zaterdag 4 juni 2022

Mijn moestuin in mei


Mei oh mei.... wát maak je me blij!!
Als het regent of als de zon schijnt..... het is goed, allebei!
Alles groeit, bloeit en loopt uit... 
Het werken in de tuin is een feestje!
Door werk of gebrek aan energie schoot het er bij mij - zelfs deze maand - wel eens bij in om naar de tuin te gaan, maar ben ik er eenmaal, dan kan ik bijna niet stoppen....
Al dat prachtige, jonge groen geeft  hoop en ontspanning.
Binnen in me begint het te borrelen, niet alleen van vreugde maar ook van plannetjes...
Zo zie ik bij dit plaatje niet alleen een uitlopende vijgenboom, maar allereerst de nieuwe blaadjes thee: vijgenbladthee!
Ha ha....  en daar wil ik mee aan de slag gaan.

Neem met dit moestuinblog weer een kijkje in mijn tuin en keuken. Laat je inspireren en blijf hoopvol, kijk als een kind met verwondering om je heen. Misschien vind je net als mij cadeautjes in je tuin! Nog inspiratie voor spinazie nodig? Bij mij merkten ze niet eens, dat we het dagelijks een weeklang aten. Samen met de kinderen van groep 5 word ik helemaal enthousiast bij  de schooltuintjes en die af en toe tropische temperaturen in de kas zijn voor meerdere toepassingen geschikt...
Lees je mee?!



Moestuincadeautjes


Ik noem het cadeautjes: planten die opkomen waar ik ze niet verwacht en niet heb gezaaid. En toch mag ik ervan oogsten en van genieten! Een soort wildpluken in eigen tuin, zeg maar. The best of both!
Zoals van de framboos....
Munt heeft de naam, maar framboos kan er wat van!! Ondergronds kruipen de wortels overal waar ze niet heen mogen, zodat er een waar frambozenbos kan ontstaan.
Maarre... genoeg is genoeg natuurlijk!
Soms moeten ze toch echt plaats maken voor mijn andere plannen. 
Lees door en zie bij het kopje schooltuintjes hoe en wat je met al deze frambozen kunt doen!

Munt.... overal komt ze op!
Ik zet om de paar dagen een bosje verse munt op mijn aanrecht vlakbij de kokend-water-kraan. Zó voor het grijpen voor een lekker kopje of pot verse muntthee!! En ik bakte er van de week frisse, lactosevrije koekjes van. Dat kan prima met zo'n onuitputtelijke voorraad!
En kijk eens? Als het wat langer staat, kun je het stekken. Dit kan in deze groeizame tijd van het jaar overigens met heel veel kruiden en planten!
Als ik het zaai, komt het niet op, maar elk jaar verschijnen er een paar bosjes wilde postelein  op ongeveer dezelfde plek in mijn tuin. En al bloeit ze al, de blaadjes zijn heerlijk door een groene salade:)

Goudsbloemen horen voor mij echt bij de moestuin! Ik maak er olie en zalf van en ook  een romige risotto... allemaal van de bloemblaadjes! Zaad verzamelen hoeft eigenkijk niet, ze komen door de hele tuin op.... ik geef ze een plekje aan de rand langs het pad en - al zou de goudsbloem het graag willen - niet midden tussen de sla,  boontjes en andere groentes.
Ooit zat deze pittige, paarse bladmosterd in een zakje Aziatische salademix... nu komt het op verschillende plekken terug. In het voor- en najaar kun je de verse blaadjes door een salade mengen. Ook kun je er pesto van maken of ze stoven als spinazie....
Mijn tuinbuurvrouw zaaide ooit dille en elk jaar komt het op verrassende plekken weer op. Dit aromatische, heerlijke kruid is van harte welkom!
Is het onkruid? Is het gras? Het is een grassoort: maïs!
Wonderlijk dat dit opkomt. Vorig jaar verzuchtte ik dat ik geen maïs meer in de tuin zou zetten, want de oogst valt elke keer tegen.
En dit is toch door iets of iemand opgevangen, geloof ik! Nu groeit het zowaar spontaan!
Op de plek waar de tuinbonen nu mooi en stevig in de aarde staan, had ik begin van het voorjaar peulen gezaaid. Het was oud zaad en kwam helaas niet op.
Tot er nu toch nog drie peulen het licht zien.....
Kronkelstok erbij om te klimmen: groei maar lekker! Jullie zijn meer dan welkom in de tuin!

Alleen de aardappel is niet welkom... en wat raar dat ik die toch op verschillende plekken tegenkom. Ik haal ze er snel uit, want ben als de dood voor de ziekte Phythophthora.....

Een week lang spinazie....


