft z'n energie nodig om de wortels te versterken.
Natuurlijk moest ik dat zelf eens uitproberen...
en plukte in augustus zo'n anderhalve kilo rabarber om limonade van te maken.
De limonade smaakte prima, daar niet van, maar
het jaar daarop had ik bijna geen rabarber van de planten waar ik van oogstte 
en nu, drie jaar later, heb ik die planten helemaal niet meer.
Terwijl rabarberplanten zeker acht jaar lang goed kunnen groeien op dezelfde plek
zonder dat je er omkijken naar hebt.

Er was dit jaar één klein probleempje bij het oogsten van de rabarber.
Het was de vaste siësta plek van onze Lilly....
Heerlijk verscholen onder de grote bladeren kan ze daar uren doorbrengen...
Want als zij ons niet kan zien, kunnen we haar ook niet zien, is haar kattenlogica.
Toch maar geoogst, de rabarber groeit wel weer aan.
En wat te doen met die 2 kilo rabarber die ik oogstte?
Ik maakte mijn eerste jam van dit jaar klik! met vlierbloesem en gember
en ik vroor rabarber in.... zó kan ik er tóch later in het jaar van genieten.


Uien....

Al geef ik de hele tuin water wanneer het droog is, de aardappels en uien sla ik over. Die halen hun water altijd wel uit de grond.... dacht ik ook dit jaar.
Maar daar had ik het mis...
en ik was er ook net te laat bij....
Ze begon te bloeien! Elk jaar schieten er wel een paar uistengels door,
maar dit jaar zijn het er wel veertig als het niet meer is.
Ik haal de bloemstengels eruit, ook al zijn ze prachtig gevormd.
Ik wil geen zaad, ik wil uien!!

Maar een grote ui zal het niet meer worden! Ik hoop dat ik ze nog 
kan oogsten...
Wat ik in ieder geval elk jaar altijd oogst zijn de uistengels:
bosui of lenteui!! Ik was de stengels, snijd ze in ringetjes en vries ze in.
Zó heb ik het hele jaar door verse bosui voorhanden. Klik!



Van ruilen komt géén huilen!

Sinds begin dit jaar help ik met het geven van taalles aan mensen die hier als vluchteling 
zijn komen wonen. Fantastisch werk niet alleen omdat ik van taal houdt, maar ook omdat ik van mensen houd. 
Graag geef ik hen, die alles hebben moeten verlaten en de meest vreselijke dingen hebben gezien en meegemaakt, een warm onthaal en hulp in hun 'nieuwe' land.
Werken mogen ze nog niet, helpen met klusjes wel.
En dus kwamen er vier mannen een ochtend op mijn verwaarloosde moestuin helpen.
Onkruid wieden, de braam snoeien en nog meer onkruid wieden.
Eén van hen was boer, maar ook de journalist en de fysiotherapeut
staken hun handen uit de mouwen in mijn tuin.
Is dit geen mooie ruil?!
Volgens mij is dit een win-win situatie :)


Yet to come


Het raadsel in mijn vorige moestuinblog over dit lichtgroene plantje

 
met  het fijne blad, is opgelost. Het zijn linzen. 
Ze groeien goed en ik ben benieuwd hoe en wanneer ik kan oogsten.

In het kader hiervan besloot ik om ook te gaan experimenteren met andere
droogbonen die ik in mijn keukenkastje had liggen.
Ook uitproberen?
Neem hiervoor altijd biologische bonen (zaden) want die zijn onbehandeld.
En ja hoor.... na wat water geven, kwamen de eerste bonen gewoon op!
Dit jaar is mijn experiment met 
borlotti bonen en zwarte ogenbonen.
Deze bonen komen oorspronkelijk uit Italië en Afrika, 
maar met deze warme zomer komen ze vanaf nu ook uit Nederland.
Super leuk, toch?!

En over bonen gesproken: de eerste kapucijners komen eraan....
hoewel de vogels alles uit de kast trekken om er eerder van te kunnen eten.
Ik heb al twee peultjes geoogst!
Yet to come....



Schooltuintjes

Wat waren de lessen in juni veelzijdig en leuk in de schooltuin.
Allereerst moest er natuurlijk water gegeven worden...
En ook daar valt les over te geven....

Kinderen hebben gezaaid
En geplant
En natuurlijk moesten hun tuintjes onkruidvrij gemaakt worden.
Maar ook maakten we kruidenboter
En dronken we thee van zelfgeplukte citroenmelisse
En bakten we taartjes van rabarber:
rabarbersticks! Smakelijk eten!
Wat waren het leuke lessen.

Maar.... er is een tijd van komen en van gaan.
Omdat ik met mijn andere werk ga uitbreiden en een studie ga volgen,
 ga ik stoppen met het geven van tuinlessen.
Niet omdat ik het na 7 jaar op deze school niet meer leuk vindt....
Nee, ik ga weg op een hoogtepunt.
En ik kreeg een fantastisch afscheid met prachtige cadeaus.
Ik weet zeker dat ik deze tuinlessen op school ga missen.
Maar het is tijd voor wat nieuws.


Bijzonder gekweekt ras


Na jaren van experimenteren, ervaring opdoen en doorkweken, is het me dan ei-de-lijk gelukt!
Ik heb een nieuw soort komkommer ontwikkeld. Is dat niet geweldig?!!
Het is de multifunctionele haakkommer!
Hij kan overal aanhaken!
Praktisch...
en oh, zo handig!

En dat niet alleen, ze is ook smaakvol, dorstlessend en gezond!!

Als afsluiting deze ode aan de haakkommer!


Leuk dat je meelas en tot de volgende keer!