En toen was half mei spinazie dé groente in mijn tuin die fantastisch groeide en als enige  oogstbaar was.
Ik heb drie rijen in de koude grond staan, twee rijtjes in de kas en nog ergens een plukje staan. Het leuke aan spinazie is dat je het twee tot drie keer kunt snijden en het groeit gewoon weer aan! 
Dus aten wij een week lang alleen maar spinazie!
Saai? Welnee... het is zelfs niemand opgevallen.
Kijk maar mee naar mijn weekmenu:
Zondag aten we snelle eiermie: met spinazie en taugé, pittig op smaak gebracht met gedroogde peper en ketjap.
Op maandag aten we spinaziestamppot à la pizza, geïnspireerd op mijn andijviestimpstamp à la pizza. Met dit thema kun je eindeloos variëren.
Op dinsdag aten we een romige pastasalade met frisgroene spinazie blaadjes.
Bij de (vegetarische!) barbecue serveerde ik een eenvoudige, groene spinaziesalade.
Op donderdag aten we Great Salad met de eerste mini slakropjes en spinazie.
Op vegan vrijdag was Thais de keuken waarbij we heerlijk geroerbakte spinazie met curry, peultjes en rijst aten.
Zaterdag was het tijd voor pannenkoeken: ik maakte een machtig lekkere pannenkoekentaart met romige spinazievulling.

Zie je? Met spinazie is het nooit saai.
Maar, zul je je misschien afvragen: spinazie is een nitraatrijke bladgroente, daar moet je toch niet teveel van eten? Het klopt dat vroeger door het Voedingscentrum geadviseerd werd niet teveel nitraatbevattende bladgroente te eten, maar deze adviezen zijn alweer wat jaren geleden ingetrokken omdat het geen enkel risico voor je gezondheid  oplevert.
Dus ging ik de week erna vrolijk verder met sla, sla en nog eens sla eten.

Wat zijn het prachtig mooie kropjes en ik heb  ze in allerlei variaties.
En de slakken in mijn tuin? Die zie ik bijna niet.... dat mag van mij zo blijven!
En af en toe is het leuk om mijn eigen kraakverse, biologische groente eens te vergelijken met wat er in de winkel ligt.
Een moestuin levert veel meer op dan geld, maar dit is toch ook mooi meegenomen!



Binnen of buiten...

Bij de meeste planten is het duidelijk wat in de kas moet, of wat erbuiten mag. Er zijn echter 'twijfelgevallen' en dat ligt ook heel erg aan het weer in de zomer.
 Zo heb ik een paar jaar geleden heel veel paprika's mogen oogsten van buurman Teun en die planten stonden gewoon buiten! Waren prachtig gegroeid!
Hier ben ik bezig een plekje te zoeken voor alle gezaaide en opgekomen plantjes. 
Het is altijd weer passen en meten...
Maar ik ben eruit. In deze kas staat nu: paprika, peper, druif, meloen, komkommer, tomaat  aubergine en muismeloen.
En peterselie, basilicum en een slaplantje, waarschijnlijk opgekomen toen ik een zaadje heb laten vallen.
Ik heb dit jaar ook wat tomatenplanten buiten gezet. Dit zou moeten kunnen, maar eigenlijk hebben ze een afdakje nodig.  Er mag geen regen op de vruchten vallen, dan gaan ze snel rotten. Hóe de zomer zal worden, is gissen. Ik probeer het dit jaar gewoon...
Maar kijk eens naar het verschil met de kastomaat?! Prachtige, frisgroene bladeren, terwijl de tomaat buiten wat staat te kwarren. Het werd ook net kouder en er viel meer regen toen ik de tomaten had uitgeplant... ze gedijen toch het best in warmte.

De muismeloen was vorig jaar al geen succes en zo ziet dat er dit jaar weer uit als je naar bovenstaande foto kijkt. Hoewel er op het zakje staat dat ze buiten en binnen geplant kunnen worden, is mijn ervaring dat ze toch echt van warmte houdt.
Want dit is het exemplaar wat in de kas staat en dat is wel een succes!
Mooi, groen blad wat klimt en met fijne rankjes zich overal aan wil optrekken. En zie je zelfs al kleine  gele bloempjes verschijnen?
Ik ben zo benieuwd naar muismeloen en ga ze dit jaar graag eens proeven. Heb jij ze wel eens uit eigen tuin gegeten?

Zoete beloftes


Na de spinazie en de sla wordt het in juni tijd voor wat meer afwisseling! Kijk je mee wat er allemaal al groeit?
Vanuit deze prachtige bloemen, groeien nu steeds meer
robuuste, groene bonen: tuinbonen.
En zie je het op de foto een beetje? Ze groeien omhoog! Hoog tijd ook om nieuwe recepten te gaan bedenken met tuinbonen. 
Hoe eet jij ze het liefst?
Courgettes, courgettes, courgettes....ze komen er weer aan. Ik heb dit jaar de gewone groene èn gele pattisoncourgettes gezaaid. En ze komen allemaal op. Dus buren en vrienden in de buurt: bereid je voor.... ik kom ze weer uitdelen! ;)
De koolrabi's doen het ook goed, dit jaar. Ik verwacht er een heleboel. Nu nog wat creatieve en lekkere recepten gaan uitproberen met koolrabi....
Vorig jaar was de stekelige braam toch echt te rigoureus gesnoeid. Dit jaar is zijn comeback en zie ik de belofte van vele, vele bramen.
Ik popel om er weer jam van te maken of andere heerlijkheden....
En kijk eens naar dit mooie exemplaar: de eerste komkommer!! En aan deze plant zie ik er al zeker vijf groeien. En dan te bedenken  dat ik wel vijf planten in de kas heb staan....

 Net als vorig jaar zijn veel bladeren vreemd gekruld en zit er een soort ziekte in mijn dwergnectarine... Maar het lijkt of het boompje zich herpakt, er zijn naast dit lonely exemplaar nog een paar nectarines gegroeid. Zou ik dit jaar voor het eerst nectarines van eigen boom kunnen eten?!
Ook de zwarte en rode aalbesstruiken hangen helemaal vol trossen. Om er straks echt van te kunnen genieten, drapeer ik er losjes een net overheen. De vogels mogen best wat hebben, maar ik wil zelf ook wat overhouden....

Schooltuintjes

Ook de kinderen van groep 5 zijn blij in mei! Het is niet alleen een welkome afwisseling van het rekenen en taalwerk om met juf Tamar naar buiten te gaan, maar ook bewezen beter voor de concentratie van kinderen. Ook werkt buiten-zijn in het groen stressverlagend en rustgevend.
Wat doe ik toch goed en belangrijk werk!
Ik begin trouwens altijd binnen in de klas en maak bijvoorbeeld visueel waar alle groente in de kinderen hun tuintje staat of gezaaid is.  Zodat, als ze buiten gelijk aan de slag gaan met onkruid wieden, niet ook de net gezaaide slaplantes wegwerken.
Elk jaar zijn de aardappel, ui en sla vaste prik  maar daarna wil ik graag variëren. Soms doen we radijs, goudsbloemen en augurken, een ander jaar weer krootjes, tuinkers of wortels.  Net waar ik zin in heb. Al moet ik wel vooruit denken aan de oogstlessen in groep 6. Ik maak meestal een maaltijdsoep met krootjes (juist: krootjes moeten er dus wel in!), tijm hoestsiroop en soms een calendulazalf of ingemaakte augurken. Oh, het is zó vreselijk leuk en leerzaam!
Voor de zomervakantie plan ik altijd nog een kruidenboterles en de chips- en patatles met verse aardappels. Net als de kinderen, kan ik me hier enorm op verheugen!
Hier wordt een slaplantje geplant - de zelfgezaaide sla was helaas doodgegaan, gelukkig had de juf nog genoeg plantjes thuis staan - en ernaast wordt pluksla gezaaid.
Het zaad van de pluksla zit op een zaadlint op gepaste afstand van elkaar tussen oplosbaar papier. Makkelijk voor in de schooltuintjes. En goed voor de kinderen om met zoveel mogelijk verschillende groenten en technieken kennis te maken.
Nog even water geven en dan is deze les voorbij.

Ik leer de kinderen dat we in de tuin op bezoek zijn in de wereld-van-de-kriebelbeestjes. Respect voor insecten en wormen is belangrijk!
En regelmatig krijg ik een vraag over welk beestje ze nu weer hebben gevonden....
Ik weet lang niet alles, maar er zijn veel nuttige diertjes in de tuin!

Pal naast de schooltuinen staat een strook frambozen en je raadt het al... zelfs onderdoor de houten planken van de moestuinbakken, komen de frambozen gegroeid.  Ik leer de kinderen dat je 'onkruid' met wortel en al moet weghalen en dit geldt ook voor de framboos die met wortel en aanhangend grond in een potje mee naar huis mag. Als je het met genoeg water dezelfde dag nog in je tuin zet, kun je dit jaar nog de eerste frambozen ervan eten. Lekker onkruid, hoor!!

Wat is dát nou?!

Regelmatig bereikt de temperatuur in mijn 'koude' kas al de 40° C grens. Heerlijk warm voor al die tropische plantjes die er mogen groeien! 
Maar laatst kon je 's middags wat anders tussen de tomaat en komkommer in zien staan. Platen, afgedekt met een witte doek.
Tja... deze tochtvrije plek vol warmte is ook een geschikte plaats om mijn brooddeeg te laten rijzen.
Maar ik ben vast niet de enige die zoiets bedacht, toch?!


Geniet van al het groen en verse, gezonde groente die juni je te bieden heeft. 
Trek er lekker op uit, want buiten zijn maakt je niet alleen blij, het is reuze gezond voor je!!




woensdag 1 juni 2022

Dennenknopsiroop; twee bereidingswijzen

Dat er een serieus verkoudheidsvirus rondwaart, zag ik al een tijdje aan de populariteit 
van mijn tijmsiroop en andere blogs over hoestdrank.  Ik deed er gelukkig niet aan mee, dacht ik.
 Tot ik plots op vakantie wakker werd met een droog, pijnlijk gevoel in mijn keel.... 
Dat ging niet over met wat drinken, het werd alleen maar erger.
 De dag daarna was mijn keel pijnlijk en rauw en kon je het al horen wanneer ik praatte.
Ik had een fikse keelontsteking!
Gelukkig had ik nog hoestsiroop staan: saliesiroop (klik) voor een dieper liggende, vastzittende hoest 
en een honing hoestsiroop met citroen, gember en salie (klik)
Mijn tijmsiroop is meer geschikt voor kriebelhoest in de keel, oftewel oppervlakkige hoest. 
Ik had 'm niet nodig en dat was maar goed ook, want deze was gaan gisten en niet meer te gebruiken.

Na een paar dagen werken, waarbij ik ochtendenlang aan het praten was - en regelmatig een slokje hoestsiroop tussendoor moest nemen -  was mijn hoestdrank toch echt op!
En mijn keelklachten niet over ;)
Hoog tijd om nieuwe te maken. Ik maakte tijmsiroop, want de tijm groeit goed dit voorjaar.
Maar kreeg ook een reminder dat jonge dennenscheuten nu (van half april tot eind mei) 
geplukt kunnen worden 

om daar een heerlijke en heilzame hoestsiroop van te maken...


Op je gezondheid!

En dat wilde ik graag eens gaan uitproberen, dennen staan namelijk bekend om hun gezonde, heilzame eigenschappen voor met name je keel.
Hippocratus, de grondlegger van de geneeskunde die 470 jaar voor Christus leefde, mengde al dennenknoppen met honing en schreef dit voor als medicijn bij hoest, verkoudheid, keelpijn, jicht en reuma...
Grove den bevat een slijmoplossend middel en bevordert daardoor het ophoesten van slijm. Het werkt ontstekingswerend en ontsmettend. Het bestrijdt schimmels en bacteriën, zuivert de luchtwegen en bijholten en stimuleert de ademhaling.
Hierdoor is het bij uitstek een probaat middel tegen: keelpijn, keel- of amandelontsteking, hoesten, bronchitis en verkoudheid.

Je kunt de naalden het hele jaar door gebruiken in bijvoorbeeld thee, maar in april en mei bevatten dennenknoppen de hoogste concentratie geneeskrachtige stoffen!
De den bevat veel vitamine C en is daardoor weerstandsverhogend. Ze is ook bloedzuiverend.


Ik kwam er na wat zoeken achter dat je op twee verschillende manieren 
een mooie dennenknopsiroop kunt maken.
De snelle en de langzame manier. Beide bevatten suiker, de hoestdrank 
die op de langzame manier gemaakt wordt, bevat alleen suiker, zelfs geen toegevoegd water. 
 Ik geloof dat tijd hier een toverwoord is voor kracht. 
Wanneer iets de tijd krijgt om te groeien of te rijpen, wordt het sterker en krachtiger.
Maar kies zelf....

Straks meer over het onderscheid tussen de verschillende naaldbomen...



Ik deel het eerste recept.


Langzame dennenknopsiroop


Ingrediënten:
  • dennenknoppen
  • biologische rietsuiker
  • een grote pot

Hoe maak ik het klaar:
Er staan geen hoeveelheden bij de ingrediënten, omdat je zoveel kunt plukken als er in je pot past.
Zorg voor een goed schoongemaakte pot. Ik nam een weckpot, maar een kleine(re) jampot kan ook.
Pluk de dennenknoppen niet te laag bij de grond en kijk goed of er geen beestjes op zitten. Strooi een dun laagje rietsuiker op de bodem van de pot en leg een laagje dennenknoppen hier bovenop. Druk een beetje aan. Strooi hier een dunne laag suiker overheen. Bedek de suiker met een volgende laag dennenknoppen en ga zo door: laagje om laagje.
Het mooie bij deze methode is dat je niet alle knoppen in één keer hoeft te verzamelen... Pluk wanneer het je uitkomt weer een nieuwe hoeveelheid knoppen voor een volgende laag. De onderste knoppen kunnen alvast hun vocht en hars afgeven aan de suiker....

Ga door tot de pot vol is, of tot je het genoeg vindt. Dek af met een laag suiker.
Sluit de pot en zet op een warme, zonnige plek.
Laat de pot twee tot drie maanden staan.
Je ziet dat de suiker vloeibaar wordt, doordat het zich mengt met het vocht uit 
de knoppen van de den. De naalden zijn een soort harskanalen.
Je ziet dat het langzamerhand een siroop wordt.
Je kunt tussendoor al een lepeltje proeven, maar hoe langer het staat,
hoe beter de inhoudsstoffen kunnen intrekken.
Je hebt alvast een pot vol, voor wanneer de -r-  weer in de maand komt.

Op dezelfde manier maakte ik ooit eens uiensiroop.
Net zo makkelijk, net zo goedkoop, alleen nog sneller klaar.....  Klik

Met mijn zere keel heb ik echter geen geduld om maanden te wachten op mijn dennensiroop,
dus maakte ik ook een flesje snelle dennensiroop!

En om daar maar snel mee te beginnen volgt hier het recept,
natuurlijk kun je dit verdubbelen om een voorraadje aan te leggen.




Snelle dennenknopsiroop

     voldoende voor een klein flesje

Ingrediënten:
  • 100 g dennenknoppen
  • 250 ml water
  • 150 bio rietsuiker

Hoe maak ik het klaar:
Verzamel de dennenknoppen en spoel ze goed af in een vergiet. Doe ze samen met het water in een pan en breng aan de kook. Laat het dertig minuten koken. Ben je verkouden en heb je een lage weerstand, ga dan af en toe boven de pan hangen en adem diep de gezonde dennengeur in.

Laat even afkoelen en zeef de geconcentreerde dennenthee door een kaasdoek.
 De dennenknoppen kun je weggooien.

Het is een melkachtige vloeistof geworden.
Breng deze nu met de suiker opnieuw aan de kook.
Laat zonder deksel op de pan 10 minuten inkoken.
Laat je het langer inkoken dan kun je gaan voor de hoestpastilles (klik) en maak je 
er dennenknopsnoepjes van. Goed voor je keel en makkelijk mee te nemen.
De hoestsiroop mag wat stroperig worden...
Zorg dat je een brandschoon flesje (liefst uitgekookt) klaar hebt staan en giet de hete siroop erin
Bewaar in de koelkast en neem bij een zere keel dagelijks drie eetlepels.

Ook kinderen mogen deze hoestdrank gebruiken,
geef hen twee maal daags een theelepel.




Verschillende naaldbomen

Zie jij soms tussen de bomen het bos niet meer?
Helaas woon ik niet in of dichtbij een bos, maar middenin de randstad.....  
Gelukkig in een groene stad en het groene hart is op fietsafstand, maar toch...
Ik moet echt op zoek naar naaldbomen en tussen allemaal verschillende naaldbomen dé den ontdekken.
Het oude kerstliedje "oh dennenboom, oh dennenboom" zet je namelijk snel op het verkeerde been. 
Wat we met Kerst massaal in huis halen, is namelijk geen den, maar een spar.  
Dus op zoek naar een uit de kluiten gewassen, mooie dennenboom is meestal 
een mooie Nordman spar of blauwspar. Afgaan op het uiterlijk is hierbij niet handig.

Het volgende ezelsbruggetje kan helpen als je kijkt naar de groeiwijze van de naalden.

  • De D van Den is ook de  D van Duo
  • De S van Spar is ook de S van Single
  • De L van Lariks is ook de L van Legio

Oftewel: dennennaalden groeien altijd per twee tegelijk, 
bij een Spar groeien de naalden los van elkaar en 
bij een Lariks groeien de naalden als een bosje bij elkaar.

Op mijn dagelijkse rondje met de hond kwam ik al gauw een prachtige dennenboom tegen, 
vlakbij huis. De naalden groeiden  bij elkaar, dus het was een den....  dacht ik.

Wát een geluk!
En een week lang, elke ochtend om 7 uur 's ochtends, plukte ik rondom de knoppen van deze den....

Eerst verzamelde ik voldoende knoppen voor mijn hoestsiroop die op de langzame manier gemaakt
 kan worden.
Toen deze pot bijna helemaal vol was, werd ik echter overvallen door twijfel....
had ik nu wel of geen dennenknoppen geplukt?
Of was het misschien toch een spar?
Ik probeerde andere naaldbomen te ontdekken en ging zelfs
 bij verschillende buren op bezoek, speciaal om hun naaldbomen van dichtbij te kunnen bekijken.

Ik had van die mooie dennenboom nu wel de toppen geplukt, maar het bleek een spar te zijn!
Hier dacht ik dat de naalden per twee tegelijk groeiden,
maar groeien ze echt per twee tegelijk, dan  zitten ze ook per twee vast aan elkaar.
zoals je hier boven mijn duim goed kunt zien!
 Deze blog zou bijna niet geschreven zijn door schaamte over mijn vergissing....
Maar...  we blijven mens en maken fouten. 
En als je niet van je eigen fouten leert, kun je van die van een ander en van mij leren...

Waarschijnlijk was 'mijn den' een oude kerstboom van iemand; ooit uitgeplant in het plantsoen.
Het oude liedje....
Dus al mijn geplukte 'dennenknoppen' waren sparrenknoppen....
Is nu mijn hoestsiroop mislukt?

Oh nee, gelukkig niet! 
En dat maakt het weer een hoopvol verhaal.
Ook sparrenknoppen hebben een geneeskrachtige werking en zijn 
gezond voor de luchtwegen.
Sparrenknoppen werken goed bij ziektes en aandoeningen van het ademhalingssysteem.
Het helpt  ook bij de bestrijding tegen schimmels en is goed voor je doorbloeding.
Dus eigenlijk heeft het bijna dezelfde werking als de den.
Alleen... de den is wat krachtiger en is bovendien een inheems groeiende boom in ons  land.

Gelukkig wist ik nog wel het onderscheid tussen een Taxus en een andere naaldboom.
Vergis je daar niet in, een Taxus is giftig!

Niet getreurd: ik maakte sparrensiroop en die is nog steeds heel goed voor je keel.

Natuurlijk vond ik - nadat beide siropen net gemaakt waren -
een paar echte dennen... 
daar ga ik nu maar thee van drinken;)

En om volgend jaar  zeker weten dé echte dennensiroop te kunnen maken,
kocht ik van mijn verjaardagsgeld een mooie, struikvormige den.
Een Pinus  mugo pumilio, oftewel dwergbergden.
Hij wordt niet hoger dan zo'n 30cm,  kan tegen extreme kou,
heeft een arme bodem nodig (geen mest) en is groenblijvend.
Ik klemde 'm  in een hoekje van de tuin, tussen de tegels in

en al wordt 'ie niet groot... ik heb nu wel een echte den, compleet met naalden!
Kan ik volgend jaar vast een klein flesje hoestsiroop maken.
En als het niet genoeg is...  ik weet nu waar de dennen groeien ;)

Jij ook?

Een  biologisch flesje dennenknopsiroop bij Holland & Barret kost je zo'n  7 euro
en dan krijg je 0,1% pinus (den) er in.
En  dit is de rest:

Tarwesiroop*; echinaceaextract* (3,7%); tijmextract*, extract van zwarte bes* (Ribes nigrum); propolisextract* (1,1%); eucalyptusextract; salie-extract (Salvia officinalis); zonnedauwextract (Drosera rotundifolia); extract van haagbeuk (Carpinus betulus); etherische oliën: eucalyptus* (Eucalyptus globulus, Eucalyptus smithii), den* (Pinus sylvestris 0,1%), tijm* (Thymus zygis ct. linalol), pepermunt* (Mentha piperita) *biologische teelt.


Zelf maken is niet alleen leuk omdat het goedkoop is, je weet ook precies wat er in zit.
En dat vind ik wel belangrijk;)

Heb jij al eens je eigen hoestsiroop gemaakt?!
Sla dit recept op, als je er dit jaar niet aan toegekomen bent...




woensdag 25 mei 2022

Kleurrijk gemarineerd bonenhapje

 Zó leuk! Vorige week heb ik weer bonen gezaaid in mijn moestuin en ze komen super goed op. 
Het merendeel is 'eigen' zaad en heb ik overgehouden van vorig jaar. 
Zaad van snijbonen, sperziebonen, kousenband en  kidneybonen.
Kidneybonen horen bij de droogbonen en bewaar je hetzelfde als ander zaad: 
op een droge en goed afsluitbare plek. En nu kun je kiezen wat je met deze peulvruchten doet: 
opeten of deze maand opnieuw in de grond stoppen.

Ik koos voor beide opties: een deel in de grond om nog meer opbrengst te verkrijgen, 
een ander deel in dit heerlijke, koude bonengerecht.

Jaren geleden maakte ik dit gerechtje - wat je enige dagen van tevoren kunt maken - al en
 ik ben blij dat ik het recept weer heb gevonden. Bonen bevatten zijn een belangrijke bron van
 eiwitten en een welkome aanvulling op een gezonde, gevarieerde levensstijl!
Het lijkt een enorme lijst aan ingrediënten, maar bevat vooral dingen die in bijna alle keukens
 te vinden zijn. 
Schrik ook niet terug dat je de avond van tevoren begint, je kunt gerust gaan slapen 
in de tussentijd dat de bonen weken  ;o


     Kleurrijk gemarineerd bonenhapje

Ingrediënten:
  • 400 g gedroogde bonen: witte, bruine en kidneybonen
  • 2 takjes verse tijm
        eerste marinade:
  • 1 l groentebouillon van bouillonpasta of -blokjes
  • 4 kruidnagels
  • 1 ui
  • 3 teentjes knoflook
  • 2 laurierblaadjes
  • 1 takje bonenkruid
        tweede marinade:
  • 2 uien
  • 2 el zeezout
  • 4 teentjes knoflook
  • 1,5 tl mosterd
  • 2 tl gedroogde oregano
  • 8 el fruitazijn of wijnazijn 
  • 9 el olijfolie
  • bosje verse peterselie
  • versgemalen zwarte peper
  • overige tuinkruiden


Hoe maak ik het klaar:
Kies zelf de verhouding voor de verschillende bonensoorten. Je kunt ook andere droogbonen toevoegen, maar zwarte bonen kleuren het geheel nogal donker.
Was de bonen en zet in een ruime schaal of pan onder water samen met de takjes tijm 

en laat een nacht weken. Giet af.

Schenk de groentebouillon in de pan, samen met de uitgelekte bonen. Steek de kruidnagels in de ui, 
pel de teentjes knoflook en snijd in plakken en voeg toe aan de bonen.
Voeg ook het bonenkruid en de laurierblaadjes toe.
Breng de bonen aan de kook en laat zachtjes een kwartier doorkoken.
Om op de kleintjes te letten, zetten we de pan met het bonenmengsel
in de hooimadam, -kist of -pompoen. 
Heb je deze niet? Je kunt de pan ook in bed zetten, met een deken of dekbed eromheen.
Het gaat erom dat de pan met bonen warm gehouden wordt, zodat de bonen kunnen blijven doorgaren.
Dit duurt twee tot drie keer zo lang als de voorgeschreven kooktijd, maar dat is 
een kwestie van plannen.
Mijn zelfgemaakte hooimadam is bijna aan vervanging toe. Als het zover is, 
maak ik een nieuwe en plaats het patroon hier op mijn blog ;) 

Zijn de bonen goed gegaard - ik laat ze gerust de hele dag in de hooimadam zitten -
giet dan het water, de ui, knoflook en kruiden af. 
Bewaar alleen de bonen.
Maak nu de tweede marinade:
snipper de ui fijn en schep hier een lepel zeezout over.
Laat een half uurtje staan. Giet het vrijgekomen sap af en spoel de uisnippers
kort af in een zeef.
Voeg dan de mosterd, olie, gedroogde oregano en de azijn toe.
Ik gebruikte mijn zelfgemaakte aardbeienazijn, maar een andere fruitige azijn
of wijnazijn is ook goed. 
Pel de knoflook en snipper de teentjes heel fijn.
Was de peterselie goed en snijd de helft fijn, voeg allebei toe.
Breng de marinade op smaak met versgemalen zwarte peper.

Schep de bonen in een schaal en besprenkel met de marinade.
Roer goed door en zet enkele uren koel weg.
In de koelkast is dit gerecht zo'n vier tot vijf dagen houdbaar.
Geef als voorgerecht of bijgerecht bij  lunch of  diner.
Of geef het in een salade of in een koude wrap als borrelhapje.
Gezond voor sporters, geschikt voor vegans!
Geniet van dit gezonde hapje boordevol eiwitten.
Lekker!

maandag 23 mei 2022

Rescue zalf met weegbree

Her en der in huis hangen dit voorjaar weer bosjes kruiden en staan 
potten en flessen met mysterieuze kruidenmengsels. 
Potten waaruit welriekende of minder welriekende geuren ontsnappen....

Het is tijd voor nieuwe experimenten of om aloude beproefde middelen
 opnieuw het levenslicht te laten zien!
In één van de potten op de vensterbank, zit olie met daarin reepjes 
smalle weegbree [Plantago Lancealato],
een zogeheten maceraat om de heilzame stoffen van de weegbree in de olie te laten trekken.
Van deze weegbree-olie wil ik zalf maken en dat deed ik afgelopen week.

Smalle weegbree is een heel geneeskrachtig plantje en ineens dit voorjaar zag ik 'm overal groeien.
Zo gauw je iets (her)kent, ontdek je er meer van, valt dit jullie ook op?!

En dit (on)kruid dat in bijna alle wegbermen te vinden is, blijkt super krachtige, 
heilzame eigenschappen te bezitten. 

Zo is  smalle weegbree goed voor je:
  1. Huid: het is helpend bij insectenbeten, snijwonden, het werkt desinfecterend en weefselherstellend en is ook nog eens bloedstelpend

  2. Bloed: het is bloedreinigend, anti-allergisch en bloed verrijkend en werkt bij ontstekingen, hooikoorts en bloedarmoede

  3. Luchtwegen: het is slijmoplossend, en werkt antibacterieel bij verkoudheden, middenoorontstekingen en het reinigt de luchtwegen

  4. Spijsvertering: het is ontstekingsremmend en kan het darmslijmvlies helpen herstellen. Kan werken bij de ziekte van Crohn en helpt bij verstopping

Een geweldig kruid dus met vele toepassingen en deze kennis is niet nieuw.... 
al duizenden jaren voor Christus werd de weegbree gebruikt om insecten-, spinnen-
 en slangenbeten mee te behandelen evenals slecht genezende wonden, 
vermoeide ogen en oorontstekingen.
Hiervoor werden de weegbreebladeren over wonden gelegd. 
Ook kun je bladeren kneuzen en over wondjes en insectenbeten wrijven 
of er als een kompres op leggen.
De bladeren kunnen als thee worden gedronken, wat goed is voor de luchtwegen bij hoest
en ook helpt bij allergische klachten als hooikoorts. 
 De jonge bladeren kun je prima in een salade verwerken.
Je kunt de bladeren ook bereiden als groente en bijvoorbeeld stoven of roerbakken.

Smalle weegbree groeit van half april tot oktober.
Weegbree is een veelvoorkomende plant die groeit in gebieden met gras en langs paden of wegen. 
Hier komt de naam vandaan: ze groeit breeduit langs wegen.
De Latijnse naam Plantago betekent zoveel als: 'voetzool gelijkend' en Lanceolato betekent 'lansvormig'.
De smalle, lansvormige bladeren hebben 7 nerven en groeien in een rozet. 
De 'bloem' is een bruine aar die later kleine witgele bloempjes krijgt.
Naast smalle weegbree heb je ook de grote weegbree. 
Deze bladeren groeien als een ellipsvorm tot bijna cirkelvormig. 
Het is familie van de smalle weegbree en ook deze bladeren zijn een prima middel 
bij jeuk en huidirritaties.

Wat betreft de werking voor de huid is het een echt EHBO-kruid 
en daarom maakte ik de volgende fijne rescue zalf van de smalle weegbree...
    





Zalf van smalle weegbree


Benodigdheden:
  • blad van de smalle weegbree
  • amandelolie
  • brede pot
  • bijenwas van de imker
  • etherische olie citroen
  • etherische olie sinaasappel
  • vitamine E olie
  • zalfpotjes


Hoe maak ik het klaar:
Deze zalf maak je in twee fases en hoewel het weinig werk is, moet je er wel een paar weken voor uit trekken!
We beginnen bij het begin. Pluk bladeren van de smalle weegbree op een 'schone' plek, oftewel: geen uitlaatveld en niet langs een drukke autoweg.
Pluk zoveel bladeren als er in je pot passen. Was de bladeren goed schoon en snijd ze in stukjes van ongeveer 1 cm breed. Doe ze in een pot en overgiet met amandelolie. 
Zorg dat al het blad onder de olie staat. 

Heb je te veel bladeren geplukt, zet er dan thee van of verwerk jong blad in een salade.
Zet de pot op een warme, zonnige plek - denk aan een vensterbank op het zuiden - en 
laat zo'n drie weken macereren oftewel trekken.

Zeef de olie door een netel- of kaasdoek. Je kunt deze olie al gebruiken bij huidklachten
of 'm bewaren, maar wij gaan er zalf van maken.
En dat is fase twee.
Meet de olie die je hebt verkregen af.
Ik had echt ontzettend veel olie, zo'n 500 ml.
Neem nu een achtste deel aan bijenwas in de verhouding 8 : 1
Op de één of andere manier raak ik met verhoudingen altijd een beetje de weg kwijt,
 maar voor een goed smeerbare zalf neem je dus 8 delen olie (maceraat) en 1 deel bijenwas. 
In mijn voorbeeld was dit 500 ml olie en 62 gram bijenwas.
Heb je een blok bijenwas, rasp deze dan fijn(er).
Verwarm een deel van de olie au-bain-marie en voeg hier de bijenwas aan toe.
 Laat de bijenwas volledig smelten. Voeg alle olie toe en meng.
Haal uit de pan waarin je de zalf au-bain-marie verwarmde en laat vijf minuten afkoelen.
Voeg nu 10 druppels vitamine E toe voor deze hoeveelheid. 
Vitamine E ondersteunt het herstellend vermogen van de huid.
En voeg etherische olie naar keuze toe. Dit geeft een fijne geur, 
maar is vooral belangrijk voor de ondersteunende, extra werking.
Ik koos voor citroen omdat dit een desinfecterende en antibacteriële werking heeft 
en lekker verfrissend ruikt. Want het is heel leuk om zalf te maken, 
maar deze olie met weegbree vond ik toch echt niet lekker ruiken.  
Daarom voegde ik ook etherische olie van sinaasappel toe die verzorgend,
 kalmerend en ontspannend werkt en vooral lekker ruikt.  
Lavendel heeft dezelfde werking en kun je ook toevoegen in plaats van de citrusoliën. 
Ben je geen fan van etherische oliën, laat dit dan weg.

Zorg dat er goed schoongemaakte zalfpotjes klaar staan en vul deze met de nog vloeibare zalf.
Laat de potjes open staan totdat de zalf gestold is.
Met deze hoeveelheid vulde ik zo'n acht potjes zalf.
Je kunt dus wel wat minder maken!!

Ze is nu klaar voor gebruik en je hebt een fijne, goed smeerbare zalf 
die je voor heel veel dingen kunt gebruiken.
Je kunt deze zalf gebruiken bij insectenbeten, brandnetelprik, een koortslip, 
acne en (jeugd)puistjes en winterhanden. 
Vandaar dat ik het rescue zalf heb genoemd.

Terwijl ik dit aan het schrijven ben, belde de huisarts me net terug omdat ik me zorgen maak 
over de steeds heftigere (allergische) reacties die ik krijg op insectenbeten. 
Als imker ben ik de afgelopen vijf jaar regelmatig - zo'n 10 keer per jaar - gestoken door bijen
 en in plaats van er steeds minder last van te hebben en er immuun voor te worden, 
krijg ik een steeds heftiger reactie. Een enorm rode, dikke zwelling die jeukt en warm aanvoelt,
 is tegenwoordig normaal, maar nu ik ook op dezelfde manier op 'gewone' muggensteken 
reageer, is het tijd om me beter te beschermen.
De dokter schrijft me een pilletje voor, maar ik ga deze smalle weegbree zalf gebruiken!
Afgelopen weekend was het weer raak: ik werd in mijn arm en in mijn been gestoken, 
gewoon tijdens een wandeling. Na drie dagen jeuk en rode, opgezwollen schijven, 
 heb ik deze zalf gemaakt en al tijdens het maken ingezet!!
Na drie keer smeren was de jeuk, de zwelling en de plek weg.
Misschien was het muggengif net vanzelf uit  mijn lichaam getrokken, maar toch....

Ook jongste dochter is enorm aantrekkelijk voor muggen en heeft lang en
veel last van de jeuk. Ook bij haar is de jeuk na drie keer smeren weg.
Doordat je deze zalf zelf maakt, weet je precies wat er in gaat.
Hoe minder, hoe puurder. Deze zalf is ook heel mild voor een jonge huid.
Natuurlijk kun je variëren met de olie die je gebruikt. 
Kies sowieso een andere olie als je een notenallergie hebt.

En toen kregen we nog meer kans om de zalf uit te proberen.
Jisca kreeg binnen 24 uur drie grote verwondingen op één been.
Vallen in de speeltuin èn met de fiets, de zalf wordt gelijk goed gebruikt.... én werkt!!
 
Zelf schaafde ik mijn been open en heb twee vervelende, trekkende schaafwonden vlak
boven mijn enkel.

Lekker smeren maar....  en wat verzacht het fijn.
Ik heb sowieso een langzame wondgenezing en deze zalf is geen magisch wondermiddel,
maar verzachten doet het wel.
Zo kan het best dat deze zalf bij jou veel sneller werkt.

Gelukkig heb ik nu een grote voorraad die ik deze zomer kan inzetten!
Ik ga deze rescue zalf met weegbree voortaan overal mee naar toe nemen.
Het is echt een zalf die je als eerste gebruikt bij ongelukken.
En waarschijnlijk ga ik nog wat zalf uitdelen, want eigenlijk heb ik wel wat veel gemaakt.
Goed nieuws moet je immers delen en niet voor jezelf houden.....
Ga jij 'm maken nu je dit weet?!